X
تبلیغات
گل وگیاهان زینتی

گل وگیاهان زینتی

توضیح درمورد گل وگیاهان زینتی

توضيح درمورد مطالب زير

سلام اميدوارم تا اينجاي كار تونسته باشم كمكتون كرده باشم براي اين كار از يكي از استادام به نام مهندس جمشيدي كمك گرفتم ومطالبمون رو با هم مچ كرديم اطلاعاتي كه شما در زير ميبينيد براي وبلاگ مهندس جمشيدي هست و چكيده مطالب رو مي بينيدبراي دست يابي به همه اطلاعات فقط كافيه روي نوشته هاي قهوه اي بزرگ بريد وكليك كنيد تا مطالب كامل رو بگيريد  از همه ممنون كه به وب من سر زديد نظر يادتون نره

                                                                          باتشكر مديريت وبلاگ

                                                                              محسن شباهنگ

+ نوشته شده در  سه شنبه چهاردهم دی 1389ساعت 17:48  توسط محسن شباهنگ  | 

زنبق

کلیات :

در موردرده بندی زنبق ها عقایدضدونقیضی وجوددارد.خوشبختانه با استفاده ازمیکروسکوپهای الکترونی می توان کروموزومهای این گیاه راموردبررسی قراردادوبا توجه به این یافته های نوین سرانجام همۀ دانشمندان درموردطبقه بندی انواع زنبق به توافق خواهدرسید.بدین ترتیب بسیاری ازگونه سابق راهم اینک درردیف نمونه های همسان قرارداده اند.این رده بندی براساس سیستمم رادیکولروساختارگل صورت تمام گونه های زنبق استفاده شده است.

 بررسی گیاه :                     

 منشاءگیاه مبهم است.بدرستی نمی توان گفت که آیاآنچه هم اکنون در اروپاوخاورمیانه دیده می شودگونه ای گیاه پرورش یافته است که خودرابامحیط طبیعی سازش داده یایک نمونۀ وحشی واقعی است که هیچگاه درطبیعت بازیافت نشده است.بی گمان این رستنی نسبت به تغییرات دمایی بسیار مقاوم است وبه همین دلیل از همان اوایل مورد پرورش قرار گرفته ولی شکی نیست که زیبایی خود گل باعث محبوبیت آن گردیده است.

 گل:

گل زنبق از یک شاخه ی منشعب تشکیل شده است .بر روی هرشاخه یک یا دو گل دیده میشود که درغلافی محافظ موسوم به spathe قرارگرفته اند که طول آن درنمونه های مختلف متفاوت است.در

بالای تخمدان ،مجموعه ی گلبرگها وکاسبرگها که بنابرنوع گیاه ممکن است کوتاه یابلندباشندپیرامون

اندامهای تولیدمثل رافراگرفته اند.این قسمت از گیاه به شش بخش تقسیم میشودکه عبارتنداز: سه کاسبرگ

پهن وخمیده به عقب وسه گلبرگ که اغلب اوقات باریک وبرافراشته اند.کاسبرگهادربرخی ازگونه هاکرکدار(زنبق آلمانی)ودرپاره ی دیگربدون کرک هستند.گاهی اوقات لبۀ درونی گلبرگهانیزکرک داراست.انواع زنبق رابراساس همین کرکهارده بندی نموده اند.

دستگاه تولیدمثل نرازسه اندام نریاپرچم تشکیل شده است.این اندامها به سطح زیرین سه اندام جنسی ماده موسوم به کلاله های پتالوئیداز دو سوشکافته که لبۀ تاج مانند وبریدگی دارآنها اغلب جنبۀ زینتی دارد چسبیده اند .به همین سان رنگ پرچمها نیزمتغیر است .بدین ترتیب اندامهای نر وماده بسیاربه هم نزدیک هستند وبه همین دلیل در بین بسیاری از گونه های وحشی یا پرورشی ،لقاح خود بخودصورت میپذیرد.بااین همه پاره یی ازوارته های پرورش یافتۀ قدیمی نازا هستند ودست کم تا کنون کسی موفق نشده است دانۀ آنها را بدست آورد.چنانچه عمل بارور شدن خودبخود صورت نگیرد،این عمل توسط جانوران بویژه زنبوران عسل وسایرزنبوران صورت خواهد گرفت.این حشرات دانه های گرده را لابلای کرک های شکم خود حمل میکنند وسپس عمیقابه قلب گل دیگری نفوذ میکنند تا بتوانند نوش آنرابیاشامندوبدین شکل اسباب لقاح گل رافراهم می آورند .

ساقه:

قدساقه درگونه های مختلف باهم فرق میکند.ساقه ممکن است حاوی تنهایک گل یایک دوجین گل باشد.ساقه همواره از بخش میانی ریزوم سراز خاک بیرون می آورد وپیرامون آنرا چهار یا پنج برگ پهن که تا حدودی همدیگر را پوشانیده اندوراست یاداسی گون هستند ،فراگرفته است .این ساقه پس ازپایان دورۀ گلریزان بتدریج وهمزمان با رسیدن دانه ها خشک میشود .دانه های زنبق درحوالی ماه سپتامبر(نیمۀدوم شهریور ماه)کاملا میرسند وبرزمین می افتند.از این پس برگها نیز زرد خواهندشدواین زرد شدن از حاشیۀآنها آغاز خواهد شد .برگهای زنبق آلمانی تا اندازه یی پایداراست ولی دربسیاری ازگونه های دیگردرتمام طول زمستان برگهای گیاه بکلی خشک میشود.درواقع سوای دوران خواب زمستانه ،در بقیۀ ایام سال هماهنگ با رشد ریزوم برگهای کهنه خشک میشوندوبرگهای تازه یی جای آن هارامی گیرند.باتوجه به الگوی خاص رشدوتکثیرزنبق آلمانی میتوان گفت که درواقع این رستنی یک گیاه دوساله است .  

 ریزوم:

 هرریزوم تازه ازریزوم پیشین به هنگامی که قدرت گل دهی آن پایان گرفت پدیدمی آید.هرریزوم تنهایک بارگل تولیدمی کندسپس به تدریج که شاخۀ گل خشک می شود،جوانه های جانبی رشدمی کنندتاریزومهای نوینی پدیدآورندکه سال بعدبه گل خواهندنشست .هنگامیکه جایگزین ریزوم تعین شدوبه اندازۀ بسنده رشدنمود،نخستین ریزوم دیگردرپدیدآوردن گل نقشی برعهده نخواهدداشت وتنهابه عنوان انبارۀ موادمغذی برای اسلاف خودبه کارخواهدرفت.بنابراین ولواینکه تولیدمثل جنسی گیاه صورت نگیرد،این حالت دوسالۀ گیاه باعث خواهدشدکه برای سالهای بعدنیزتکثیریابدوگلهای تازه ای تولیدنماید.این موضوع نیزواقعیت داردکه ریشه هایی که توسط قطب رویشی ریزوم تولیدمی شونددریک فصل کامل رشد،فعال خواهندبودوبنابراین طول عمرآنهاتادوسال ادامه خواهدداشت وپس ازآن ازبین خواهندرفت.درموردزنبق آلمانی بایدگفت که ریزوم سطحی است.یعنی :رویۀ بالایی ریزوم همطرازسطح خاک قرارمی گیردوتنهاسطح پایینی آن ریشه به وجودمی آورد.درتابستان ،پس ازآنکه شاخه های گل خشک شدندریزومهای تازه شروع به رشدخواهندکرد.گاهی اوقات این ریزومهاتافواصل زیادی کشیده می شوند.این توصیف درموردزنبقهای وحشی صدق نمی کند.چنانچه دیدیم این گونه زنبقهاعملا برتمامی پهنۀ نیم کرۀ شمالی گسترده اند.این زنبقهادرسرزمینهای کاملاً متفاوت وخودراباشرایط محیط زیست سازگارساخته اندپاره ای ازآنهاکوتاه قدهستندوبلندی پاره ای دیگراز2/1مترتجاوزمی نماید.فرم وشمارگلهای آنهانسبتاً متغیراست ولی چیزی که بیش ازهمه متنوع است سیستم ریشه ای آنها است.تنوع این اندامهابه گیاه اجازه داده است که بتواندزیرآب،دامنه های باشیب تندوصخره ای،درنزدیکی خط استوا،یادربیابانهای فلسطین زیست نماید.ریشه های گیاه که نقش اندوختن موادرابرعهده دارند،به گونه ای تغیرشکل یافته اندکه بتواننددرسرزمینهای گرمسیری پیازودرنقاط مرطوبی ریشه هایی ظریف ایجادنمایند.بی گمان گونه های نا همگون درویژگیهای بی شماردیگری نیزباهمدیگراختلاف دارند.

چشم انداز تکاملی

گل زنبق

چنانچه دیدیم بعلت تنوع شدیدی که دراندامهای گوناگون گیاه دیده می شود،برسررده بندی گونه های آن عقایدضدونقیضی بوجودآمده است.اززمان نخستین رده بندی که توسط دیک(Dykes)صورت گرفت،مطالب زیادی به رشتۀ تحریرکشیده است.پاره ای کوشیده اندزنبق هارادردوجنس جدا گانۀ(پیازوار)

Bulbeux,junio قراردهندحال آنکه پارۀ دیگرازجمله بریان ماتیومدافع این پندارندکه بایدهمۀ گونه های زنبق رادریک جنس واحدگردآورد،ولی آنهارابه زیرجنسهای گوناگون تقسیم نمود.با این همه گل کاران رابااین اختلاف سلیقه هاکاری نیست مگرآنهایی که بخواهند نمونه های دورگه ایجادنمایندزیراپژوهشهای کنونی نشان داده است که گونه هایی که درظاهرخیلی دورازهم می نماینددرواقع بسیاربه هم دیگرنزدیک هستند.تمام کوششهایی که درمورد دورگه سازی صورت می گیردرابایدموردتشویق قراردادزیراپاره ای اوقات نتایج آنهابسیاردرخشان است.درواقع زنبق ازدیدگاه ژنتیکی هنوزهم گیاهی پایداروتثبیت شده به شمارنمی آید.درطبیعت هنوزهم دورگه های زیادی به شکل خودبه خودبه وجود می آیند این ترکیبات ممکن است سرمنشاء پیدایش گونه های جدیدباشداین موضوع درزمانی که گروههای دورگه توانستندتثبیت یابندبارهاروی داده است.درغیراین صورت بااین هیبریدها یکی دوباربرخوردمی شودودیگراثری ازآثارآنهابه دست نمی آید.این گونه نمونه های دورگه این گمان رابرای گیاه شناس بینواپدیدمی اورندکه ممکن است بتواندسرانجام نام خودرابریک گیاه نادربنهدوآن راپایدارسازد.بدین ترتیب مترادفهای بیشماری به وجودآوردکه بررسی های کروموزومی آنهارآشکارخواهدساخت.

 رده بندی:

 رده بندی مذکوردراین کتاب درسال 1967توسطp.workmeister ابداع شده است.نامهای لاتین بارده بندی عمومی لینه که درآن ازدویاسه نام لاتین برای بیان یک گیاه واحد مانندIris  germanica  varاستفاد

شده است،مطابقت دارد.kharput نشان می دهدکه نام یادشده مربوط به یک گونه زنبق آلمانی (Irisgermanica) است اماجنسی است که تمام گونه های زنبق ازجمله germanica درآن گردآمده است.آنگاه هرجنس رابه قسمتهای کوچکتری به نام زیرجنس(Sous-genres )و گروه (Section)تقسیم نموده اند.درنمودارصفحۀ بعدرده بندی خانوادۀ زنبق به تفصیل بیان شده است.جنسهای دیگری نیزموجوداست که بسیارنزدیک به جنس زنبق هستند.مثلاًجنس خودsysirinchiumبه جنس جنس زنبق بسیارنزدیک است.به همین سان پاره ای ازجنسهای غیرمقاوم ریزوم دار،دارای گلهاوبرگهایی بسیارشبیه به گلها وبرگهای گل زنبق هستند.ولی نزدیک ترین مشابه های زنبق درمیان گیاهان پیازدارهمانندCypellaوNeomarica یافت می شود.بی گمان دراین میان ازهمه پرجلوه ترmoraea و

Tigridia هستند که پرورش آنهانسبتاً ساده است ولی مقاومت اکثرآنهازیاد نیست وتقریباً سرچشمۀ پیدایش همۀ آنهاازنیم کرۀ جنوبی بوده است.

تعدادمعدودی ازکلکسیونرهابه کشت بسیاری ازگونه های این جنس همت می گمارندلیکن متاسفانه این گونه هاچندان معروف نیستندوکمتردرگلفروشی هاومغازه های فروش پیازوبذرگل ارائه میشوند.

هم اینک گونه های وحشی مختلفی که درمراکزپرورش گل اروپاموجوداست رابیان میداریم دراین جاازگونه های فراوان تر که درگروه ها(section )قرارمیگیرندسخن خواهیم گفت .هریک ازاین گروه هاعموماًدربرگیرندۀگیاهانی است که همگی درشرایط یکسانزیست می کنند.برای هریک ازآنهازیستگاه طبیعی (درحالت وحشی) وبهترین کشت رابیان خواهیم داشت.دراینجابررسی ژرف زنبقهای صحرایی گریزناپذیراست زیرادورگه سازان کنونی بااستفاده ازاین گونه های وحشی قادرخواهندبودکه نمونه های تازه ای به گل دوستان وگل پروران ارائه نمایند. 

   جدول زیرگروه وخانوادۀ زنبق

 

خانوادۀگل زنبق:جنس زنبق

 

زیرجنس

گروه

زیرگروه

سری

Liminiris       

Liminiris       

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Unguicularis   

Ioniris       

Apogon        

 

 

 

 

 

 

 

 

Ensatae          

Syriacae         

Tenuifoliae       

Sibirica        

Chrysographes  

Prismatica     

Laevigatae     

Kaempferi     

Chinensis      

Longipetalae    

Tripetalae      

Vernae       

 

Xyridion      

 

Spuria          

Spathula        

 

 

Nepalensis    

Pardanthopsis   

Crossiris       

(evansia)      

Xyphium       

Iridodyctium    

Scorpiris       

Gynandriris     

Hermodactylus  

 

 

 

 

Reticulata      

 

 

 

زیرجنس زنبق

گروه پوگون ایریس ها(زنبق های ریش دار)

  اساسازادگاه این دسته ازگیاهان درقدیم است.این گروه اززنبق هااز پیرامون دریای مدیترانه منشاء گرفته اندوانسان را درجابجایی خوددنبال نموده اند.گیاه نمونۀ این گروه زنبق آلمانی است.پرورش اعضای این گروه اززنبق ها ازکشت سایرانواع این گیاه آسانتراست.

نام زنبق ریش دار(pogoniris)نشان می دهدکه دربخش بالایی کاسبرگهای همۀ اعضای این گروه زوایدی بنام ریش وجوددارد.ریزوم آنهابه شکل کاملاً سطحی درخاک قرارگرفته است وگوشتدار ونسبتاً ستبراست.این گونه زنبق هادرزمینهای سنگلاخی وآهکی که علی رغم این شرایط بازهم غنی است می روینداین زنبقهاکه به زمینی دارای زهکش خوب نیازمندهستند تنهاپس ازگذشت یک تابستان خشک وبدون باران به گل خواهندنشست.پاره ای ازنمونه های کوتاه قدکوهی به رطوبت بیشتری نیازمندند.

زنبق های (سپیدفام)Iris albicans: بلندی گیاه به 70 سانتیمترمی رسد.این گیاه به یک زنبق درشت گل آلمانی می ماندولی برگهایش دائمی وگلهایش درشت تراست.فرم وحشی آن بنفش رنگ است ولی بیشترتحت نام Iris madonnaشناختهمی شودحال آنکهIris albicansبرنگ سفیدخالص است ودرپایین کاسبرگهای آن رگبرگهایی زردفام وریش هایی سپیدبا نوک زردرنگ دیده می شود.

Iris florentia:این گیاه به فراوانی درعطرسازی بکاربرده می شود.جهت تهیۀ عطرریزومهای گیاه که بوی گل بنفشه ازآن به مشام می رسدرارنده می کنندواز آنهاعطراستخراج می کنند.چنین می نمایدکه این گیاه درواقع یکی از واریته های زنبق آلمانی است.

Iris gemanica(زنبق آلمانی):بلندی بوته برابریک متراست.برگهایش دائمی وقدآنهابرابر40سانتی متروپاره ای ازاوقات ممکن است اراسته به حاشیه ای سرخ فام باشند.شاخۀ گل حامل چهارتا پنج گل بنفش یا سپیدفام وآراسته به ریشی نارنجی رنگ است.وخیلی به ندرت دانه تولیدمی کند.به فراوانی درجنوب اروپا،جنوب خاوری آسیاونیزسایرکشورهاموردکشت قرارمی گیردودرآنجاخودرابه محیط طبیعی سازش داده است.رنگهای آن به قدری متنوع استکه بازهم این پرسش پیش می آیدکه آیا واقعاً این گیاه یک گونۀ حقیقی است.

Iris imbricate: بلندی بوته 60 سانتیمتراست ویژگی آن در این است که گروههای بزرگی ازگلهای به هم فشرده به رنگ زردمایل به سبزبرروی شاخۀ گل پدیدمی آورد.داشتن رگبرگهای قهوه ای مایل به ارغوانی وریش سپیدفام باانتهاهای زردفام نیزازویژگیهای گیاه به شمارمی آیداین گیاه زیادمقاوم نیستودرقفقازوشمال ایران یافت می شود.

:Iris italicaچیزی نیست جزیکی ازفرمهایIris chamaeirisکه از ویزگیهای آن داشتن برگهایی پهن است.

 شیوۀ کشت:

بی گمان بجززنبق های mellita,subbiflora,pseudopumila,imbricataکه کشت آنهابه علت کم بودن مقاومت گیاه نسبتاً دشواراست،پرورش بقیۀ زنبق های این گروه ازکشت وپرورش همۀ انواع دیگرزنبق آسانتراست.درموردنمونه های حساس نسبت به سرما،کافی است گیاه رادرزیرشاسی پرچینی ودرگلدانهادارای زهکش خوب ودرخاک نسبتاً خشک پرورش دهند بهترین محل برای پرورش اینگونه زنبق ها جایی است که درمعرض تابش شدیدآفتاب وبرروی دامنۀ باشیب ملایم ومتشکل ازسنگریزه های آهکی آمیخته باخاک خوب ونسبتاً سنگین واقع شده باشد.

 زیرجنس لیمنیریس

گروه لیمنیریس

زیرگروه آپوگون(زنبقهای بی ریش)

 سری سیبیریکا:

این سری از تنهادوگونه که به گلهای سری زیربسیارشبیه هستندتشکیل می گرددولی محمولۀ کروموسومی آنهامتفاوت است.این گونه به دشواری بین خودشان نمونه هایی دورگه تولیدمی نماینددرعوض هم اکنون تعدادقابل ملاحظه ای زنبق سیبیریکاوجودداردکه پرورش آنهاآسان وارزش تزئینی آنهابعلت بوجودآوردن توده یی ازگلهای انبوه وپرپشت بسیارزیاداست.

 ris sanguinea:بلندی بوته به یک مترمی رسد.گیاهی بزرگ ودارای برگهایی باریک ودرازاست عموماً همواره روی یک شاخۀ بدون انشعاب دوگل شکفته دیده می شود.این گلهابرنگ آبی مایل به ارغوانی هستندورگبرگهای آنهاکاملا متمایزاست.گلبرگهای آنهاکاملابرافراشته وایستادهاست.وبه ندرت پرورش داده می شوندودرروسیه،چین،ژاپن دیده می شوند.

Iris sibirica: بلندی بوته به 80سانتیمترمی رسد.ردوهلۀ نخست بسیارهمانندنمونۀ پیش گفته است.بانگاهی دقیقترآشکارمی گرددکه تفاوت آن باگیاهپیشین داشتن ساقه گل خیلی بلندترازبرگهاست.این شاخه منشعب است ودرآن واحددارای بیش ازپنج گل شکفته است.رنگ کلی گل بسیارروشن ترورگبرگهای آن خیلی کمترمتراکم است گلهایش نسبتاً کوچک وکاسبرگهای آنهاباریکتراست.

 زیرگروه پزودورگلیا

           

این خانواده از پنج گونه تشکیل می شودکه تنهادوگونۀ آنهاپرورش داده می شود.این گونه زنبقها تمام ویژگیهای سایرهگزاپوگونهاراداراهستندیعنی:روی هریک ازگلبرگهاوکاسبرگهای آنهاریش وجودداردوروی دانۀ آنهانیزاندامی تاجی شکل دیده می شودولی استولونیفرنیستند(ساقۀ زیرزمینی تولیدنمی کنند).

Iris hookerana:بلندی بوته برابر30 سانتی متراست.تنهاگل آن درماه مه،زمانی که برگهایش هنوزکوتاه هستندبازمی شود.گل آن پهن استورنگهای آن بسیارمتنوع استودرزمینه های قفایی وارغوانی دیده می شودروی کاسبرگهایش همواره لکه هایی به رنگ ارغوانی تیره به چشم می خورد.ازگل ان بوی دلپذیرگل برف(Muguet)استشمام می شود.زادگاه این گیاه کشمیرتاتبت است.

Iris kamaonensis:بلندی بوته برابر15سانتیمتراست.این گیاه بسیاربهIris kookeranaمی ماندلیکن چندین گل به همان اندازه خوشبوتولیدمی نماید وزادگاه این گیاه نپال است .

شیوۀ پرورش:

این دو گونه زنبق رامی توان به آسانی درنواحی دارای آب وهوای ملایم ومعتدل پرورش دادبه شرط اینکه خاک درتابستان زیادخشک نشود.گلهای این دوگیاه بسیارزیباوخوشبو،لیکن خیلی کم دوام است.این گیاهبه سرعت توده ای انبوه به وجودمی آوردولی درزمستانهای سردوخشک بهتراست آنرازیرشاسی ویژۀ گیاهان پرچینی قراردهندزیرااین گیاه درزیریک پوشش برف به خوبی مقاومت می نماید.بنابراین این گیاه رابایدهمانندگیاهان پرچینی ودرشیارهاشکافهای صخره ودرخاک تازهرورش دهند.

 زیرگروه انساتا ENSATAE

                                         

برخلاف آنچه می توان تصورنمود،Iris ensataعضوی ازجامعۀ زنبق هایی که دربالادیدیم بشمارنمی آید.

خوداین گروه نیزازتنهایک گونه به نام Iris biglumis تشکیل شده است.نام باغبانی کاذب آنIris ensata

است واین موضوع تاحدودی وجه تسمیۀ کنونی گیاه راتوجیه می نماید.وازلحاظ اندازه ورنگ بسیارمتنوع است.

Iris biglumis:بلندی بوته برابر60سانتی متراست ساقۀ گل نسبتاً کوتاه است.کاسبرگهای گل که روی یک پایۀ سفیدخالص تاآبی رنگ قرارگرفته اندبه طوریک نواخت رگبرگدارهستند.رنگ گل بنابرواریته متفاوت است.گلبرگهاهمواره ازکاسبرگهاپررنگترهستند.این گیاهدرماههای اردیبهشت تاخردادبه گل می نشیندولی گاهی اوقات اگرهوادرزمستان زیادسردنباشددراوائل بهارگل خواهدداد.بذرگیاه به سرعت رشدمی کنندومی توان بوته هاراباجداکردن وتقسیم ریشه نیز به آسانی دراوائل پائیزتکثیرنمود.وپرگل بودن دووجه مشخصه ای است که این گیاه رابرای کشت درباغات بسیارمناسب ساخته است متاسفانه این رستنی زیادمورد استفاده قرارنگرفته است.درسطح وسیع کوههای جنوب خاوری آسیایافت می شود.

زیرگروه سیریاسه

SYRIACEAE

(زنبق های سوری)

این گروه بنابرنظرمصنفین مختلف دارای یک یادوگونه است که زادگاه هردومناطق تالابی فلسطین است.

Iris melanostica:گلهایش دارای رگبرگهایی تیره رنگ یا کاملا ارغوانی فام است کشت آنهازیادآسان نیست زیراایجادشرایط خشک ومرطوب متناوب چندان اسان نمی باشد.

Iris syriaca(زنبق سوری): بلندی بوته برابر30 سانتی متراست.ریزوم این نمونه تنهاریزومی است که بین تمام: اعضای جنس زنبق خارداراست.این وسیله ای برای دورکردن جانورانی که به خوردن ریشۀ گیاه مبادرت می نمایندبه شمارمی آید.طول برگهایش گاهی اوقات از50 سانتی مترتجاوزمی نماید.گلهایش زردوآراسته به برگهایی ارغوانی فام است .منشاء این گیاهاز فلسطین است.

 زیرگروه تنوئی فولیTENUIFOLIAE

  این گروه با یک یا دوزنبق کوچک به اسامیIris ventrlcosa,Iris tenuifolia که ممکن است یکی از فرمهای گیاه قبل باشد،شناخته می شود.این نمونه زنبق هاحد واسط بین زنبق های spuria,ensataeبه شمارمی آیند.

گروه اسپاتولاSPATULA

 این گروه دارای تنهایک گونۀ کاملا شناخته شده است.

Iris foetdissima:بلندی بوته برابر40 سانتیمتراست.گلهایش چندان جالب توجه نیست ولی برگهای پایا وبسیاربراق آن چشمگیراست.دانه های تازۀ آن به رنگ قرمز مرجانی است.این ویژگی گیاه جنبۀ تزئینی داردوزیبایی آن درواریته های دارای برگهای ابلق وگلهای سبز مایل به آبی کوچک ولی کم دوام بیشتربه چشم می خورد.این گیاه ویژۀ مناطق کف جنگلهای باخترفرانسه است.

 زیرجنس نپالنسیس

NEPALENSIS

Iris nepalensis:بلندی بوته برابر30سانتیمتراست.باداشتن ریشه هایی که به عنوان اندوختۀ غذایی به کارمی رود.مانندگیاهان پیازدارعمل می نماینددربهاران،به هنگام بارانهای ولرم بهاری چندبرگ درازوباریک (به طول 40سانتیمتر) تولیدمی کنند، بی درنگ دوگل قفایی رنگ بسیارزیباومجعدبوجودمی اوردخشک می شودوبطورکلی تاسا ل بعدازصحنه ناپدیدمی گرددنیازبه زمین دارای زهکش بسیارخوب یاشاسی کوهیداردتابتوان میزان آبیاری آن رابه خوبی کنترل نمود.این نمونه ویژۀ آماتورهای کارآزموده است.زادگاه این گیاه نپال است.

 گروه زنبق های پیازدار

   این گونه زنبق ها درنقاط بسیارخشک وبی آب زندگی می کنند.وبنابراین یک سیستم اندوخته ای کامل برای گذراندن ازیک سال تاسال دیگربه وجودآورده اند:این وسیله هماناداشتنپیازاست.پاره ای ازآنهاتنهایک پیازپدیدمی آورندوبرخی دیگربااستفاده ازیکپیازعریان وبدون تونیک(پوشش پیاز)یک سیستم ریشه ای دوساله به وجودآورده اند.برگهای این گیاهبسیارساده شده اندزیراتابش خورشیددراین نقاط بسیارسوزان است.گلهای آنهاگرچه کوچک ولی بسیارجذاب وزیبااست.

 کاربرد گل زنبق

 پرورش درگلدان

 زنبق رامی توان درگلدان پرورش دادواین عمل رامی توان باتمام اعضای گروهenvansiaآغازنمود.اگربرای نمونه کاررابازنبق ژاپنی شروع کنیدوآنرامانندگل آزالیادرگلدانپرورش دهید،می توانیدگلدان رادرطی دوران شکوفایی گلهابه اطاق منتقل نمایید :این کاررابرای تمام نمونه های غیرمقاوم نسبت به سرمامی توانیدانجام دهید.افزون براین ،سفارش می گرددکه همۀ نمونه های کوتاه قدگروهpogoiris هامانندزنبق های melitta,reichenbachii,attica,pumilaرادرگلدان بکارندوپیش ازآنکه آنهارابه صخره منتقل نمایندیکی دوتاازآنهارابه عنوان ذخیره نگهدارند.این گلدانهامثلا آنهایی که حاوی بوته های پیازدارگروهreticulata,danfordiae,reticulate,Iris histrioides majorوغیره

هستندرابایداززیرشاسیدربستری ازشن قرارداداین عمل به مااجازه می دهدکه گیاه رادرتمام مدت چرخۀ رشددقیقاتحت کنترل قراردهیم با کمی مهارت شمامی توانیدحتی گل زنبق رافرساژ نماییدتازودتربه گل نشیندوآپارتمان شماراعطرآگین سازد.برای این کارمی توانیداززنبق های reticulataوdanfordiaeاستفاد

نمایید.درهرحالت وانتیلاسیون(هوادهی)گیاه بایددرحداکثرباشد:این گیاهانمحیط بسته راخوب تحمل نمی کنند.

 شیوۀ تکثیر

ملاحضه کردیم که درطبیعت زنبق هاتوسطبذرودرعین حال توسط ریشه های فراوان وریزومهاوپیازهای متعددخودازدیادمی یابند.اگرشمایکگونه یا یک واریتۀ گمنام رادراختیارداریدیاصرفادوستانتان یک نمونۀ کمیاب رابه شماهدیه داده اندممکن است مایل باشیداین نمونه راتکثیرنمایید.دراین حالت شمامی توانیدیابه کشت بذرااقدام نماییدویانمونه های خودراازراه تقسیم تکثیرنمایید.

کشت بذر:

ازاین راه گرچه می توانیدزنبق های خودراتکثیرنماییدولی هیچ اطمینانی درکارنیست که نمونه های حاصل

کاملاهمانندنیای خودباشند.برای جلوگیری ازاین حالت شمابایدیکی ازشاخه های گل راجوری جداکنیدکه حشرات به آن دسترسی نداشته باشند.عمل گرده افشانی راخودانجام دهیدبدین ترتیب که بایددانه های گردۀ پرچمها راروی کلالۀ گل بمالید.سپس چنانچه گلبرگهاوکاسبرگهاراقبلاازگل جدانکرده ایداکنون جداکنید.

پرچمهاراجداکنیدوکلاله راباپارچۀ بسیارظریف ونازک توری بپوشانیدتاگرده افشانی دیگری امکان پذیر

نگردد.اگرهمه چیز به خوبی پیش برودخواهیددیدکه مادگی آماس می کندودراواخرتابستان شمامی توانیددانه های گل راگردآوری نمایید.صبرنکنیدتادانه هازیادبرسندزیراامکان داردبترکد.

حال موقع کشت دانه فرامی رسد.هرچه دانه هارازودتربکاریدشانس اینکه نهالهازودترسرازخاک برآورندبیشترخواهدبود.یک گلدان بزرگ سفالی یاپلاستیکی بردارید،آنراتایک سانتیمتربه لبه مانده ازآمیزه

متشکل ازیک سهم خاک مرغوب زراعتی ،یک سهم تورب(یاخاک برگ)ویک سهم شن درشت پرکنید.دانه هارابرسطح خاک پیش بیافشانیدوزیادآنهارانفشارریدسپس آنهارابالایه یی ازخاک پیش گفته به قطرخوددانه بپوشانید.دانه هارازاپهناوطول کاملا باخاک تامس دهیدتارطوبت کافی ببیند.خاک گلدان راهمواره مرطوب نگاه داریدوفراموش نکنیدکه آنهارابا برچسب مشخص نمایید.

معمولا گیاهک دانه هانسبتاسریع رشدمی کندمگرتمام نمونه های گروه spuriaوزنبق های پیازدار.به مجردپیدایش سومین یاچهارمین برگ بوته هارابه محل اصلی انتقال دهید.هرچه کمترآنهاراجابجاودستمالی کنیدزودتروبهتررشدخواهندکرد.درطول سال اول آنهارادربرابریورش حلزونهامحافظت نمایید.

درموردبذرهای دیررشد،ماننددانۀ گیاهان پیازدار،دانه هارادریک گلدان نسبتاژرف بکاریدزیرانهالهادرطی سالهای نخستین نبایدجابجاشوند:وپیازهابه خودی خودبه درون خاک فرومی روندودرعمق قرارمی گیرند.بنابراین بایدجای کافی برای رشدوتغذیه درطی نخستین سالهای زندگی دراختیارداشته باشند.

 تقسیم بوته ها

 درواقع این شیوه آسانترین راه تکثیرگیاه است وبدین شکل می توان رستنی هایی دقیقا شبیه گیاه مادربه دست آ ورد.این روش دارای یک عیب بزرگ است وآن اینکه تمان بیماریهای گیاه به دقت منتقل می گرددحال آنکه گیاهی که ازبذربه دست می آیدعاری ازاین گونه بیماریها وآفات است.گفته شده است که ریشه های تازۀ زنبق پس ازگل دادن گیاه پدیدمی آیدبنابراین،این زمان بهترین موقع تقسیم بوته هااست.درواقع زنبق های گروهPongon-iris رامی توان درست پس ازاتمام دورۀ گلریزان جابجانمود،زیرارشدرویشی آنهاتوسط آبیاری درطی ماههای تابستان تسریع خواهدشد.تمام زنبق هایی که

ریشۀ آنهازیرخاکقرارگرفته به محض آغازنخستین بارانهای پاییزی شروع به رشدمی نمایند.بنابراین بهتراست آنهارادراین فصلتقسیم یاجابجانمایند.زنبق هایی که درطول تابستان به یک دورۀ خشکی نیازمندندرامی توان به راحتی دراین فصل جابجانمودوحتی اگرریشه هامدتی ازخاک بیرون بماننداشکالی پیش نخواهدآمد.آنهایی که دارای ریشه های ظریفترهستندرابایدباحداکثرمقدارخاک پیرامون ریشه جابجانمودزیرادرغیراین صورت رریشه هاممکن است آسیب ببیند.

 کشت وتکثیرزنبق های باغی دورگه (آلمانی)

 این بخش تنهامربوط به گیاهان ریشداراست سایردورگه هایی که بعداملاحظه خواهیم کردهمانندگیاهان وحشی نیای گیاهان اخیرپرورش داده خواهندشد.

پس ازبه گل نشستن گیاه،ریشه های جدیدگیاه آغازبه رشدمی نمایندوریزومهای نوینی پدیدخواهدآمدبنابراین

این موقع سال بهترین وقت کشت گیاه یا تقسیم بوته هایی است که بیش ازاندازه انبوه شده است.درپایان بهار،گیاه به مقدارکافی موادمغذی اندوخته است وبه خواب تابستانی فرومی رود.درطی این دوره است که بایدریزومهاراجابه جاکرد.

به هنگام آماده کردن خاک برای کشت ریزوم ،مقداری کوددیرجذب مانندپودرشاخ وسم جانوران به آن بیافزایید.برای آنکه خواب تابستانی مؤثرواقع شود،بکوشیدتازهکش زمین کامل باشد.درطی این مدت است که جوانۀ گل تولیدمی شود:بنابراین موفقیت سال آینده بستگی به این دوره سال دارد.یک محل کاملاآفتابگیررابرگزینید.برای کشت زنبق خاک اندکی قلیایی ترجیح داده می شود.اگرخاک باغچهزیاداسیدی است می توانیدباافزودن مقداری آهک یااضافه کردن خردره سنگهای دولومیتی آنرااصلاح نمایید.این راههاازافزودن مارن بهتراست زیرامادۀ اخیربا خاک خوب آمیخته نمی شودوآنرابه یک ملاط نامناسب تبدیل می نماید.خاک کاملا همگن همواره ترجیح دارد.خاک برگ زیادبه خاک نیافزایید

اگرخاک بیش ازاندازه قوی باشدباتمام ناراحتیهایی که برخواهیم شمردروبه روخواهیدشد.ژرفای کشت به کیفیت خاک بستگی دارد:اگرخاک سبک است ریزوم رادرزیرقشری ازخاک به ضخامت 5سانتی متربکارید:اگرخاک سنگین است تنها2سانتی مترخاک روی ریزومهابریزید.خاک راپیرامون بوته کپه کنیدتاگیاه بهتردرمحل تازه پابگیرد.اگرریشه هازیاددرازهستند،بدون دغدغه قسمتی ازآنهاراقطع نمایید.یک سوم طول ریشه راباقی نگهدارید.معذالک اگرقراراست ریزومهای شمامدتی درهوای آزادباقی بمانندمتوجه

باشیدکه درشت ترهابهترازکوچکترهادوام می آورند.بهتراست تازمان کشت بوته هایی که پس از سه یاچهار سال به اندازۀ کافی رشدکرده اندرامی توان تقسیم نمود.برای این کاربوته راازخاک بیرون بیاورید

تمام خاک اطراف ریزوم رابتکانیدوآنرابشوئیدصبرکنیدتاریزوم به مدت یک روزخشک شودوبعدریزومهای فرعی راازریزومهای اصلی مجزاسازیدسپس آنهاراازمحل اتصال به ریزوم مادرقطع نمایید.بدین ترتیب شماخطرعفونت رابه حداقل کاهش می دهیدریزومهایی که گلشان تمام شده رامی توان مدتی درشن مرطوب نگهداری نمود،دراین حال مشاهده خواهیدکردکه ریزومهاجوانه های تازه ای تولیدمی کنند.بیشتراوقات این جوانه هافقط به عنوان اندوخته به کارخواهندآمد.

 زنبق های دورگه

 دورگه کردن گل زنبق تاریخچۀ بس طولانی دارد.این عمل دربدوامرشامل گزینش تصادفی فرمهایی بوده که به شکل خودبه خوددرطبیعت به وجودمی آمده است.امادرقرن هجدهم دورگه سازان بزرگ ژاپنی زندگی خودراوقف یافتن واریته های نوین زنبق های Laevigataیاensataنموده اند.

دردنیای غرب زنبق های آلمانی وpongon-irisهای کوتاه قد(Iris chamaeiris)موردتوجه عموم قرارگرفته اندزیراپرورش آنهاآسان است.درطی اواخرسدۀ گذشته وتاسال 1930،انگلیسیها وفرانسویها بهترین تکنیکهای تولیدگل رادراختیارداشتندوموفق شده بودندنمونه هایی زیبایی به وجودآورند.هم اینک

دراین موردآمریکائیان به مراتب ازاروپائیان پیشی گرفته اند.اطلاعات آنهادرزمینۀ دانش ژنتیک به آنهااجازه داده استکه ازامکانات فراوانی برخوردارگردند.این کاوشهای دورگه سازی همواره به یافتن نمونه های جالب توجه نمی انجامد.چیزی که باقی می مانداین استکه پرورش پاره ای ازنمونه های وحشی از یافتن نمونه های دورگۀ نوین دشوارتراست.گاهی اوقات یکی ازاین دوبردیگری می چربد.

 زنبق پامیلا

PUMILA

نامگذاری این گیاه هیچ ربطی به نمونۀ وحشی آن ندارد.این نام گروهی اززنبق های دورگۀ کوتاه قدرافرامی گیردکه درازای آنهااز25سانتیمترتجاوزنمی کند.این دسته اززنبق هاازاواخراسفندماه به گل می نشینند.

Atrocoerulea:گل این گیاه به رنگ بنفش تیرۀ یکنواخت است.

Azurea(زنبق فیروزه گون):گل این نمونه زنبق به رنگ آبی روشن یکدست است هردودرواقع اشکالی ازIris chamaeirisهستندویک فرم زردرنگ آنهانیزموجوداست که دارای نامهای گوناگونی است.

Bright  spring,:دورنگ وگلبرگهایش به رنگ سفیدیک دست وکاسبرگهایش به رنگ زردروشن است.

,Cherry spot,:دورنگ باگلبرگهایی سپیدفام وکاسبرگهایش گوجه ای رنگ وحاشیۀ آنهاسفیدفام است.

,Crispy,:به رنگ سفیدیکدست وکاملا موج داراست.

Lrish Doll.:(عروسک ایرلندی):گلبرگهایش سپیدفام ولی کاسبرگهایش سبزرنگ است.

 زنبق های رگلیوسیکلوس

REGLIO_CYCLUS

   بی گمان بهترین نتایجی که تاکنون ازکوششهایی که درراه دورگه سازی پاره ای از گیاهان صورت گرفته به شکلی که گیاه ویژگیهای خودراحفظ نماید،درموردهیبریدهایی که ازترکیب دونمونۀ oncocyclus و

Relia به دست آمده صدق می کند.زنبق هایی که ازاین ترکیب به دست آمده انداز نیای خودبسیارمقاومترهستندوجای شگفتی است که این مقاومت ازسرجمع مقاومت وتوان دوگیاه پیش گفته بازهم بیشتراست.نمونه های دورگه بی نهایت زیباهستندوکشت آنهاتنهااندکی ازپرورش زنبق های باغی کلاسیک دشوارتراست یعنی:به زهکشی عالی وخاک قلیایی وغنی ازموادغذایی نیازدارند.آنهارابربالای پشته ای خاک بکاریدوهمه چیزبه خوبی پیش خواهدرفت.

یکی دیگر ازمزایای این گونه زنبق هااین است که برخلاف oncocyclusها نسبت به سرمامقاوم هستند.

 زنبق های پیازداردورگه

  درخانوادۀ بزرگ زنبق های پیازدار،اعضای گروه reticulate نیای بسیاری ازواریته های جدیدی هستندکه ازطریق کشت بذرهای برگزیده یا انتخاب فرمهای وحشی به دست آمده اندلیکن این نمونه ها چندان دورگه نیستند.

Cantalo:به رنگ آبی کم رنگ است .

Clairette:کاسبرگهایش به رنگ آبی روشن یا بنفش فام ومزین به لکه هایی سفیدرنگ است.

:Cyaneaبه رنگ آبی کم رنگ است.

Harmony:به رنگ آبی آسمان ومرکزآن زردفام است.

J.S. Dijt,:به رنگ ارغوانی بسیارزیباوازلحاظ فرم همانندنمونه های وحشی است.

Pauline:به رنگ صورتی مایل به بنفش متمایل به خاکستری است ولکۀ سفیدبزرگی روی کاسبرگهایش دیده می شود.

ازگروه Xiphium نیزنمونه های دورگۀ فراوانی به دست آمده لیکن تنهااندکی ازآنهابه شکل تجارتی درآمده اند.آمیزه ای ازواریته های مختلف زنبق های اسپانیایی یاانگلیسی رامی توان به دست آوردولی یافتن واریته های خاص دشواراست.

تنهانمونه هایی که به شکل واریتۀ منفردموجوداستوازدیدگاه عمومی زنبق هلندی نامیده می شوندعبارتنداز:

Golden Harvcst:به رنگ زردطلایی،

:Professor Blaauwبه رنگ آبی تیره،

Purple Sensation:به رنگ بنفش مایل به ارغوانی،و

White Perfection:که کاملا سفیدرنگ است.

شیوۀ پرورش

 پرورش زنبق های باغی دورگه بسیارآسان است به شرط اینکه خاک خوب دارای زهکش کامل برای آنهافراهم آوردندوبرگهایشان رادرحالتی که هنوزسبزهستندقطع ننمایند.

پیازهای زنبق رادرژرفای 15سانتیمتری درخاک خنثی یاتاحدودی اسیدی ودیروقت دراواخر پاییزدرزمین بکارید.بدین ترتیب به هنگام یخبندان برگهای آنهاچندان بزرگ نخواهدبود.Iris Latifolim،حتی درطی فصل استراحت نسبت به سایر انواع زنبق به رطوبت خیلی بیشتری نیازداردزیرامنشاءاین گیاه ازمرغزارهای مرطوب است.به همین دلیل این گیاه درانگلستان به خوبی رشدمی کندوپرورش آن توأم با موفقیت بوده است.به همین دلیل هم اینک دربین فروشندگان پیازگل بنام زنبق انگلیسی مشهورشده است.

به همین دلیل اگرشمادرمنطقه ای دارای آب وهوای معتدل لیکن کم آفتاب زندگی می کنیدبایداین نمونه رابرگزینید.درقسمتهای گرمتراززنبق های Xiphium معروف به زنبق های دورگۀ اسپانیایی یا هلندی استفاده نمایید. اغلب آنهابه علت ترکیب با زنبق tingitana نسبتاً زودوپیش اززنبق های آلمانی دورگه به گل می نشیند.

 منابع :

کتاب پرورش گل زنبق :نویسنده آلن ریشر.

مقاله کاربردگل زنبق:گردآوری دکترمحمدکاظم سوری.

کتاب کشت وپرورش گلها:نویسنده عبدالحسین مجدری.

جمع آوری :خانم سوری

+ نوشته شده در  پنجشنبه نهم دی 1389ساعت 17:51  توسط محسن شباهنگ  | 

چکیده ای در مورد چند گیاه

شناسايي پسته هاي آلوده به آفلاتوكسين بر اساس خصوصيات فيزيكي

 

-                     1-محمد حسن فولادي عضو هيات علمي دانشگاه شهيد باهنر كرمان.

-                     2-علي تاج آببادي پور. كارشناس ارشد موسسه تحقيقات پسته كشور

چكيده

. آفلاتوكسين از متابوليتهاي ثانويه كپكهايي چون Aspergillus flavus و
 A. parasiticus مي باشد كه خطرات زيادي براي سلامت انسان در پي دارد. مهمترين عامل ورود قارچهاي مولد آفلاتوكسين به ميوه پسته و رشد و نمو آنها و نهايتاً توليد آفلاتوكسين ترك خوردگي پوست رويي پسته در باغ مي باشد ، خطرناك ترين نوع ترك خوردگي عارضه زودخنداني مي باشد كه هم پوست سبز و هم پوست استخواني بطور همزمان شكاف برداشته و مغز مستقيماً در معرض هجوم قارچهاي مولد آفلاتوكسين قرار مي گيرد. خصوصيات ظاهري پسته هاي آلوده به آفلاتوكسين در باغ متفاوت از پسته هاي سالم بوده و مي توان از اين خصوصيات جهت حذف اين گونه پسته ها در مرحله فرآوري استفاده نمود. به منظور تعيين خصوصيات ظاهري و فيزيكي پسته هاي آلوده و استفاده از روشهاي علمي جهت حذف آنها، از سه رقم تجارتي پسته اوحدي، كله قوچي و احمدآقايي در مرحله فرآوري در دو ضبط پسته مكانيزه در دو زمان نمونه گيري بعمل آمد و از پسته هاي روآبي خندان بدون لكه و لكه دار، پسته هاي زيرآبي خندان بدون لكه و لكه دار و پسته هاي ريز و شكسته و مغز شده و پسته هاي بدون لكه (انتهاي فرآوري) نمونه برداري گرديد. پسته هاي لكه دار از نظر ميزان گسترش لكه بر روي پوست استخواني به گروههاي 1 (ميزان لكه بين 1 تا 30%)، 2 (ميزان لكه 31 تا 60%) و 3 (ميزان لكه بيشتر از 60%) تقسيم بندي شدند و مقدار آفلاتوكسين نمونه ها به روش اسكنر TLC اندازه گيري شد. داده هاي بدست آمده مورد تجزيه و تحليل آماري قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه پسته هاي روآبي لكه دار داراي بيشترين مقدار آفلاتوكسين بودند. هرچه ميزان لكه بر روي پوست استخواني افزايش يافت، ميزان آفلاتوكسين نيز افزايش يافت بطوريكه ميزان آفلاتوكسين در پسته هاي زير آبي لكه دار گروه يك،دو و سه به ترتيب490 ،7/1364 و 1782  ppb بود. پسته ها ي روآبي بدون لكه نيز داراي مقدار قابل توجهي آفلاتوكسين بودند . پسته هاي ريز وپسته هاي شكسته و مغز شده داراي مقادير ناچيز آفلاتوكسين بوده و  پسته هاي نهايي (انتهاي فرآوري) بدون لكه فاقد آفلاتوكسين بودند.


مقدمه

باتوجه به اين كه جمعيت جهان درحال  افزايش  است  و بشر به سمت زندگي شهري سوق پيدا مي كند و آپارتمان نشيني افزايش مي يابد . به دليل اينكه انسان ازطبيعت دورمي شود نياز بشربه فضاي سبز،‌ بيشتر احساس مي شود . واين نياز را مي توان با  احداث  فضاي سبز زيبا و مناسب با احساس و عواطف بشر برآورده كرد .

دراينجا لازم است توضيح مختصري درموردگياهان موجود در فضاي سبزداده شود.  به گياهاني كه درفضاي سبزمورد استفاده قرارمي گيرد گياه زينتي گفته مي شود . كه دربرگيرنده دسته هاي زير مي باشد :

گياهان زينتي :

گياهاني كه براي زيبايي شاخساره ،‌ گل وميوه شان مورد استفاده قرار مي گيرند گياهان زينتي ناميده مي شوند و در برگيرنده دسته هاي زير مي باشند .

گياهان چوبي

درختها

الف : خزان دارها : مانند نارون،‌سپيدار،افرا،‌اقاقيا وچنار

ب : هميشه سبز : مانند كاج ، سرو ونخل زينتي

درختچه ها

الف : خزان دارها : مانند ياس خوشه اي و ورد (گل سرخ )

ب : هميشه سبز : مانند خرزهره وشمشاد

 

گياهان علفي

يك ساله : مانند آهار،‌اطلسي ،بنفشه ،‌آفتاب گردان زينتي ومرواريد ‌‌

دو ساله :‌ مانند گل استكاني ،‌گل ختمي و گل انگشتانه

چندساله:‌

الف : گلها :‌مانند شمعداني ،‌اختر،‌ميخك ،‌داودي ،‌رز و زنبق

ب : گياهان برگساره اي : مانند برگ بيدي ،چمن ،‌ديفن باخيا وبرگ انجيري

 

ما دراين مجموعه قصد داريم درمورد درختان ودرختچه هاي زينتي شهر تهران وآفات و بيماري هاي آنها را مورد برسی قرار دهیم

 

 پیشگفتار:

 بی گمان زنبق یکی از زیباترین گلهایی است که تاکنون توسط بشرپرورش داده شده است.این گل زیبا همواره بعلت رنگهای شاد ومتنوع وفرم بی نظیروقابل انعطاف خود موردتوجه گل دوستان وگل پروران قرارگرفته است.عطردل آویزگل نیزامتیازدیگری بشمارمی آید.فرم ویژه گل ورنگین بودن همزمان گلبرگهاوکاسبرگهااین امکان رافراهم آورده است که دهها رنگ متنوع وگاهی اوقات ناجورونامتناسب درقسمتهای گوناگون گلبرگهاوکاسبرگهاوسایراندامهای گل بشکلی همگن،هماهنگ وموزون درکنارهم قرارگیرندودرمجموع جلوه یی دلپذیروجذاب پدیدآورند.همین تنوع باعث شده است که رنگها وفرم گل زنبق محدودنباشدوهمواره جایی برای تولیددورگه های نوین ومتفاوت با واریته های پیشین موجودباشد.ازسوی دیگرپیشرفتهای دانش ژنتیک وعلوم شیمی رنگها وبیوشیمی نیزاین فرصت رابرای پژوهشگران ودورگه سازان فراهم آورده است که بتوانندسالانه نمونه های جدیدی را به بازارعرضه نمایندوبازارفروش گل راهمواره پررونق نگاه دارند.

از سوی دیگرزنبق درطبیعت درشرایط آب وهوایی نا همگون ودربسیاری ازجاهای گیتی ازسردسیرگرفته تا خشک وگرمسیری یافت می شودوبنا براین شمادرهرمنطقه ای که زندگی کنید می توانیدچندواریتۀ مناسب رادرباغچه یا گلدان وتراس وآپارتمان خودپرورش دهیدوازعطروزیبایی آنهابهره مندگردید.

انواع زنبق عملا درتمام نیمکرۀ شمالی واغلب درشرایط بسیاردشواریافت می شود.زیباترین آنهاازخاورمیانه سربرآورده اندوازآن میان ازهمه زیباترنمونه های oncocycius رامی توان نام بردکه گه گاه درلم یزرع ترین سرزمینهایک گل منفرد واغلب اوقات معطرکه نسبت به برگهای داسی شکلش عظیم الجثه می نمایدپدید می آورد.ولی نمونه های عظیم الجثه یی وجود داردکه درآب،وانواع کوتوله یی یافت می شودکه برصخره ها می رویند.پاره یی در زیرتابش مستقیم آفتاب وبرخی درپناه سایۀ درختان کاج زندگی می کنند.ریشۀ زنبق به گونه ای ویژه با شرایط مختلف محیط زیست سازش وتغیرشکل یافته است .قیافۀ گل نیزبسیارمتنوع است ولی با این حال حتی افرادی نه چندان وارد،با نخستین نگاه می توانندآنهاراازسایرگلهابازشناسند.رنگهای رنگین کمان آسای آنها همواره مشابه ودرعین حالبا یکدیگرمتفاوت است .


دستورالعمل توليد ونگهداري نهال خرما

( كشت بافت پاجوش)

 مقدمه :

     نخل خرما متعلق به  جنس Phoenix  (خانواده  Palmaceae) و با نام علمي P.dactylifera ، بخاطر استفاده از ميوه آن كشت و كار مي شود.

      خرما نخلي است  با حداكثر ارتفاع 5/30 -5/36 متر، تنه آن از مجاورت زمين پوشيده از برگهاي نشانه رفته به بالا، هم پوشان، فشرده، با قاعده چوبي است. پس از 6 تا 10 سال اوليه، پاجوش هاي متعددي گرد قاعده درخت شروع به سربرآوردن مي نمايند. گل هاي كوچك خوشبوي آن (ماده ها مايل به سفيد، نرها مومي و كرم رنگ)، روي اسپات ظاهر مي شوند كه در ماده ها به 25 تا 150 رشته هر كدام بطول 30 تا75 سانتيمتر و در نرها تنها بطول 15 تا 5/22 سانتيمتر، مي باشد. يك گل آذين بزرگ ممكن است 6000 تا 10000 گل دربرداشته باشد. با تشكيل و توسعه ميوه ها، اسپات ممكن است تا 8/1 متر طول پيدا كند و در اين حالت   در اثر وزن خود - بيش از اندازه خم شود.

 منشاء نخل و دامنه پراكنش آن :

     باوري وجود دارد كه نخل خرما در سرزمين هاي اطراف خليج فارس پا گرفته باشد و در زمان قديم در فاصله رودخانه هاي نيل و فرات، بوفور وجود داشته است. مدر ك باستانشناختي دال بر كشت نخل در عربستان شرقي (مشرق عربي) از 4000 سال قبل از ميلاد وجود دارد.

+ نوشته شده در  پنجشنبه نهم دی 1389ساعت 17:49  توسط محسن شباهنگ  | 

سر گرمی جالب خود شناسی

 

پاسخها در انتهای صفحه می باشند.

بترتيب به سوالات جواب دهيد.

فقط ۳ سوال پرسيده خواهد شد و اگر قبل از پاسخ ؛جوابها را ببينيد آزمون بخوبي شما را هدايت نخواهد كرد .
به آرامي پيش برويد و حوصله بخرج دهيد.
 
يك قلم و كاغذ آماده كنيد
در انتها به پاسخهاي داده شده نياز خواهيد داشت.اين يك پرسشنامه صادقانه است كه به شما چيزهايي درباره واقعيت درونتان خواهد گفت.
به هر سوال فقط يك پاسخ بدهيد
اولين چيزي كه به ذهنتان خطور ميكند بهترين است
به ياد داشته باشيد هيچ كس غير از خودتان نبايد پاسخها و نتايج را ببيند.
 
 
 
سوال اول
 
حيوانات زير را بترتيب دلخواه مرتب كنيد
گاو، پلنگ، گوسفند ، اسب ، خوك

سوال دوم

درمورد هركدام كلمه ايي بنويسيد كه آنرا تشريح كند
سگ ، گربه، موش ، قهوه ، دريا

سوال سوم

درباره كسي فكر كنيد كه برايتان مهم است و شما را ميشناسد.و ميتوانيد او را به رنگي اختصاص دهيد.پاسخ خود را دوبار تكرار نكنيد .
هر رنگ را فقط به يك نفر اختصاص دهيد
زرد ، پرتقالي ،قرمز ، سفيد ، سبز

 

 

 

*
 
 
 
 
 
 
 
*
 
 
 
 
 
 
 
پاسخ ها

 

۱ 

•گاو: پيشرواست
•پلنگ : غرور و افتخار است
•گوسفند : عشق است
•اسب : خانواده است
•خوك : پول است

 

۲  

•توصيف شما از سگ شخصيت شماست
•توصيف گربه همان توصيف شريك شماست
•موش توصيف دشمن شماست
•قهوه نگاه شما به ميل جنسي است
•دريا زندگي شخصي شما را نشان ميدهد

۳ 

•زرد: كسي كه هرگز فراموش نميكنيد
•نارنجي: كسي كه شما او را دوست واقعي ميدانيد
•قرمز: كسي كه شما او را واقعا دوست داريد
•سفيد : روح دوم شما
•سبز :كسي كه در لحظات حساس زندگي او را بخاطر خواهيد داشت
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم آذر 1389ساعت 20:45  توسط محسن شباهنگ  | 

لا له... tulip

لا له  نام انگلیسی tulip  

خانواده :   lilaceae

 

زاد گاه اصلی ان اسیای مرکزی –سیبری مغلستان وچین است. نمونه وحشی ان در قسمت های مختلف ایران به ویژه سلسله جبال البرز وجود دارد. تو لید کننده اصلی ان هلند است . به جز رنگهای ابی واقعی بقیه رنگها را دارد. لاله گیاهی دائمی سوخ دار است ولی از لحاظ گلکاری  یک ساله است  چون سوخ اصلی ان ظاهرا یک سال دوام دارد.  اما سوخ اصلی هر سال با سوخ جدید جایگزین میشودودر ظاهر هیچ چیز تغییر نکرده است در مناطق سرد سیر دائمی است ودر مناطق گرمسیر سوخ ها تیمار شده وبا رسیدن فصل سرما کشت میشود  . سوخ بالغ ان دارای 6 برگ فلسی اندوخته ای است ک هبه صفحه قائده ای چسبیده اند در محور هر فلس یک جوانه قرار دارد که بعدا به سوخ ودر پایان به گل تبدیل میشود .

انواع لاله

لاله با ساقه گل دهنده بلند که برای گل بریده استفاده میشود

لاله با دمگل کوتاه گل درشت وبا دوام که برای زودرس کردن و کاشت در گلدان مناسب است. گلدهی لاله درحالت عادی دربهار است با زودرس کردن میتوان از اواسط دی تا فروردین ان را وادار به گل دهی کرد.

دما: در خالت مختلف عکس عمل مختلف دارد ، برای ریشه دهی به 9 درجه دما نیازدارد برای رشد جوانه از9 به5 درجه کاهش میابدوقتی طول ساقه به 2تا3 cmرسید دما رابه 2تا0درجه کاهش میدهند.

نور : به نو مستقیم احتیاج دارد برای گل دهی ، برای تولید ریشه باید در تاریکی مطلق قرار گیرد.

خاک : نیاز به خاک سبک با زه کش مناسب دارد phخاک نباید اسیدی باشد .

ابیاری: پس از کاشت یک با ابیاری میشود ودر طول زمستان نیاز به ابیاری ندارد در تابستان باید توجه داشت که خاک بین دو ابیار یباید خشک شود.

 

این مطلب هنوز کامل نشده سی دیش هم هست اگر خواستید میل بزارید

+ نوشته شده در  سه شنبه دوم آذر 1389ساعت 18:31  توسط محسن شباهنگ  | 

شرح تیره زنجبیل

شرح تیره زنجبیل

Zingiberaceae

در تیره زنجبیل گیاهانی جای دارند که بیشتر در نواحی گرم قاره های آسیا، اروپا و افریقا پراکنده اند بطوریکه فقط تعداد کمی از آنها در آمریکا یافت می شود. هند و مالزی بیش از نقاط دیگر دارای این گیاهان است. معمولاً گیاهانی علفی و چند ساله اند. ساقه هوایی آنها از غده های زیرزمینی و یا ریزوم ضخیم و گوشتدار که اندوخته فراوان مواد نشاسته ای و یا مواد معطر در بردارند منشأ می گیرد.از مشخصات آنها این است که برگهائی با پهنک نسبتاً بزرگ و منتهی به غلاف دارند بطوریکه این غلاف ها معمولاً طول ساقه ها را مانند گیاهان تیره موز بطور کامل فرا می گیرد. گلهای آنها غالباً بسیار زیبا، نر - ماده و بندرت بر 2 نوع نر و ماده واقع در کنار براکته ای معمولاً رنگین و مجتمع به صورت سنبله یا بندرت خوشه اند. پوشش گل آنها معمولاً به شکل کاسه و جام مشخص و مرکب از قطعات 3 تائی است. فقط یک پرچم زایا دارند زیرا پرچم های دیگر یا تحلیل یافته و یا به صورت استامینود با ظاهر گلبرگ مانند (Labelle) در آمده است.
مادگی آنها از 3 برچه تشکیل مییابد که مجموعاً تخمدانی تحتانی 3 خانه و محتوی تخمک های فراوان (با تمکن محوری بندرت با تمکن جانبی) در هر خانه بوجود می آورند.
میوه آنها به تفاوت ممکن است پوشینه و محتوی دانه های زائده دار و یا سته و یا به اشکال دیگر باشد.
جنس های مهم این تیره عبارتند از :
Globa (متجاوز از 100 گونه)
Alpinia ( گونه250)
Zingiber ( گونه100)
Amomum ( گونه100)
Curcuma (متجاوز از 50 گونه)

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و یکم مهر 1389ساعت 22:56  توسط محسن شباهنگ  | 

همه چیز درباره زنجبیل


زنجبیل ، ادویه جادوئی

 

تهیه کننده : ناصر مکاری
منبع : راسخون

 

گياه زنجبيل يا زنجفيل يکي از گياهان دارويي است.
زنجبيل از گياه زرد رنگ داراي رگه هاي بنفش با نام علمي (officinale Zingider) بدست ميايد. اگرچه معمولا" از زنجبيل به عنوان ريشه آن گياه نام برده مي شود ولي در اصل قسمت مورد استفاده گياه ساقه متورم شده زيرزميني آن است که "ريزوم" نام دارد.

پيشينه

زنجبيل از زمانهاي دور در چين مورد استفاده بوده وهنوز هم درطب سنتي چين نقش مهمي ايفا مي کند. در ايران قديم نيز اين گياه با نام ژنگوير شناخته شده بود و کاربرد داشت و از ايران و کشورهاي عربي به سوي غرب سفر کرد. در غرب پزشکي يوناني به نام "ديوسکوريدس" اولين بار در قرن اول ميلادي استفاده طبي زنجبيل را ثبت کرد، گرچه قرنها قبل از آن اين گياه آروماتيک از کشورهاي خاور دور به اروپا صادر مي شد، تا زمان قرون وسطي، به عنوان يک ماده اوليه آشپزي در اروپا کاملا شناخته شده بود.
امروزه اين گياه در بيشتر مناطق استوايي يافت مي شود. متخصصان طب هندي "آيورودا" از آن به عنوان داروي جهاني نام مي برند; اين امر نه تنها به خاطر خواص ضد قارچي ، ضد باکتري آن است، بلکه به خاطر اثر تسکين بخش آن بر روي دستگاه گوارش هم هست، که اينها باعث شده هنديان بيش از 2000 سال زنجبيل را مصرف کرده اند ويکي از بهترين شفا بخش هاي طبيعي براي درمان بيماري هاي مسافرت، حالت تهوع و سرگيجه در غرب مطرح کرده و برخلاف بعضي داروهاي مرسوم اين بيماري ها هيچ عوارض جانبي منفي ندارد.
در پژوهشي که در دانمارک انجام شد به 40 نفر از دانشجويان نيرو دريايي يک گرم پودر زنجبيل و به 40 نفر ديگر مقداري دارونما داده و مشاهده شد زنجبيل به مراتب در کاهش دفعات استفراغ و از بين بردن عرق سرد موثر بوده. بعضي کارشناسان، زنجبيل را براي درمان تهوع صبحگاهي دوران حاملگي توصيه مي کنند. البته لازم به تذکر است در اين خصوص هميشه با پزشک مشورت نماييد.

ادويه اي آرامبخش

مطالعات نشان داده اند که زنجبيل مي تواند باعث جلوگيري از تهوع ناشي از عمل جراحي و شيمي درماني شود، مطالعات باليني در لندن انجام شده نشان داد مصرف يک گرم پودر زنجبيل در جلوگيري از حالت تهوع و استفراغ بعد از عمل جراحي به اندازه داروهاي آرام بخش مرسوم موثر است. خاصيت گرم کنندگي و فعال کنندگي زنجبيل آن را به عنوان شفابخش خانگي معرفي کرده.
اگر به کشيدگي عضله دچار شده ايد، گلودرد داريد و يا از بيماري مسافرت در رنج هستيد براي خود يک تونيک زنجبيل درست کنيد و ميل نمائيد تا به قدرت شفا بخش فوق العاده آن پي ببريد. زنجبيل فوايد فراواني براي سلامتي دارد. مطلب ما درباره ساقه گرد پيچ خورده اي است که گاهي براي غذا درست کردن از آن استفاده مي شود.
زنجبيل را مي توان به آب گرم اضافه کرد و در مواقع سرمازدگي پاها را در آن قرار داد. در مواقع دندان درد مي توان آن را جويد و هنگام گلو درد از غرغره آن استفاده کرد. همچنين براي درمان سرماخوردگي آن را به آب گرم، ليمو و عسل افزود .اگر علاقه اي به استفاده از اين محلولها نداريد مي توانيد آن را پس از خرد کردن براي تسکين سردرد به ناحيه پيشاني بماليد ; روغن زنجبيل را مي توان با روغنهاي ديگر رقيق کرده و براي تسکين دردهاي ناشي از کشيدگي ماهيچه آسيب ديده روي آن ماساژ داد تا گردش خون را بهبود بخشيده و باعث تسکين درد شود."
دليل معجزه گر بودن زنجبيل اجزاي تشکيل دهنده اصلي زنجبيل شامل نشاسته، اسانسها مانند زينجيبرن (zingideren) که به زنجبيل بوي خاص ميد هد، و رزين است. به نظر ميرسد بيشتر ارزش درماني زنجبيل به واسطه ترکيبات ادويه اي آن يعني جينجرول ها (Gingerols) است که طعم تند و سوزاننده آن ناشي از آنهاست، اگرچه هنوز طرز عمل آن مشخص نيست.

کاربردهاي ديگر زنجبيل:

زنجبيل تازه را براي سرماخوردگي و آنفولانزا بکارببريد.
زنجبيل خشک شده را جهت درمان سرگيجه و تهوع مصرف کنيد.
قرص آن را براي درمان آرتريت و مشکلات گردش خون مورد استفاده قراردهيد.
توجه داشته باشيد که مصرف زنجبيل در افراد دچار زخم معده و يا زخم دوازدهه و يا هم زمان با مصرف داروهاي ضد انعقاد که مي تواند براي رقيق شدن خون شوند - اکيدا منع شده است.همچنين در مورد استفاده از گياهان دارويي، بويژه اگر به نوزاد خود شير مي دهيد يا باردار هستيد با پزشک خود مشورت کنيد.
توجه داشته باشید که مصرف زنجبیل در افراد دچار زخم معده و یا زخم دوازدهه و یا هم‌زمان با مصرف داروهای ضد انعقاد - که می‌تواند برای رقیق شدن خون شوند - اکیداً منع شده است.همچنین در مورد استفاده از گیاهان دارویی، بویژه اگر به نوزاد خود شیر می‌دهید یا باردار هستید با پزشک خود مشورت کنید.
همانطور كه گفتیم زنجفیل جزو گیاهان دارویی با اهمیت بوده و دارای خواص متعددی از جمله ضد تهوع و مقوی قلب و ضد لخته شدن خون، ضد باكتری، آنتی اكسیدان و ضد سرفه، ضد سموم كبدی، ضد التهاب، ادرارآور، محرك و كاهش اسپاسم و محرك سیستم ایمنی، ضد نفخ و افزایش ترشحات روده ای معدی، پایین آورنده كلسترول خون و محرك هضم غذا است. در واقع استفاده های متنوعی از زنجفیل در جهان معمول گشته كه كاربردهای جدید از قبیل پیشگیری از حالت تهوع و استفراغ، كم اشتهایی، بی اشتهایی روانی و حتی مشكلات روماتیسم و در صنعت مواد غذایی همچنین به عنوان چاشنی می توان برشمرد. در چین از ریشه و ساقه زنجفیل به عنوان آفت كش برای دفع شته و هاگ ها و قارچ ها استفاده می شود. با توجه به میزان متغیر اسانس زنجفیل كه ارزش دارویی زنجبیل وابسته به آن است انواعی كه بالاتر از ۵/۱ درصد اسانس داشته باشد ارزش دارویی دارند، بنابر این در صورتی كه زنجفیل كهنه باشد و یا به صورت پودر به مدت طولانی مصرف شود كم كم رایحه آن كم شده و ارزش دارویی آن كاهش می یابد. از انواع زنجفیل می توان انواع هندی، آفریقایی و جامائیكایی كه دارای ارزش بالاتری بوده نام برد و نوع ژاپنی از ارزش كمی برخوردار است به طوری كه نوع ژاپنی برای استفاده دارویی توصیه نمی شود.فرآورده های مختلفی در نقاط مختلف جهان در دسترس است كه شامل پودر، محلول الكلی، اسانس و عصاره تازه این گیاه است. میزان مصرف آن تا سه گرم در روز بلامانع است، البته این میزان ممكن است به صورت ۳-۲ نوبت مصرف شود.(مثلاً سه نوبت یك گرمی) اما به عنوان ضد تهوع می توان یك جا از ۲ گرم آن استفاده كرد. مقادیر مصرف زیاد زنجفیل ممكن است با داروهای قلبی، داروهای ضد انعقاد و دیابت تداخل نماید. همچنین مصرف آن در دوران بارداری و شیردهی توصیه نمی شود و حتی دیده شده كه مصرف بالای زنجفیل ممكن است باعث اختلالات سیستم عصبی مركزی شود.

تركيبات گياه

فرآورده هاي حاصله از زنجبيل از ريشه تازه يا خشك آن يا از طريق تقطير روغن از ساقه آن تهيه ميشود.

اشكال موجود

پس از قطع ساقة ريشه دار اين گياه، مواد شيميايي فعال موجود در گياه از قبيل "زينجيبرن"، "بنزابولن"، "جينجرول"، "شوقول" خاصيت ذاتي خود را از دست مي دهند. شركتهاي دست اندركار و فعال در زمينه فرآورده هاي گياهي، زنجبيل را به صورت عصاره، تنتور، انواع كپسول يا روغن آن عرضه مي كنند تا از زايل شدن اين مواد شيميايي جلوگيري شود. بنابراين فرآورده هايي را مصرف كيند كه به وضوح در برچسب خودش ميزان زنجبيل مورد مصرف شما را ذكر كرده باشد.
مي توانيد ريشه زنجبيل تازه را نيز بخريد، و با دكم كردن تكه هاي آن به اندازه نصب كف دست يا با نصف قاشق چياخوري دكمه رنده شده، شسته شده و پوست دار در آب گرم يا با ريختن نيم ليتر آب جوش روي 30 گرم ساقه ريشه دار، چاي زنجبيل درست و مصرف كنيد. براي اينكار بگذاريد چاي مورد نظر به مدت 15 دقيقه دم بكشد و سپس روزانه دو ليوان از آنرا ميل كنيد. ديگر منبع مناسب تهيه زنجبيل همانا زنجبيل كريستال شده است. ليكن فريب لايه پوششي قندي آن را نخوريد. چون زنجبيل كريستال شده مزة تندي دارد.

خواص داروئی:

این گیاه همراه با گیاهان دیگر بعنوان تقویت کننده معده و بدن ، بادشکن و ضد نفخ بکار میرود . همچنین پزشکان چینی جدیدا کشف کرده اند که شربت زنجبیل بهترین دارو برای معالجه زخم معده می باشد.
زنجبیل تازه وشربت زنجبیل با چای زنجبیل در بدن گرما تولید کرده و بدین وسیله مواد سمی و زائد بدن را بصورت عرق از بدن خارج می سازد . این گیاه برای خانم هائیکه عادت ماهیانه آنها عقب می افتند تجویز شده است .
زنجبیل بهترین داروی سرماخوردگی و گلو درد میباشد . هنگامی که حس کردید دچار سرماخوردگی شده اید چند بار چای زنجبیل بنوشید و اگر گلو درد دارید علاوه بر آنکه چای آنرا میل می نمائید با آن نیز قرقره کنید .
زنجبیل را حتی برای کمپرس نیز می توان استفاده کرد که سموم بدن را خارج می سازد . برای این منظور ابتدا چای زنجبیل استفاده کنید دستمالی را با آن آغشته و آب اضافی آنرا فشار داده در محل زخم یا درد بگذارید .
شربت زنجبیل برای زخم معده بسیار مفید است .مبتلایان به زخم معده باید هر روز قبل از غذا یک قاشق چایخوری از این شربت را همراه با کمی آب بنوشند زخم معده آنهاپس از مدتی التیام خواهد یافت .

زنجبيل چربی خون را كم می كند

زنجبيل چربي خون را كم كرده و از رقيق شدن و فساد آن جلوگيري مي كند،
به گزارش خبرگزاري كشاورزي ايران (ايانا)- زنجبيل با نام علمي Zingiber of fieinal گياهي است پايا با ساقه زيرزميني ضخيم و غده اي شكل و گره دار كه به حالت وحشي، هم در نواحي كوهستاني و هم در دشتها مي رويد.
كشت زنجبيل در هندوستان، چين، ژاپن، آفريقاي شمالي، مكزيك و تعدادي از مناطق گرم و مرطوب دنيا معمول است. تكثير زنجبيل با كاشت قسمتي از غده زيرزميني جوانه دار آن انجام مي شود.
زنجبيل را معمولا به صورت دم كرده مي خورند، همچنين به علت خواص زيادي كه دارد هنديها آن را به عنوان ادويه در بسياري از غذاهاي خود مي ريزند.
زنجبيل تقويت كننده نيروي هاضمه، حافظه، معده و كبد بوده و بازكننده انسدادهاي كبدي است.
زنجبيل يكي از بهترين گياهان در درمان حالت تهوع، استفراغ و دل به هم خوردگي است، به طوري كه اگر افراد قبل از اينكه دچار اين حالت شوند مقداري پودر زنجبيل بخورند از ابتدا به اين موارد در امان مي مانند.
اين گياه براي رفع گرفتگي عضلات مفيد است و كشيدن آن به صورت سرمه براي درمان شبكوري و آبريزش چشم مفيد است.
همچنين براي درمان ورمهاي چركي، باد بواسير و ضعف اعصاب ضماد زنجبيل بي نظير است، چنانچه پودر زنجبيل را با گلاب خمير كرده و روي محل درد، مخصوصا دردهايي كه با ورم همراه است قرار گيرد بسيار مفيد خواهد بود.
اين گياه در دفع سموم حيواني و نفخ مفيد بوده و هضم كننده غذا است. اشتهاآور و ملين نيز است.
بري تهيه زنجبيل پرورده، تازه آن را ورقه ورقه كرده، در آب نمك و آبليمو مي اندازند و براي تهيه قرص زنجبيل، گرد آن را با نمك و كمي آبليمو خمير كرده به صورت قرص درمي آورند.

طرز استفاده:

زنجبیل و عسل

يك قاشق چايخوري پودر خشك زنجبيل و يا دو قاشق چايخوري زنجبيل رنده شده تازه را در داخل قوريريخته رويآن آب جوش بريزيد و به مدت پنج دقيقه آنرا با حرارت ملايم دم كنيد و سپس آنرا با عسل شيرين كرده و ميل كنيد .

چای زنجبیل، نوشیدنی زمستانی

زنجبیل تازه و شربت زنجبیل با چای زنجبیل در بدن گرما تولید کرده و بدین وسیله مواد سمی و زائد بدن را بصورت عرق از بدن خارج می سازد . این گیاه برای خانم هائی که عادت ماهیانه آنها عقب می افتند نیزتجویز شده است.
زنجبیل که از قدیم الایام مورد مصرف مردم ایران، هند و چین بوده است امروزه در تمام دنیا به عنوان گیاهی دوست داشتنی مصرف می شود .
زنجبیل تازه و شربت زنجبیل با چای زنجبیل در بدن گرما تولید کرده و بدین وسیله مواد سمی و زائد بدن را بصورت عرق از بدن خارج می سازد . این گیاه برای خانم هائی که عادت ماهیانه آنها عقب می افتند نیزتجویز شده است.
به نظرمی رسد که استفاده ازچای زنجبیل هضم را آسان کرده و اثرات سودمندی در رفع تهوع خواهد داشت ، همچنین به عنوان درمانی سنتی برای سرماخوردگی ، گلودرد و آنفولانزا به کار می رود.
تهیه چای زنجبیل هم بسیارساده است اما آشنایی با اصول آن می تواند بسیار موثر باشد چرا که برخی از افراد بدون آگاهی از چگونگی تهیه آن از پودر زنجبیل در چای آماده استفاده می کنند و به این دلیل که ذرات زنجبیل غیر قابل حل در آب است، نه تنها ظاهربدی به نوشیدنی شما می دهد ، بلکه طعم آن را نیزنامطبوع می کند درحالی که با اندکی دقت می توان نوشیدنی بسیار گوارای زمستانی با استفاده از زنجبیل ، تهیه کرد. برای این منظور به مواد زیر احتیاج داریم:
4 فنجان آب
5 سانتی متر ریشه تازه زنجبیل
در صورت تمایل می توانید از عسل و لیمو هم استفاده کنید.
طرز تهیه: پوست زنجبیل را کنده ( بهتر است بتراشید) و سپس آن را به شکل ورقه های بسیار نازک برش دهید، آب را در ظرفی مناسب جوش بیاورید و در اولین لحظات جوش آمدن آب ورقه های زنجبیل را به آن اضافه کنید. در آن را بپوشانید ،آن را کم کرده و اجازه بدهید 15 تا 20دقیقه بماند ، سپس چای حاصله را صاف کنید برای طعم بهتر می توانید به آن عسل و لیموترش هم اضافه کنید. البته بهتر است این نکته را یاد آور شویم که اگر این چای را برای خواص درمانی آن در زمینه سرماخوردگی و آنفولانزا می نوشید ، انواع شیرین آن توصیه نمی شود.
در برخی از منابع به مزه تند زنجبیل اشاره شده و استفاده توام زنجبیل با برگ نعناع به شکل میکس شده در تهیه چای را به عنوان راهکاری برای حذف این تندی برشمرده اند. البته با افزودن آب بیشتر نیز نیتوان از تندی آن کاست.

شربت زنجبيل

براي تهيه شربت زنجبيل يك قسمت زنجبيل رنده شده را با سه قسمت عسل مخلوط كرده و در شيشه دربسته در يخچال نگهدري كنيد و هر موقع خواستيد مصرف كنيد .

تنتور زنجبيل

براي درست كردن تنتور زنجبيل مي توانيد از الكل 50 درجه استفاده نمائيد . يك قسمت زنجبيل رنده شده را با سه قسمت الكل 50 درجه مخلوط كرده و داخل يك شيشه تيره رنگ بريزيد و بمدت چهدره روز آنرا چند بار در روز تكان دهيد . بعد ازاين مدت آنرا صاف كرده و در جاي خشك و خنك نگهدري كنيد .

مضرات زنجبیل :

توجه داشته باشید که مصرف زنجبیل در افراد دچار زخم معده و یا اثنی عشر ویا همزمان بامصرف داروهای ضد انعقاد - که میتوند برای رقیق شدن خون شوند - اکیدا" منع شده است.همچنین در مورد استفاده از گیاهان دارویی، مخصوصا" اگر به نوزاد خود شیر میدهید یا حامله هستید با پزشک خود مشورت کنید.

زنجبیل در قرآن

در آن جا جامی بنوشانندشان كه آمیخته با زنجبیل باشد.(انسان/ 17)
نام قرآنی:زنجبیل
نامهای متداول: فارسی: زنجبیل شنكلیل؛ عربی: زنجبیل، زنجفیل، جنزبیل، زنزبیل؛ اردو، هندی، كشمیری، پنجابی: سونته، اَدَرك؛ سانسكریت: اردركم، سرینجبر، بنگالی: آدا؛ تامیلی: اینجی؛ مراتی: آل؛ گجراتی: ادو؛ ملیالمی: اینچی؛ انگلیسی:ginger، فرانسوی:gingembre؛ آلمانی:Zingiberi, Ingwer؛ یونانی:zingberis اسپانیایی:jengibre؛ ایتالیایی:zenzero؛ روسی:imbir لاتینی: zingiber
نام علمی:Zingiber officinale (از تیره زنجبیلZingiberceae)

اشاره قرآنی:

"ویسقون فیها كاساً كان مزاجهازنجبیلاً." (انسان/ 17)
در آن جا جامی بنوشانند شان كه آمیخته با زنجبیل باشد.
در این آیه خداوند به اهل بهشت وعده فرموده كه به پاداش كارهای نیكویشان در دنیا به آنان شرابی می نوشاند با طعم زنجبیل. در تفسیر مظهری آمده كه اعراب علاقه زیادی به زنجبیل داشتند لذا خداوند بنابر ذائقه آنان چیزی وعده فرمود. مولانا مودودی می نویسد: اعراب عادت داشتند زنجبیل را با آب نوشیدنی خود بیامیزند.
زنجبیل كه نام علمی آن "زنجیبر افیسینال" است گیاهی بومی هندوستان می باشد و اعراب در روزگاران قدیم زنجبیل یا بس (خشك) (سونته) را از هندوستان وارد می كردند. كلمه عربی زنجبیل گویا مشتق از كلمه سانسكریت "سرینجبر" باشد. مولانا سید سلیمان ندوی گفته است "برای ما (هندیان) نهایت افتخار است كه چند كلمه ای از سرزمین ما سعادت راه یافتن به قرآن مجید را پیدا كرده است. شكی نیست كه در رابطه با بهشت خداوند نام سه گیاه معطر سرزمین ما (هندوستان) در قرآن مجید آمده است. و این سه عبارتند از مِسك، زنجبیل و كافور." و بنا به گفته مولانا ندوی این سه كلمه به ترتیب از سه كلمه هندی مُشك، سرنجورا (جرنجبرا) و كارپورا (كاپور) مشتق شده است. او نیز نوشته است كه سوای زنجبیل و كافور، كلمه طوبی نیز مشتق از كلمه توپا در زبان سانسكریت می باشد.

منابع :

زنجبیل http://daneshnameh.roshd.ir
زنجبیل (زنجفیل) http://www.parsiteb.com
زنجبيل , خواص دارويي و درماني آن http://www.afarineshdaily.ir
زنجبيل چربی خون را كم می كند http://www.sabziran.ir
گیاهان در قرآن (زنجبیل) http://mazhabi-farhangi.mihanblog.com
زنجبيل http://www.sabziran.ir
بیل چاشنی زندگی http://www.senmerv.com
چای زنجبیل، نوشیدنی زمستانی http://1000gol.blogtak.com
زنجبيل Ginger http://www.money58.netfirms.com

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و یکم مهر 1389ساعت 22:56  توسط محسن شباهنگ  | 

زنجبیل یااااا(زنجفیل)

کلیات گیاه شناسی


زنجبیل از قدیم الایام مورد مصرف مردم ایران ، هند و چین بوده است .
خواص داروئی:این گیاه همراه با گیاهان دیگر بعنوان تقویت کننده معده و بدن ، بادشکن و ضد نفخ بکار میرود . همچنین پزشکان چینی جدیدا کشف کرده اند که شربت زنجبیل بهترین دارو برای معالجه زخم معده می باشد.
زنجبیل تازه وشربت زنجبیل با چای زنجبیل در بدن گرما تولید کرده و بدین وسیله مواد سمی و زائد بدن را بصورت عرق از بدن خارج می سازد . این گیاه برای خانم هائیکه عادت ماهیانه آنها عقب می افتند تجویز شده است .
زنجبیل بهترین داروی سرماخوردگی و گلو درد میباشد . هنگامی که حس کردید دچار سرماخوردگی شده اید چند بار چای زنجبیل بنوشید و اگر گلو درد دارید علاوه بر آنکه چای آنرا میل می نمائید با آن نیز قرقره کنید .
زنجبیل را حتی برای کمپرس نیز می توان استفاده کرد که سموم بدن را خارج می سازد . برای این منظور ابتدا چای زنجبیل استفاده کنید دستمالی را با آن آغشته و آب اضافی آنرا فشار داده در محل زخم یا درد بگذارید .

شربت زنجبیل برای زخم معده بسیار مفید است .مبتلایان به زخم معده باید هر روز قبل از غذا یک قاشق چایخوری از این شربت را همراه با کمی آب بنوشند زخم معده آنهاپس از مدتی التیام خواهد یافت .

طرز استفاده: یک قاشق چایخوری پودر خشک زنجبیل و یا دو قاشق چایخوری زنجبیل رنده شده تازه را در داخل قوری ریخته روی آن آب جوش بریزید و به مدت پنج دقیقه آنرا با حرارت ملایم دم کنید و سپس آنرا با عسل شیرین کرده و میل کنید .
چای زنجبیل هر چقدر بیشتر بماند و دم بکشد تند تر می شود .حتی می توان چای زنجبیل را بعد از سرد شدن در داخل یخچال گذاشت و خنک کرد و مانند یک نوشابه سرد استفاده نمود .

برای تهیه شربت زنجبیل یک قسمت زنجبیل رنده شده را با سه قسمت عسل مخلوط کرده و در شیشه دربسته در یخچال نگهداری کنید و هر موقع خواستید مصرف کنید .

مضرات :مضرات خاصی برای آن بیان نشده است .

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و یکم مهر 1389ساعت 22:54  توسط محسن شباهنگ  | 

دوباره گیاهان دارویی

تاريخچه

احساس نياز به درمان از اساسي ترين و ابتدائي ترين تمايلات بشر بوده و الهة درمان (اسكوالپا)1 از مهمترين الهه هاي مقدس انسان بوده است. عليرغم بكارگيري مواد مختلف مانند مواد معدني (

گل اخرا2 ، جيوه، سرمه) ، مواد حيواني (عنبرنصارا، زهر حيوانات) و مواد گياهي در معالجه سنتي امراض، منظور از طب عمدتاً استفاده از گياهان دارويي بوده است. گياه دارويي در طب عوام كه فاقد اصول علمي است، در طب سنتي كه مبتني بر مباني علمي دنياي قديم است و درطب جديد جايگاه ويژه اي دارد. اين گياهان در توليد مواد متنوع و ارزشمند بسيار مقتدر هستند كه گاهي تعداد اين مواد به چندين نوع مي رسد.

تعريف گياهان دارويي

گياهان دارويي به گستره وسيعي از گياهان اطلاق مي شود كه در درمان بيماري و يا در پيشگيري از بروز آن مورد استفاده قرار مي گيرند. حدود اين گستره با فرهنگ ملي استفاده از گياهان دارويي، قوانين و مقررات و پيشرفتهاي علمي هر كشور تعيين مي شود. در طب سنتي كشورها معمولاً هر گياهي را مي توان دارويي محسوب كرد.

در تعريف ديگري چنين آمده است: گياه دارويي به گياهي گفته مي شود كه داراي مواد موثر مشخصي است ، دردرمان بيماري بكار مي رود ونام آن گياه در يكي از فارماكوپه هاي معتبر بين المللي ذكر شده باشد.

كشور ايران با داشتن مساحت وسيع در حدود 1648000 كيلومتر مربع داراي مساحت قابل توجهي است. وجود شرايط متنوع اقليمي، توپوگرافيكي و خاكي در ايران باعث ايجاد پوشش‌هاي گياهي متنوع شده است (1و 2). دامنه ارتفاع از سطح دريا از 26- متر در سواحل جنوبي درياي خزر تا 5774 متر در قله كوه دماوند، ميزان بارش ساليانه از حدود 2000 ميلي‌متر در بندر انزلي (سواحل جنوبي درياي خزر در شمال ايران) تا كمتر از 100 ميلي‌متر در نواحي كويري مركز و جنوب شرقي ايران و دامنه تغييرات دما از 35- درجه سانتي‌گراد در شمال غربي ايران تا 50 درجه سانتي‌گراد در خليج فارس متغيير مي‌باشد

از ميان 8000 گونه گياهي در ايران تعداد بسيار زيادي بنا به دلايلي دارويي و معطر ناميده مي‌شوند كه بنابر آمارهاي موجود اين تعداد 2000 گونه بوده كه 800 گونه آن دارويي و 1200 گونه آن معطر مي‌باشند. اين گياهان از ديرباز توسط بشر شناخته شده و مورد استفاده قرار گرفته‌اند. با توجه به اينكه از نيمه دوم قرن اخير تحقيقات فارماكوديناميكي وسيعي روي گياهان دارويي در بيشتر كشورهاي جهان انجام گرفته و بويژه در چند سال اخير كشفيات مهمي نيز صورت گرفته ‌است و بر اين اساس داروهاي فراواني تهيه و به بازار عرضه گرديده است لذا ضرورت مطالعه بر روي مواد موثره دارويي فلور غني كشورمان بيش از پيش اهميت يافته است.

شناخت گياهان دارويي و كاربرد آنها و انتقال به كشورهاي ديگر از جمله كارهاي بسيار قديمي بوده و به قدمت چندين هزار سال قبل از ميلاد است و ايرانيان به لحاظ دارا بودن شرايط متنوع جغرافيائي و همچنين به دليل ارتباط با ملل شرق و غرب پيشرفتهاي خوبي در زمينه گياهان دارويي داشته‌اند. بررسي منابع و كتب نوشته شده در زمينه گياهان دارويي سنتي در ايران نشان مي‌دهد كه بيشتر آنها كاربردي داشته و محققين مختلف سعي داشته‌اند به بهترين شكل ممكن اطلاعات مربوط به گياهان دارويي و نحوه استفاده از آنها را جمع‌آوري و يا تكميل كنند كه از جمله آنها مي‌توان به كتاب ونديداد (زرتشتيان) كتاب ذخيره خوارزمشاهي (سيد اسماعيل جرجاني)، صيدنه (ابوريحان بيروني)، كتاب الحاوي (ذكرياي رازي)، الابنيه عن حقايق الادويه (هروي)، ابن‌بيطار، كتاب تحفه حكيم مومن (مومن حسيني حكيم)، دارونامه (دكتر پارسا)، كتاب پنج جلدي گياهان دارويي (دكتر علي زرگري)، مفردات پزشكي (دكتر يعقوب آئينه‌چي) و ... اشاره نمود.

بطور كلي گياهان دارويي علاوه برانواع دارويي شامل ادويه جات، مانند فلفل ،زردچوبه ، دارچين، چاشني ها، مانند نعناع، آويشن ومواد رنگي طبيعي مانند حنا، زعفران ورناس هم مي شود.

گياهان دارويي چنانچه بصورت خام مصرف شوند، كالاي عطاري ناميده مي شوند. عده اي اعتقاد دارند چنانچه گياهي از نظر مصارف غير دارويي شهرت و مصرف بيشتري داشته باشد، بايد از فهرست گياهان دارويي حذف گردد. به نظر نگارنده چنين عقيده اي يعني چشم پوشي كردن از خواص دارويي ارزشمندي مانند به (به دانه)، كاكل ذرت، اسانس سيب درختي وويتامينهاي آو.ي مركبات است. اين مطلب درمورد آن دسته از گياهان دارويي كه معمولاً جزء گياهان سمي طبقه بندي مي شوند نيز صادق است.

اهم دلايل جهاني به گياهان دارويي

 

1- بروزعوارض جانبي ناشي از مصرف داروهاي صنعتي

2- مقرون به صرفه نبودن ساخت برخي داروهاي صنعتي

3- انحصاري بودن درمان برخي بيماريها با گياهان دارويي

4- وجود تجارب باليني ارزشمند درمورد گياهان دارويي

 

دلايل عدم توجه به گياهان دارويي كشور

 

1-  عدم شناخت گياهان دارويي: عدم رعايت مسائل بهداشتي .

2-  مشخص نبودن تاريخ انقضاء و توليد دارو

3-  مشخص نبودن ميزان داروي توصيه شده

4-  عدم حمايت سازمانها وارگان­هاي دولتي

5-  قاطع نبودن اثر درماني ويا سرعت پايين اثربخشي

 

·        هدف طرح:

با توجه به پتانسيل بالاي توليد و پرورش گياهان داروئي در کشور ما و به ويژه در استان تهران، ضروري به نظر مي رسد که در راستاي توليد انبوه گياهان داروئي جهت تامين نياز اوليه مصرف خوراکي اين گياههان و همين طور صنايع داروئي بخصوص در داخل و حتي صادرات آن، گام اساسي در راستاي خودکفايي ميهن برداشته شود.

در قدم اول کشت محدود بيش از ده گونه گياه داروئي به عنوان طرح پايه و کلکسيون و گزينش گونه هاي مناسب منطقه شهرري

قدم دوم تکثير و توليد نشاءي اين گياهان در سطح وسيع(جهت مصرف و فروش)

قدم سوم کشت اين گياهان در متراژ وسيع (بيشتر از 5 هکتار)

 

·        مشخصات مجری طرح:

·        موقعیت جغرافیایی و اقلیمی محل اجرای طرح:

 

·        وضعیت خاک:

 

·        منابع آبی مورد نیاز اجرای طرح و روش آّیاری:

 

 

·        عملیات آماده سازی زمین و هزینه های مربوط آن:

·        معرفی گیاهان داروئی طرح

 

بومادران (Achillea millefoilum L.)

خانواده: كاسني (Compositae)

صفات كليدي جنس: گلهاي حاشيه‌اي سفيد يا زرد، برگها معمولا دو قسمتي،‌ با قسمتهاي باريك و برهم قرار گرفته، فندقه‌ها فشرده، گياه پايا و در بن چوبي.

شرح صفات مورفولوژيك گونه: علفي، ساقه بطول 100-10 سانتي‌متر،‌ با خطوط طولي برجسته و پوشيده از كرك. برگها منقسم. گل‌آذين بصورت ديهييم- منشعب. گريبان كشيده تا تخم‌مرغي شكل.

پراكنش كاسني در ايران: ارتفاعات البرز، آذربايجان و اروميه، تبريز و راسوند (21).

اندام مورد استفاده گياه: سرشاخه‌هاي گلدار بصورت خوراكي بعنوان ضداسپاسم، كاهنده فشار خون، كاهنده تب و بصورت موضعي بعنوان ضدشوره و مرطوب كننده پوست استفاده مي‌شود.

رزماري (Rosmarinus officinalis L.)

خانواده: نعناع (Labiatae)

صفات كليدي: برگها گشيده، چرمي و ضخيم، حاشيه برگها برگشته به عقب و لوله‌اي شكل.

شرح صفات مورفولوژيكي گونه: گياهي است بوته‌اي، هميشه سبز تا ارتفاع 2 متر با شاخه‌هاي افراشته، برخاسته و يا گهگاهي خوابيده بر روي زمين، به رنگ سبز قهوه‌اي و معطر. برگها متقابل كشيده– نخي به طول 40-15 و عرض 5/3-2/1 ميلي‌متر با بافت چرمي و حاشيه‌اي لوله شده. رنگ برگها سبز روشن، در سطح بالايي چين و چروكدار و در سطح زيرين پوشيده از كركهاي كوتاه سفيد رنگ. برگ بدون دمبرگ. گلها به صورت دسته‌هاي متعدد در خوشه‌هايي با آرايش محوري. دمگلها و دمگل آذينها پوشيده از كركهاي ستاره‌اي. كاسه گل زنگوله‌اي دو لبه، لب بالايي كامل و لب پاييني دو لبه. طول كاسه در ابتدا 4-3 ميلي‌متر، سبز رنگ و يا ارغواني فام و اندكي كركدار، پس از رسيدن به طول 7-5 ميلي‌متر و نيمه كروي و بطور واضح رگ‌دار. جام گل دو لبه و بيرون آمده از كاسه، لب بالايي بشدت مقعر و دو بخشي و لب پاييني سه بخشي با بخش مياني پيچيده. طول جام 12-10 ميلي‌متر و به رنگ آبي روشن، بندرت صورتي يا سفيد. پرچمها به تعداد دو عدد، به سمت بيرون جام كشيده شده‌. خامه طويل، خميده و بدون انشعاب. ميوه مجموعه‌اي از چهار فندقه (هستك) قهوه‌اي رنگ مي‌باشد (30).

پراكنش عمومي در جهان: در نواحي مديترانه‌اي اروپا و آمريكا.

پراكنش در ايران: در ايران بصورت كاشته شده وجود دارد.

اندام مورد استفاده گياه: قسمتهاي هوايي گياه جهت رفع دردهاي موضعي (مفاصل) استفاده مي‌گردد.

 

آويشن شيرازي (Zataria multiflora L.)

خانواده: نعناع (Labiatae)

صفات كليدي جنس Zataria: برگها تخم‌مرغي پهن، در حاشيه كامل، پوشيده از كركهاي غده‌اي بدون پايه (نقطه نقطه‌)، جوانه‌هاي برگي و شاخه‌هاي چوبي پوشيده از كركهاي سفيد فشرده، طول جام 2 الي 4 ميلي‌متر.

شرح صفات مورفولوژيك گونه: انشعابات شاخه‌ها پوشيده از كركهاي سفيد. طول برگها معمولا 5 الي 7 ميلي‌متر، گرد يا بيضوي، در قاعده بندرت قلبي شكل، قسمت نوك گرد يا بندرت گرد بتدريج باريك‌شونده تا نوك، در حالت غير بالغ پوشيده از كركهاي ريز سفيد سپس در موقع رسيدن بدون كرك، برگها از سمت پايين به بالا كوچكتر و باريكتر. گل‌آذين گروي شكل تا سنبله‌اي فرم. گريبانها مستطيلي از كاسه‌ها كوتاهتر. كاسه بسيار كوچك، بطول 2 ميلي‌متر، تخم‌مرغي تا لوله‌اي شكل، داراي 5 رگه، پوشيده از كركهاي ريز، دندانه‌هاي كاسه 5 عدد بوده و مساوي، مثلثي شكل، نوك‌كند، كركها بهم وصل بوده، گلوي كاسه پوشيده از كركهاي بلند.

پراكنش عمومي: جنوب ايران، افغانستان و پاكستان.

پراكنش در ايران: غرب (اصفهان و لرستان) و جنوب (كرمان، فارس، هرمزگان، بلوچستان و يزد) (33).

اندام مورد استفاده گياه: برگ و گل گياه خواص ضدنفخ داشته، دم كرده آن جهت رفع علائم سرماخوردگي مفيد است. 

 

به‌ليمو (Lippia citriodora Kunth)

خانواده: شاه‌پسند (Verbenaceae)

صفات كليدي گونه: برگها در اثر له شدن بشدت معطر شده بوي ليمو مي‌دهند.

شرح صفات مورفولوژيكي گونه: ‌گياهي است درختچه‌اي به ارتفاع 3 تا 6 متر با برگهاي ساده سرنيزه‌اي به طول 7 تا 10 سانتي‌متر، نوك‌دار، در قاعده گره‌اي و عموماً به صورت دسته‌هاي 3 تايي در هر گره، برگهاي له شده اين گياه بوي خوشايند ليمو را دارند. گل آذين انتهايي و به صورت خوشه‌هاي باريك، جام گل كوچك و به طور مشخص واجد دو لب، به رنگ ارغواني، ميوه فندقه (20).

پراكنش عمومي در جهان: بومي نواحي امريكاي جنوبي است.

پراكنش در ايران: اين گونه در ايران بصورت خودرو رويش نداشته بلكه بصورت كاشته شده در مزارع گياهان دارويي وجود دارد (37).

اندام مورد استفاده گياه: از برگ به‌ليمو جهت جهت سردردهاي عصبي، سرگيجه و علايم سرماخوردگي همچنين جهت سوء هاضمه و نفخ بكار مي‌رود.

 

 

گل راعي، گل شهناز، هوفاريقون (Hypericum perforatum L.)

خانواده: علف چاي (Hypericaceae)

صفات كليدي گونه: روي ساقه دو خط برجسته سراسري وجود دارد، برگها بدون دمبرگ يا تقريباً بدون دمبرگ، در حاشيه تخت، انشعابات گل آذين در پايين كمي حالت انحنا دار، غده‌اي روي بساك و بين رگبرگهاي (برگ) سياه‌اند. حاشيه كاسبرگها بدون غده. پرچم‌ها بصورت دسته‌هاي 3 تائي. گلبرگها و پرچمها بعد از رسيدن ميوه بصورت خشك باقي مي‌مانند (غير خزاني).

شرح صفات مورفولوژيك گونه: علفي چند ساله، بدون كرك. ساقه بطور 10 الي 110 سانتي‌متر، ايستاده، گاهي بصورت شعاعي، روي ساقه 2 خط برجسته سراسري وجود داشته، انشعابات ساقه بصورت بالا رو و در قاعده كمي حالت كماني. ابعاد برگ 14-2 × 35-5 ميلي‌متر تخم مرغي يا سرنيزه‌اي باريك تا تخم مرغي–  مستطيلي يا خطي‌، تقريباً بدون دمبرگ، تخت. كاسه بطول 6-3 ميلي‌متر، سرنيزه‌اي تا مستطيلي يا بيضوي شكل، نوك‌تيز يا بتدريج باريك شونده يا داراي سيخك كوتاه و كامل. طول گلبرگها 15-8 ميلي‌متر بندرت 5 ميلي‌متر غده‌اي سياه قسمت‌هاي حاشيه‌اي گلبرگ را مي‌پوشاند. خامه 3 عدد. كپسول تخم مرغي شكل تا هرمي شكل، بطول 9-5 ميلي‌متر، گاهي 4 ميلي‌متر.

پراكنش عمومي گونه: مناطق معتدله اروپا و آسيا، ارمنستان،‌ استراليا، جنوب افريقا.

پراكنش در ايران: شمال، غرب، شرق و مركز (39).

اندام مورد استفاده گياه: سرشاخه گلدار جهت درمان اختلالات عصبي بويژه افسردگي و ميگرن مصرف مي‌شود.

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه سی و یکم شهریور 1389ساعت 8:29  توسط محسن شباهنگ  | 

کاکتوس گرد

كاكتوس گرد
آبياري:

در طي فصل رشد فعال كاكتوس بايد بيش از دوران استراحت آبياري شود. برنامه خاص و تعريف شده اي براي آبياري كاكتوس وجود ندارد و برنامه آن به گلدان، خاك، آب و هوا و عوامل مشابه بستگي دارد.

بهترين روش براي تعيين مقدار آب مورد نياز كاكتوس، اين است كه گياه را مدتي با دقت زيرنظر بگيريد. هنگام آبياري سعي كنيد تمام سطح خاك خيس نشود و مراقب خروج آب نيز باشيد. دور بعدي ابياري بايد در زماني باشد كه خاك كاكتوس كاملا خشك شده باشد. ساده ترين روش حصول اطمينان از خشكي خاك اين است كه يك خلال دندان را با احتياط در خاك فرو كنيد، اگر خلال دندان نمناك شد، باز هم يكي دو روز صبر كنيد. گياه در فصل استراحت خود تنها چند هفته يكبار به آبياري نياز دارد.

كود:

كاكتوس در طي پاييز و زمستان تنها هر دو تا سه ماه يك مرتبه به كود احتياج دارد. يك كود كم ازت براي كاكتوس مناسب است. كودهايي كه به تدريج در خاك آزاد ميشوند نيز براي كاكتوس مناسب هستند، اما اين كودها تنها يك مرتبه در بهار به خاك افزوده ميشوند.

نور:
كاكتوس به نور فراوان نياز دارند و قرار دادن آنها در داخل اتاق و پشت پنجره هاي جنوبي بسيار مناسب است. در صورت ناكافي بودن نور طبيعي، نور مصنوعي نيز ميتواند به عنوان مكمل، به كار رود.

دما:

كاكتوسها ميتوانند در فصل رشد خود دماي 32 تا 38 درجه را تحمل كنند و بهترين دما در فصل استراحت آنها، 7 تا 12 درجه سانتيگراد است. اين دمايي است كه كاكتوس در محل طبيعي زندگي با آن روبرو ميشود. هواي سرد در فصل استراحت، ميتواند به گل دهي گياه در فصل رشد منجر شود.
ريختن خاك در گلدان
مشكلات:

بزرگترين مشكل براي صاحبان كاكتوس، آبياري بيش از حد است. اما اين مشكل تنها با كمي دقت قابل حل است. آبياري بيش از حد موجب پوسيدگي ساقه و ريشه گياه ميشود و متاسفانه هنگامي كه ريشه كاكتوس بپوسد يا حتي پوسيدگي در آن آغاز شود، ديگر نميتوان گياه را نجات داد.

آفتهاي كاكتوس به نسبه معدود هستند، اما هنگام خريد كاكتوس توجه كنيد كه حشره اي مشكوك روي آن لانه نكرده باشد. در صورتي كه آفات كاكتوس به سراغ گياه شما آمدند، با اندكي حشره كش ميتوانيد آنها را از بين ببريد.

فقط فراموش نكنيد: كاكتوس را به اندازه آب دهيد!

كاكتوس عمودي:

گلدان مناسب براي اين نوع كاكتوس، ظرفي است كه دهانه آن به اندازه نصف قد گياه باشد و بهتر است به جاي عريض بودن، عميق باشد.

لايه هاي خاك كاكتوس

كاكتوس گرد:

گلدان مناسب اين كاكتوس تنها بايد 4 تا 5 سانتيمتر عريضتر از كاكتوس باشد.

براي جلوگيري از زخمي شدن دست، كاكتوس را با يك ورق روزنامه كه چندلا تا زده ايد جابجا كرده و براي ريختن خاك در گلدان نيز از يك برگ كاغذ تا شده استفاده كنيد.


لايه هاي خاك كاكتوس:

1- ريگ ريز
2-خاك گلدان + ماسه
3- خزه يا پوست برنج
4- ريگ يا خرده سفال


گونه های کاکتوس

کاکتوس‌ها به سه زير خانواده تقسيم مي‌شوند:
-زير خانواده پرسکيه Pereskia ؛
-زير خانواده اوپنسيه Opuntia ؛
- زير خانواده سرئه Cerea

زير خانواده پرسکيه Pereskia

تنها كاكتوس برگ‌دار در اين زير خانواده جاي مي‌گيرد. گياه پرسکيه برگ‌هايي شبيه برگ مرکبات به رنگ‌هاي متنوع دارد و گل‌هاي سفيد آن شبيه به گياهان خانواده رزاسه است. اين کاکتوس در خاک‌هاي متوسط تا معمولي باPH حدود 5/6 – 5/7 نگهداري مي‌شوند و قلمه‌هاي ساقه اين گياهان براحتي در ماسه ريشه‌دار مي‌شوند (براي تكثير مشكلي ندارند).


زير خانواده اوپنسيه Opuntia

کاکتوس‌هاي اوپنسيه به فارسي كاكتوس‌هاي راكتي ناميده مي‌شوند. كه در برگيرنده انواع کاکتوس‌هاي برگ پهن، راکتي، زرد، راکت درشت و کوچک هستند. اين دسته از کاکتوس‌ها گاهي در مناطق گرمسيري ميوه‌هاي خوراکي توليد مي‌کنند كه مصارف دارويي دارد.


زير خانواده سرئه Cerea

کاکتوس‌هاي کشيده و مخروطي در زير خانواده سرئه قرار دارند. اين دسته از کاکتوس‌ها در مناطق سردسيري در فضاي گلخانه‌ها قابل حفاظت و نگهداري مي‌باشند. اين گياهان بدليل خارهاي گزنده و حساسيت‌زا ايجاد مشكل مي‌كنند پس در منازل از دسترس بچه‌ها دور نگه داريد.
ماميلاريا از جمله کاکتوس‌هاي كوچك و ريز هستند که گل دهي منظم هر ساله دارند. اين کاکتوس بسيار کوچک و داراي فرم دايره‌اي کوچک هستند.
گياه گي توپس که به کاکتوس شباهت دارد عيناً شبيه يک تخته سنگ است که از وسط آن يک گل خارج شده است (شبه كاكتوس).
کاکتوس عید پاک
كاكتوس عيد پاك CACTUS de Paques ، جنسي از خانواده كاكتوس ها Cactacees ميباشد كه بلندي آن در انواع مختلف به 30 سانتيمتر ميرسد
ساقه آن صاف ، بند بند و بصورت برگچه هائي كه بدنبال هم امتداد پيدا كرده اند بنظر ميرسد .

اين برگچه ها بطول 4 و عرض 2 سانتيمتر رنگ آنها سبز زيتوني تيره و داراي برجستگي مياني در امتداد بندها بوده ، گلهاي بسيار زيباي استكاني باندازه 5/2 تا 4 سانتيمتر كه در رأس برگچه هاي انتهائي ظاهر ميشوند .

ساقه در امتداد بصورت پنجه اي منشعب شده و با گلهاي دلپذير و متمايل بسمت زمين خود مجموعه اي زيبا را تشكيل ميدهند .

از آنجا كه گلهاي قرمز اين كاكتوس تقريبأ همزمان با عيد پاك مسيحيان ظاهرميشود به آن كاكتوس عيد پاك CACTUS de Paques ميگويند .

در پايان فصل گل لازم است گياه را با گلدان در نقطه سايه دار باغچه كاشته مرتبأ به آن آب بدهند . تا شروع فصل سرما يعني اواسط پائيز آنرا در اين وضعيت نگه داشته هفته اي يكبار نيز به آن كود مايع داده شود .

در اين هنگام گلدان را از خاك بيرون آورده آنرا به مكان خنكي در داخل منزل منتقل سازند . آب مورد نياز گياه در اين زمان در حد متوسط ميباشد. بايد دقت شود كه حرارت محيط از 5 تا 10 درجه سانتيگراد بيشتر نوسان نكند . اين شرايط را تا زمستان بعد حفظ نمايند .

در زمستان از ميزان آب باز هم بكاهند تا شروع بهار و زمانيكه جوانه ها ظاهر شوند . از اين پس بر مقدار آب افزوده گلدان را به محل گرمتري منتقل كنند . پس از گل دادن ميتوان گياه را به گلدان بزرگتري كه محتوي خاك سبك باشد منتقل كرد .

+ نوشته شده در  چهارشنبه سی و یکم شهریور 1389ساعت 8:19  توسط محسن شباهنگ  | 

نگهداری کاکتوس

نگهداری کاکتوس


كاكتوسها از جمله جذابترين و متنوعترين گياهان خانگي هستند. اكثر انواع كاكتوس حتي در دست يك صاحب تازه كار، به راحتي رشد ميكنند. هرچند كاكتوسها در تمام مدت سال در گل فروشيها، فروشگاههاي لوازم خانگي و حتي سوپرماركتها به فروش ميرسند، اما بهترين فصل تهيه آنها تابستان است.

ممكن است شما هنگام خريد يك كاكتوس جديد به چند مورد زير هم نياز پيدا كنيد:

گلدان:

در ابتدا، گلداني براي كاكتوس انتخاب كنيد. معمولا زماني كه كاكتوسي را ميخريد، مدت زيادي از رشد آن در گلدان فعلي گذشته است و به احتمال زياد به يك تغيير گلدان نياز دارد. گلداني را انتخاب كنيد كه تنها اندكي از گلدان فعلي بزرگتر باشد زيرا فضاي بيش از حد به آبياري بيش از اندازه منجر ميشود. در ضمن توجه كنيد كه ته گلدان سوراخهايي براي خروج آب اضافه موجود باشد، زيرا بدون وجود آنها، كاكتوس پوسيده و خواهد مرد.

خاك:

خاك كاكتوس، كالاي بعدي سبد شماست. بهترين نوع خاك كاكتوس، اصلا براي اين گياه تهيه ميشود و در اكثر فروشگاههاي لوازم خانگي و باغباني و گل فروشي موجود است. اگر موفق به تهيه اين خاك نشديد، ميتوانيد با مخلوط كردن يك قسمت خاك گلدان با يك قسمت ماسه و كمي شن براي عبور راحت تر آب، خاك مناسبي تهيه كنيد.

كاكتوس عمودي

تعويض گلدان:

اگر امكان دارد، هنگام تعويض گلدان بهتر است گلدان قبلي را بشكنيد و گياه را از آن خارج نماييد. زيرا خارج كردن كاتوس با بيلچه موجب زخمي شدن ريشه ميشود. مقداري خاك كاكتوس تازه در ته گلدان ريخته و كاكتوس را روي آن قرار دهيد و اطراف آن را با خاك بيشتر پر كنيد.

+ نوشته شده در  چهارشنبه سی و یکم شهریور 1389ساعت 8:15  توسط محسن شباهنگ  | 

معرفی گیاهان داروئی

·        معرفی گیاهان داروئی

 

بومادران (Achillea millefoilum L.)

خانواده: كاسني (Compositae)

صفات كليدي جنس: گلهاي حاشيه‌اي سفيد يا زرد، برگها معمولا دو قسمتي،‌ با قسمتهاي باريك و برهم قرار گرفته، فندقه‌ها فشرده، گياه پايا و در بن چوبي.

شرح صفات مورفولوژيك گونه: علفي، ساقه بطول 100-10 سانتي‌متر،‌ با خطوط طولي برجسته و پوشيده از كرك. برگها منقسم. گل‌آذين بصورت ديهييم- منشعب. گريبان كشيده تا تخم‌مرغي شكل.

پراكنش كاسني در ايران: ارتفاعات البرز، آذربايجان و اروميه، تبريز و راسوند (21).

اندام مورد استفاده گياه: سرشاخه‌هاي گلدار بصورت خوراكي بعنوان ضداسپاسم، كاهنده فشار خون، كاهنده تب و بصورت موضعي بعنوان ضدشوره و مرطوب كننده پوست استفاده مي‌شود.

رزماري (Rosmarinus officinalis L.)

خانواده: نعناع (Labiatae)

صفات كليدي: برگها گشيده، چرمي و ضخيم، حاشيه برگها برگشته به عقب و لوله‌اي شكل.

شرح صفات مورفولوژيكي گونه: گياهي است بوته‌اي، هميشه سبز تا ارتفاع 2 متر با شاخه‌هاي افراشته، برخاسته و يا گهگاهي خوابيده بر روي زمين، به رنگ سبز قهوه‌اي و معطر. برگها متقابل كشيده– نخي به طول 40-15 و عرض 5/3-2/1 ميلي‌متر با بافت چرمي و حاشيه‌اي لوله شده. رنگ برگها سبز روشن، در سطح بالايي چين و چروكدار و در سطح زيرين پوشيده از كركهاي كوتاه سفيد رنگ. برگ بدون دمبرگ. گلها به صورت دسته‌هاي متعدد در خوشه‌هايي با آرايش محوري. دمگلها و دمگل آذينها پوشيده از كركهاي ستاره‌اي. كاسه گل زنگوله‌اي دو لبه، لب بالايي كامل و لب پاييني دو لبه. طول كاسه در ابتدا 4-3 ميلي‌متر، سبز رنگ و يا ارغواني فام و اندكي كركدار، پس از رسيدن به طول 7-5 ميلي‌متر و نيمه كروي و بطور واضح رگ‌دار. جام گل دو لبه و بيرون آمده از كاسه، لب بالايي بشدت مقعر و دو بخشي و لب پاييني سه بخشي با بخش مياني پيچيده. طول جام 12-10 ميلي‌متر و به رنگ آبي روشن، بندرت صورتي يا سفيد. پرچمها به تعداد دو عدد، به سمت بيرون جام كشيده شده‌. خامه طويل، خميده و بدون انشعاب. ميوه مجموعه‌اي از چهار فندقه (هستك) قهوه‌اي رنگ مي‌باشد (30).

پراكنش عمومي در جهان: در نواحي مديترانه‌اي اروپا و آمريكا.

پراكنش در ايران: در ايران بصورت كاشته شده وجود دارد.

اندام مورد استفاده گياه: قسمتهاي هوايي گياه جهت رفع دردهاي موضعي (مفاصل) استفاده مي‌گردد.

 

آويشن شيرازي (Zataria multiflora L.)

خانواده: نعناع (Labiatae)

صفات كليدي جنس Zataria: برگها تخم‌مرغي پهن، در حاشيه كامل، پوشيده از كركهاي غده‌اي بدون پايه (نقطه نقطه‌)، جوانه‌هاي برگي و شاخه‌هاي چوبي پوشيده از كركهاي سفيد فشرده، طول جام 2 الي 4 ميلي‌متر.

شرح صفات مورفولوژيك گونه: انشعابات شاخه‌ها پوشيده از كركهاي سفيد. طول برگها معمولا 5 الي 7 ميلي‌متر، گرد يا بيضوي، در قاعده بندرت قلبي شكل، قسمت نوك گرد يا بندرت گرد بتدريج باريك‌شونده تا نوك، در حالت غير بالغ پوشيده از كركهاي ريز سفيد سپس در موقع رسيدن بدون كرك، برگها از سمت پايين به بالا كوچكتر و باريكتر. گل‌آذين گروي شكل تا سنبله‌اي فرم. گريبانها مستطيلي از كاسه‌ها كوتاهتر. كاسه بسيار كوچك، بطول 2 ميلي‌متر، تخم‌مرغي تا لوله‌اي شكل، داراي 5 رگه، پوشيده از كركهاي ريز، دندانه‌هاي كاسه 5 عدد بوده و مساوي، مثلثي شكل، نوك‌كند، كركها بهم وصل بوده، گلوي كاسه پوشيده از كركهاي بلند.

پراكنش عمومي: جنوب ايران، افغانستان و پاكستان.

پراكنش در ايران: غرب (اصفهان و لرستان) و جنوب (كرمان، فارس، هرمزگان، بلوچستان و يزد) (33).

اندام مورد استفاده گياه: برگ و گل گياه خواص ضدنفخ داشته، دم كرده آن جهت رفع علائم سرماخوردگي مفيد است. 

 

به‌ليمو (Lippia citriodora Kunth)

خانواده: شاه‌پسند (Verbenaceae)

صفات كليدي گونه: برگها در اثر له شدن بشدت معطر شده بوي ليمو مي‌دهند.

شرح صفات مورفولوژيكي گونه: ‌گياهي است درختچه‌اي به ارتفاع 3 تا 6 متر با برگهاي ساده سرنيزه‌اي به طول 7 تا 10 سانتي‌متر، نوك‌دار، در قاعده گره‌اي و عموماً به صورت دسته‌هاي 3 تايي در هر گره، برگهاي له شده اين گياه بوي خوشايند ليمو را دارند. گل آذين انتهايي و به صورت خوشه‌هاي باريك، جام گل كوچك و به طور مشخص واجد دو لب، به رنگ ارغواني، ميوه فندقه (20).

پراكنش عمومي در جهان: بومي نواحي امريكاي جنوبي است.

پراكنش در ايران: اين گونه در ايران بصورت خودرو رويش نداشته بلكه بصورت كاشته شده در مزارع گياهان دارويي وجود دارد (37).

اندام مورد استفاده گياه: از برگ به‌ليمو جهت جهت سردردهاي عصبي، سرگيجه و علايم سرماخوردگي همچنين جهت سوء هاضمه و نفخ بكار مي‌رود.

 

 

گل راعي، گل شهناز، هوفاريقون (Hypericum perforatum L.)

خانواده: علف چاي (Hypericaceae)

صفات كليدي گونه: روي ساقه دو خط برجسته سراسري وجود دارد، برگها بدون دمبرگ يا تقريباً بدون دمبرگ، در حاشيه تخت، انشعابات گل آذين در پايين كمي حالت انحنا دار، غده‌اي روي بساك و بين رگبرگهاي (برگ) سياه‌اند. حاشيه كاسبرگها بدون غده. پرچم‌ها بصورت دسته‌هاي 3 تائي. گلبرگها و پرچمها بعد از رسيدن ميوه بصورت خشك باقي مي‌مانند (غير خزاني).

شرح صفات مورفولوژيك گونه: علفي چند ساله، بدون كرك. ساقه بطور 10 الي 110 سانتي‌متر، ايستاده، گاهي بصورت شعاعي، روي ساقه 2 خط برجسته سراسري وجود داشته، انشعابات ساقه بصورت بالا رو و در قاعده كمي حالت كماني. ابعاد برگ 14-2 × 35-5 ميلي‌متر تخم مرغي يا سرنيزه‌اي باريك تا تخم مرغي–  مستطيلي يا خطي‌، تقريباً بدون دمبرگ، تخت. كاسه بطول 6-3 ميلي‌متر، سرنيزه‌اي تا مستطيلي يا بيضوي شكل، نوك‌تيز يا بتدريج باريك شونده يا داراي سيخك كوتاه و كامل. طول گلبرگها 15-8 ميلي‌متر بندرت 5 ميلي‌متر غده‌اي سياه قسمت‌هاي حاشيه‌اي گلبرگ را مي‌پوشاند. خامه 3 عدد. كپسول تخم مرغي شكل تا هرمي شكل، بطول 9-5 ميلي‌متر، گاهي 4 ميلي‌متر.

پراكنش عمومي گونه: مناطق معتدله اروپا و آسيا، ارمنستان،‌ استراليا، جنوب افريقا.

پراكنش در ايران: شمال، غرب، شرق و مركز (39).

اندام مورد استفاده گياه: سرشاخه گلدار جهت درمان اختلالات عصبي بويژه افسردگي و ميگرن مصرف مي‌شود.

+ نوشته شده در  پنجشنبه چهارم شهریور 1389ساعت 6:10  توسط محسن شباهنگ  | 

گیاهان دارویی

تاريخچه

احساس نياز به درمان از اساسي ترين و ابتدائي ترين تمايلات بشر بوده و الهة درمان (اسكوالپا)1 از مهمترين الهه هاي مقدس انسان بوده است. عليرغم بكارگيري مواد مختلف مانند مواد معدني (

گل اخرا2 ، جيوه، سرمه) ، مواد حيواني (عنبرنصارا، زهر حيوانات) و مواد گياهي در معالجه سنتي امراض، منظور از طب عمدتاً استفاده از گياهان دارويي بوده است. گياه دارويي در طب عوام كه فاقد اصول علمي است، در طب سنتي كه مبتني بر مباني علمي دنياي قديم است و درطب جديد جايگاه ويژه اي دارد. اين گياهان در توليد مواد متنوع و ارزشمند بسيار مقتدر هستند كه گاهي تعداد اين مواد به چندين نوع مي رسد.

تعريف گياهان دارويي

گياهان دارويي به گستره وسيعي از گياهان اطلاق مي شود كه در درمان بيماري و يا در پيشگيري از بروز آن مورد استفاده قرار مي گيرند. حدود اين گستره با فرهنگ ملي استفاده از گياهان دارويي، قوانين و مقررات و پيشرفتهاي علمي هر كشور تعيين مي شود. در طب سنتي كشورها معمولاً هر گياهي را مي توان دارويي محسوب كرد.

در تعريف ديگري چنين آمده است: گياه دارويي به گياهي گفته مي شود كه داراي مواد موثر مشخصي است ، دردرمان بيماري بكار مي رود ونام آن گياه در يكي از فارماكوپه هاي معتبر بين المللي ذكر شده باشد.

كشور ايران با داشتن مساحت وسيع در حدود 1648000 كيلومتر مربع داراي مساحت قابل توجهي است. وجود شرايط متنوع اقليمي، توپوگرافيكي و خاكي در ايران باعث ايجاد پوشش‌هاي گياهي متنوع شده است (1و 2). دامنه ارتفاع از سطح دريا از 26- متر در سواحل جنوبي درياي خزر تا 5774 متر در قله كوه دماوند، ميزان بارش ساليانه از حدود 2000 ميلي‌متر در بندر انزلي (سواحل جنوبي درياي خزر در شمال ايران) تا كمتر از 100 ميلي‌متر در نواحي كويري مركز و جنوب شرقي ايران و دامنه تغييرات دما از 35- درجه سانتي‌گراد در شمال غربي ايران تا 50 درجه سانتي‌گراد در خليج فارس متغيير مي‌باشد

از ميان 8000 گونه گياهي در ايران تعداد بسيار زيادي بنا به دلايلي دارويي و معطر ناميده مي‌شوند كه بنابر آمارهاي موجود اين تعداد 2000 گونه بوده كه 800 گونه آن دارويي و 1200 گونه آن معطر مي‌باشند. اين گياهان از ديرباز توسط بشر شناخته شده و مورد استفاده قرار گرفته‌اند. با توجه به اينكه از نيمه دوم قرن اخير تحقيقات فارماكوديناميكي وسيعي روي گياهان دارويي در بيشتر كشورهاي جهان انجام گرفته و بويژه در چند سال اخير كشفيات مهمي نيز صورت گرفته ‌است و بر اين اساس داروهاي فراواني تهيه و به بازار عرضه گرديده است لذا ضرورت مطالعه بر روي مواد موثره دارويي فلور غني كشورمان بيش از پيش اهميت يافته است.

شناخت گياهان دارويي و كاربرد آنها و انتقال به كشورهاي ديگر از جمله كارهاي بسيار قديمي بوده و به قدمت چندين هزار سال قبل از ميلاد است و ايرانيان به لحاظ دارا بودن شرايط متنوع جغرافيائي و همچنين به دليل ارتباط با ملل شرق و غرب پيشرفتهاي خوبي در زمينه گياهان دارويي داشته‌اند. بررسي منابع و كتب نوشته شده در زمينه گياهان دارويي سنتي در ايران نشان مي‌دهد كه بيشتر آنها كاربردي داشته و محققين مختلف سعي داشته‌اند به بهترين شكل ممكن اطلاعات مربوط به گياهان دارويي و نحوه استفاده از آنها را جمع‌آوري و يا تكميل كنند كه از جمله آنها مي‌توان به كتاب ونديداد (زرتشتيان) كتاب ذخيره خوارزمشاهي (سيد اسماعيل جرجاني)، صيدنه (ابوريحان بيروني)، كتاب الحاوي (ذكرياي رازي)، الابنيه عن حقايق الادويه (هروي)، ابن‌بيطار، كتاب تحفه حكيم مومن (مومن حسيني حكيم)، دارونامه (دكتر پارسا)، كتاب پنج جلدي گياهان دارويي (دكتر علي زرگري)، مفردات پزشكي (دكتر يعقوب آئينه‌چي) و ... اشاره نمود.

بطور كلي گياهان دارويي علاوه برانواع دارويي شامل ادويه جات، مانند فلفل ،زردچوبه ، دارچين، چاشني ها، مانند نعناع، آويشن ومواد رنگي طبيعي مانند حنا، زعفران ورناس هم مي شود.

گياهان دارويي چنانچه بصورت خام مصرف شوند، كالاي عطاري ناميده مي شوند. عده اي اعتقاد دارند چنانچه گياهي از نظر مصارف غير دارويي شهرت و مصرف بيشتري داشته باشد، بايد از فهرست گياهان دارويي حذف گردد. به نظر نگارنده چنين عقيده اي يعني چشم پوشي كردن از خواص دارويي ارزشمندي مانند به (به دانه)، كاكل ذرت، اسانس سيب درختي وويتامينهاي آو.ي مركبات است. اين مطلب درمورد آن دسته از گياهان دارويي كه معمولاً جزء گياهان سمي طبقه بندي مي شوند نيز صادق است.

اهم دلايل جهاني به گياهان دارويي

 

1- بروزعوارض جانبي ناشي از مصرف داروهاي صنعتي

2- مقرون به صرفه نبودن ساخت برخي داروهاي صنعتي

3- انحصاري بودن درمان برخي بيماريها با گياهان دارويي

4- وجود تجارب باليني ارزشمند درمورد گياهان دارويي

 

دلايل عدم توجه به گياهان دارويي كشور

 

1-   عدم شناخت گياهان دارويي: عدم رعايت مسائل بهداشتي .

2-   مشخص نبودن تاريخ انقضاء و توليد دارو

3-   مشخص نبودن ميزان داروي توصيه شده

4-   عدم حمايت سازمانها وارگان­هاي دولتي

5-   قاطع نبودن اثر درماني ويا سرعت پايين اثربخشي

+ نوشته شده در  پنجشنبه چهارم شهریور 1389ساعت 6:9  توسط محسن شباهنگ  | 

هرس انار -

هرس انار

 

هرس درختان انار مختص به حذف شاخه های افت زده وخشک شده و همچنین فرم دادن به درختچه می باشد،درخت انار پاجوش های زیادی می دهدچیدن پاجوش به منظور ازدیاد انها عملا نوعی هرس برای درختان انار به حساب می اید معمولا درخت انار را در زمستان پیش ازپیدایش برگها تازه هرس می کنند، برای این که یک باغ با درختان پا کوتاه داشته باشیم نهالها را پس از کاشت در ارتفاع 30 تا 40 سانتی متری از سطح زمین قطع می کنند(سر می زنند) تا جوانه های جانبی خوابیده بیدار شود و شروع به رشد کنند وتاج درخت را به وجود اورند .

اگر تصمیم به داشتن درختان پا بلند داشتیم نهالها را در ارتفاع 70تا 80سانتیمتری سر میزنند  مهمترین بیماری ها وافات درختان انار  عبارتند از:

1-شته سبز انار 2-کرم گلوگاه3-کرم ساقه خوار4- موریانه5-کنه قرمز6-افتاب سوختگی 7-ترک خوردگی انار8- کمبود عناصر غذایی که عبارتند از ماکرو و میکرو.

برداشت

 

اوایل پائیز زمان برداشت میوه است ولی بر خلاف سایر میوه ها در برداشت میوه عجله لازم نیست. چون انار می تواند ماهها روی درخت باقی بماند بدون اینکه خراب شود با حتی آسیبی ببیند. زمان چیدن میوه موقعی است که پوست و دانه های انار رنگ مشخصه خودش را گرفته باشد. از این زمان تا حدود 2 ماه بعد هر وقت لازم بود می توان انار را چید. عمر درخت انار طولانی است درختانی وجود دارند که در سن 200 سالگی نیز باردهی آنها حفظ شده است.

 

دامنه انتشار

 

در نواحی شمال مخصوصاً نزدیک بندر انزلی وسعت های زیادی از زمین ماسه زار، از درختچه های کوچک وحشی انار پوشیده شده است این وضع در نواحی مختلف ایران در جنگلها و دامنه کوهستانها و غیره نیز دیده می شود مانند آنکه در دامنه های کم ارتفاع هرزویل ورود بار : ناحیه کوشک همچنین به حالت وحشی در بندرکز، مازندران بین بابلسر و نوشهر دره هراز ، جنگلهای رامسر آذربایجان : نزدیک آسپینا کردستان کوه آورومان ، شاهو ، لرستان : تی در 1600 متری بلوچستان : کوه بم پشت ، میاندره . قزوین کرج و کوه دشته در نزدیکی کرج. و به حالت پرورش یافته در بعضی نقاط کشور یافت می شود.

 

آبیاری درخت اناربه روش مکانیزه

 

درخت انار یک درخت مقاوم به کم آبی هست و درختی هست قانع که نیازش به آب ، تغذیه و مراقبت بسیار ناچیز است و در مقابل محصول زیادی تولید کرده و از لحاظ اقتصادی یک درخت ارزشمند می باشد .

میزان نیاز آبی متوسط درخت انار 1500 متر مکعب در هکتار برای هر سال هست که در مجموع 5 هکتار 7500 متر مکعب آب مورد نیاز می باشد . البته این محاسبات بر حسب آبیاری تحت فشار ( آبیاری قطره ای ) با استفاده از لوله های پلی اتیلن 16 میلی متری و قطره چکان های قابل تنظیم با آب دهی 2 لیتر در ساعت می باشد .

حال با توجه به میزان آب که شما در اختیار دارید ( 25 متر مکعب در شبانه روز ) در طول یک سال در حدود 9000 متر مکعب می شود که می توان آبیاری 5 هکتار درخت انار را انجام داد .

قابل توجه هست که دور آبیاری درخت انار در ابتدای کشت 7 روزی یکبار و در ادامه با رشد درخت می تواند تا 15 روزی یکبار هم انجام شود .

: میزان عملکرد درخت انار و به طور کلی هر درختی بستگی به شرایط مختلفی دارد مثل آب و هوای منطقه ، شرایط خاکی و میزان آبیاری و میزان تغذیه و مدیریت باغ

درخت انار از سال دوم شروع به باردهی کرده و معمولا پس از گذشت 5 سال به باردهی اقتصادی می رسد . درخت انار از 11 تن در هکتار تا 30 تن در هکتار محصول می دهد ولی به طور متوسط و معقولانه می توان 16 تن در هکتار را در نظر گرفت .

استان های فارس، مرکزی، یزد، اصفهان، کرمان و خراسان بیشترین میزان باغات انار کشور را دارند و رقم های عمده درخت انار در استان فارس شامل رباب، فاروق، ملس( می خوش) اتابکی، شیرین شهوار، ترش سبز و کدرو بوده و رقم های درخت انار که بیشتر در استان یزد کشت می شوند شامل انارهای ملس ، زاغ یزدی و تفتی ، تب و لرز ، می خوش و حصیبی می باشد .

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه چهارم شهریور 1389ساعت 6:7  توسط محسن شباهنگ  | 

اکولوژی انار

اکولوژی انار

 

آب و هوا

 

درخت انار بومی مناطق استپیی معتدل است و در نقاطی که زمستانهای نسبتاً معتدل داشته باشند کاشته می شود آب و هوا ایده آل برای رشد خوب درختان انار زمستانهای خشک و معتدل و تابستانهای نسبتاً گرم و خشک و حدود 40 درجه سانتی گراد است. هوای گرم تابستان نباید مرطوب باشد تا درخت انار بتواند در آن خوب رشد کرده و محصول دهد. برای رسیدن و محصول خوب دادن نیاز به طول زیاد روز دارد بطوری که مدت تابش روزانه نورخورشید زیاد باشد. انار سرمای زمستانی 12 تا 15 درجه سانتی زیر صفر را تحمل می کند ولی در هنگام فعال شدن نهال یا پیش از خواب زمستانی سرمای صفر درجه نیز می تواند صدمات قابل ملاحظه ای به درخت وارد کند.

آبیاری

 

باران مورد نیاز انار 500 تا 600 میلی متر در سال است درمناطق خشک کمبود بوسیله آبیاری جبران می شود آبیاری باید به طور صحیح به مقدار لازم و در فواصل معین صورت گیرد. از هنگام شروع گل دادن فواصل بین دو آبیاری را کوتاه می کنند. در سه سال اول پس از کاشت نهالها هر 7 تا 11 روز حداقل یکبار آبیاری می کنند پس از شروع باردهی فاصله بین دو آبیاری را می توان زیاد تر کرد.

خاک

 

بهترین نوع زمین برای رشد انار زمینهای سبک شنی – رسی است که PH آن 5/6 تا 8 باشد. ولی بطور کلی انار در همه نوع زمین می روید و محصول می دهد زمینهای سنگین رسی کمترین استعداد را برای کاشت انار دارد ولی با این وجود در زمینهای شمال ایران که خاکشان رسی است درختهای انار به صورت وحش در جنگلها و به حالت خودرو به تعداد زیاد وجود دارند.میوه ها در زمینهای رسی معمولاً کوچک می شوند و بجز انار ترش سایر انارها در زمینهای رسی تغییر مزه داده و خوردن آنها چندان مطلوب نیست. پیش از کاشت نهالها باید زمین را آمده کرده لذا باید زمین را کودپاشی کرده و شخم زد تا کودها به داخل فرستاده شوند. آنچه برای رشد و محصول دادن انار خیلی مهم می باشد عملیات زراعی منظم از قبیل :یخ آب زمستانه،شخم پای درختان است شخم باید سطحی باشد چون ریشه انار در عمق نسبتاً کمی پخش می شود. عمق شخم در دوران میوه دهی بیش از 15 سانتی متر توصیه نشده است. در زمینهای نسبتاً شور درخت انار مقاومت دارددرخت انار در زمینهایی که سایر درختان میوه حتی رشد هم نمی توانند بکنند (مثل زمینهای سنگلاخی) می تواند زندگی کرده و محصول خوبی بدهد، بشرطی اینکه آب مورد نیاز آن تامین گردد.

کود

 

ریشه های انار به دلیل ضعیف بودن قدرت جذب مواد غذایی کمترین عکس العمل را در مقابل کود از خود نشان میدهند لذا مقدار کود در واحد سطح را زیادتر کرده تا گیاه بتواند از کود زیاد نیاز حقیقی خود را جذب کند لذا قبل از کاشت نهالها 50 تن کود حیوانی 80 کیلو کود ازته به صورت N و 50 کیلو کود فسفر به صورت P2O5 و بالاخره 50 کیلو کود پتاسی به صورت K2O در هر هکتار به زمین داده آنرا شخم عمیق زده تا کودها به عمق خاک رفته و نتوانند به موقع در دسترس ریشه های درخت چه انار قرار گیرند و گیاه از آن استفاده کند. نیاز درخت انار به کلسیم زیاد است لذا حدود 50 کیلوگرم کود آهکی به صورت Cao در هر هکتار به زمین اضافه می کنند سالهای اول زندگی درختچه انار به هر هکتار 100 کیلو ازت، 40 کیلو فسفر و 40 کیلوگرم پتاس داده می شود.

 

ازدیاد

 

ازدیاد درختچه اگر چه به وسیله بذر هم امکان پذیر است ولی رواج ندارد زیرا گیاه بدست آمده لزوماً تمام خواص گیاه مادر را ندارد روش مناسب ازدیاد درختچه انار از طریق غیر جنسی قلمه می باشد قلمه زدن می تواند در پائیز یا بهار زیرگر مخانه یا در هوای آزاد صورت گیرد. قلمه ها را می توان حتی در محل اصلی کاشت. مهمترین خواص خوب یک گیاه قلمه دهنده انار عبارتند از : (1) میوه هایش درشت باشند. (2) میوه ها پوست نازک باشند. (3) دانه ها درشت و آبدار باشند. (4) شیرین و خوشمز باشند. (5) قرمز یاقوتی و یا حتی قرمز بنفش باشند. (6) در مقابل امراض مقاومت خوبی داشته باشند. قلمه ها به بزرگی 50 تا 60 سانتی متر انتخاب شده و قبل از کاشتن آنها را 24 ساعت داخل آب می گذارند تا خوب آب به خودشان بگیرند. قلمه را باید در فصلی کاشت که درخت برگ نداشته باشند. انار پاجوش هم می دهد و ازدیادش به وسیله پا جوش نیز امکان پذیر است. شرایطی که برای قلمه ذکرشده برای پا جوش هم مهم است تعداد ریشه های پا جوشها هر چه زیادتر باشد بهتر است چون ساده تر می گیرند. انار به وسیله پیوند هم قابل ازدیاد است معمولاًً از پیوند شکمی ، لوله ای و اسکنه ای استفاده می شود.

 

کاشت

 

پیش از کاشت نهالها به زمین کود داده و به دنبال آن شخم عمیق زد تا خاکها در عمق نسبتاً زیاد نرم شده و ریشه های سطحی و معمولاً ضعیف و کم قدرت درختچه ها بتوانند آسانتر به عمق خاک نفوذ کنند. (میزان کود 50 تن کود حیوانی 80 تن کود ازته به صورت N و 50 کیلو کود فسفره به صورت P2O5 و 50 کیلو کود پتاسی به صورت K2O در هر هکتار) سپس به حفر چاله هایی به عمق 50، طول 50 و عرض 50 سانتی متر می پردازند. باغ انار باید روی نظم و نقشه احداث شود چاله ها روی ردیف مشخصی کنده می شوند آنگاه نهالهایی که از 24 ساعت پیش در آب خوابانده شده بودند در هر چاله 3 یا 4 عدد قرار می دهند. بهتر است طول نهالها بیش از 60 سانتی متر باشد. هنگام خاک ریزی به داخل چاله ها نیز مقداری کود فسفره با خاک مخلوط می کنند. فاصله چاله ها از یکدیگر را حدود 3 یا 4 متر می گیرد. انار کاری را می توان در زمینهایی که به صورت جوی و پشته ترتیب داده شده اند نیز انجام داد به طوری که آب از داخل جویی که زیر پشته کنده شدند گذشته و ریشه های گیاهان را آبیاری کند. در هر حالت بلافاصله بعد کاشت باید آبیاری را آغاز کرد. درخت انار نیاز به روزهای طویل و تابش زیاد خورشید دارد تا بتواند رشد کرده میوه دهد.

+ نوشته شده در  پنجشنبه چهارم شهریور 1389ساعت 6:4  توسط محسن شباهنگ  | 

شناسی انار

گیاه شناسی انار

 

Punicaceae       :تیره

Panica granatum L.   :نام لاتین

Pomegranate tree - Puniceapple        :نام انگلیسی

 

انار     :نام فارسی

اللفان - رمان    :نام عربی

شرح گیاه

 

کلمه لاتین granatum از granun که به معنی دانه است مشتق گردیده و منظور آن بوده است که

میوه گیاه دارای دانه های متعدد بیشمار است انار درختی است که منشأ آن به تفاوت ایران و بین النهرین

و همچنین نواحی شمالی آفریقا ذکر شده است ولی از قرائن تاریخی استنباط می گردد که از قدیم ایام

لازم در منطقه وسیعی از ایران مانند کردستان،بلوچستان و امتداد و آن تا افغانستان به حالت وحشی

وجود داشته و بعداً از آنجا به نواحی دیگر انتقال یافته است امروزه این میوه در همه کشورهای اطراف

دریای مدیترانه کاشته می شود در سنگ نوشته های مصریها متعلق به 2500 سال قبل از میلاد و مسیح

شکل انار دیده شده و هنگام دفن مرده ها اناری هم در کنارش می گذاشتند. درخت انار دارای ساقه ای ناهموار با چوب محکم و پوشیده از پوستی به رنگ مایل به سبز است شاخه های متعدد آن شکل نامنظم و رنگ قرمز مخصوص دارند و غالباً نیز در انتها به نوک تیزخار مانند ختم می شوند برگهائ آن متقابل ، شفاف ، ساده (گاهی منفرد یا فراهم حتی در شاخه های مختلف یک درخت) و گلهای آن درشت و شامل گلبرگهای به رنگ قرمز مایل به ارغوانی است. از اختصاصات آن این است که کاسه گوشت دار آن پس از تشکیل میوه نیز در قسمت مادگی آن به پیاله نهنج پیوستگی دارند بطوریکه مجموعه آنها تخمدانی تحتانی و شامل برچه های فراهم در یک تا سه ردیف منطبق به هم به وجود می آورد. میوه آن کروی به بزرگی یک نارنج گاهی بزرگتر و دارای پوستی ضخیم و قرمز رنگ و یا نازک و ناهموار است. دانه های فراوان انار هر یک در بخش آبدار و قرمز رنگ یا به صورتی رنگ محصور است بعضی از نژادهای این درخت گلهای سفید و برخی نیز دانه های محصور در یک قسمت گوشت دار سفید مایل به صورتی دارند.

انواع

 

انار را می توان طبق مزه میوه آن به انواع شیرین، می خوش و ترش تقسیم کرد، انواع شیرین درختهای انار با داشتن برگهای سبز روشن و خار و قد نسبتاً کوتاهتر از انواع ترش و می خوش متمایز می شوند انواع ترش و می خوش آن دارای قدی بلندتر و برگهای سبز تیره اند. طبق رنگ پوست به انواع زرد، قهوه ای و قرمز تقسیم می شوند با استفاده از رنگ دانه های میوه به انواع دانه سفید و دانه قرمز و روش و دانه قرمز تیره می توان آنها را تقسیم نمود. با مقایسه بزرگی درختچه ها به انار پا بلند و پاکوتاه رده بندی کرد.
+ نوشته شده در  پنجشنبه چهارم شهریور 1389ساعت 6:3  توسط محسن شباهنگ  | 

در مورد گیاهشناسی

گیاه شناسی


دید کلی :
گیاه شناسی شاخه ای از زیست شناسی است و همان طور که از نامش پیداست با گیاهان سر و کار دارد ، که چند نوع گیاه وجود دارد ؟ چگونه زندگی و رشد می کنند ؟ به چه نسبت به محیط اطراف خود واکنش نشان می دهند ؟ نسبت به چه امراضی حساساند و از همه مهمتر چه تاثیری بر زندگی انسان می گذارند ؟ مطالعه بیشتر ، دید روشن تری نسبت به وابستگی انسان به گیاهان و تاثیر زیادی که آن ها در منشا و پیشرفت تمدن داشته اند به دست می دهد و به مطالعه علمی گیاهان می پردازند . به طور قراردادی گیاه شناسان به بررسی تمامی موجودات زنده ای که عموما جز گونه های حیوانات محسوب نمی شوند می پردازند ، یعنی موجودات زنده ای که ثابت بوده یا به پایه ای متصل اند ، هدف بررسی گیاه شناسان هستند . بنابراین پیشرفت های حاصل در دانش اقسام گوناگون حیات ، موجب ایجاد حوزه های دیگر مطالعات تخصصی جدا از گیاه شناسی برای این موجودات ( شبه گیاه ) شده است . امروزه رشته ای به نام قارچ شناسی به مطالعه قارچ ، میکروبیولوژی به بررسی ویروس ها و باکتری ها و رشته جلبک شناسی به بررسی جلبک ها می پردازد . امروزه موجودات زنده جز این سه گروه ( بیشتر قارچ ها ، جلبک ها ) دیگر در قلمرو گیاهان ، مورد بررسی قرار نمی گیرند ، اما هنوز هم توجه گیاه شناسان به آنها معطوف می باشد .

تاریخچه :

بین کارهای آغازین مربوط به گیاه شناسی که تقریبا 300 سال قبل از میلاد مسیح نوشته شده دو رساله بزرگ توسط تئوفراستوس ( فیلسوف یونانی ) دیده می شود : درباره تاریخچه گیاهان و درباره اهداف گیاهان ، این دو کتاب روی هم بیشترین تاثیر را در دوران باستان و قرون وسطی در علم گیاه شناسی داشته اند . دیدس کوریدس نویسنده رومی شواهد مهمی بر دانش یونانیان و رومیان درباره گیاهان دارویی ارائه می دهد . رابرت هوک با استفاده از یک میکروسکوپ ایتدایی ، سلول را در چوب پنبه و اندکی بعد در بافت گیاه زنده کشف کرد . او با نگاه به یک برش باریکی از چوب پنبه نوشت : من توانستم تعداد بسیار زیادی منفذ و سوراخ در آن مشاهده کنم که بیشتر شبیه کندوهای عسل هستند . این روزنه ها یا سلول ها عمق زیادی نداشتند اما تعداد بسیار زیادی جعبه کوچک محسوب می شوند . فوچس لئونهارت نویسنده آلمانی ، کنراد جنسـرکولـپـپـر و جان جرارد نویسندگان انگلیسی ، یک کتاب گیاهی منتشر کردند که اطلاعاتی را درباره گیاهان دارویی ارائه می کرد .

نخستین گیاهان در زندگی بشر :

گیاهان نه فقط برای ما غذا ، لباس و مسکن تهیه نمی کنند بلکه هوایی را که تنفس می کنیم از اکسیژن ، که بدون آن زندگی ممکن نیست محیا می سازند . بعضی از گیاهان ، نظیر باکتری ها ، موجب ایجاد امراض خطرناکی برای انسان و حیوانات می شوند . اما در عین حال آنتی بیوتیک ها ، نظیر پـنـی سـیـلـیـن و دیگر داروهایی که از گیاهان به دست می آیند به جلوگیری از انتشار این امراض کمک می نمایند . گیاهان برای به کار افتادن کارخانه ها نیرو تهیه می کنند و در بیشتر موارد ، مواد خام نظیر پنبه ، روغن ، موم ها ، لاستیک ها و چوب تولید می کنند که در ساخت فـرآورده های آن ها به کار می روند . اکثر کارگران جهان به وسیله کار با گیاهان و فـرآورده های گیاهی امرار معاش می کنند . از ابتدای تاریخ ، گیاهان به رفع نیازهای بشر کمک کرده و موجب پیشـرفـتـش شده اسـت . احتمالا یکی از مهم ترین اتفاقات در تاریخ تمدن ، کشف این پدیده بوده که بذرهایی که به داخل خاک می افتند رشد کرده و گیاهان غذا دهنده را تولید می کـنند . این موضوع ، انسان را ملزم به ماندن در یک محل به قدر کافی طولانی ، می کرد تا محصولات زراعی را برداشت کند و در تشکیل گروهای اجتماعی که به نوبه خود منجر به تقسیم کار می شد و منشا تجارت بود نقش مهمی را ایفا کند .

زیست گیاهی پایه چه علومی است ؟

دانش عمومی از اشیایی که چنان قـسـمـت بزرگی از محـیـط ما را تشکیل می دهند و نقش چنان برجسته ای در زندگی ما ایفا می نمایند تا حد یک آموزش وسـیـع ضروری اسـت . برای دانشجویان کشاورزی ، بیولوژی ، جنگـلـداری و منابع طبیعی ، به طور کلی زیست گیاهی ، پایه ای است که دانش اختصاصی تر آن ها روی آن بنا شود .

رشته های زیست گیاهی :

زیست گیاهی یکی از تقسیمات اصلی زیست شناسی ( علم زندگی ) است . برای سهولت مطالعه ، موضوع زیست گیاهی به چندین رشته مهم تـقـسـیـم گردیده است . این رشته ها عبارتند از :

1 ) تاکسونومی : یا سـیسـتماتیک گیاهی که با نام گذاری و تقسیم بندی گیاهان سر و کار دارد .

2 ) مورفـولـوژی گیاهی : شکل و سـاخـتـمان و توسعه آن ها همراه با روابط قسمت های گیاهان با یکـدیگـر را بررسی می کند و شامل مـطالـعـه آناتومی ، زیست شناسی سـلولی و امبریولوژی ( جنین شناسی گیاهی ) است .

3 ) فیزیولوژی گیاهی : موضوع این عـلـم مطالعه اعمال حیاتی گیاه ، فـرآیندهای رشـد و نمـو ، متابولیسم و روش های ازدیاد گیاهان است .

4 ) بیماری شناسی گیاهی : با امراض نباتی سر و کار دارد .

5 ) اکـولـوژی : عـلـم بررسی روابـط موجودات زنده با محـیـط اطرافـشان می باشد .

6 ) ژنتیک گیاهی : با مطالعه توارث در گیاهان سر و کار دارد .

7 ) مایکرولوژی : عـلـم مطالعه قارچ ها می باشد .

8 ) فیکولوژی : عـلـم مطالعه جلبک ها اسـت .

انواع مختلف گیاهان :

یک گردش کوتاه ، داخل جنگل ها یا مزارع ، هنگام تابسـتان یا پاییز ، اختلافات وسـیعی را از نظر شکل و ساختمان در گیاهان آشکار می سازد . بعضی ، درختانی مرتفع هـسـتند و عده ای عـلـف هایی کوتاه می باشند ، بعضی گل های زیبا دارند و بذر تولید می کنند ، حال آن که عده ای ، نظیر سرخس ها به هـیچ وجه تولـید گل نمی کنند . اما به وسیله ساختمان هایی بسیار کوچک به نام اسـپورتکثیر می شوند . بعضی روی زمین بعضی در آب زندگی می کنند . این اختلافات وسـیع باعث شـده که گیاه شناسان گیاهان را در گروه های مختلفی تـقـسـیم کنند و بر اساس شباهت ها و یا روابط بنیانی تمام گیاهان به چند گروه بزرگ تـقـسـیم می شوند .

1 ) ساده ترین این گیاهان ، باکتری ها هـسـتند که اکثرا تک سـلولی می باشـند . عـده ای از این باکتری ها موجـب امراض سخت در انسان ، حیوان و گیاه می شـوند ولی بسـیار دیگربرای انسان مـفـیدند .

2 ) قارچ ها مانند باکتری ها تماما فاقـد رنگیزه های کلروفـیل سـبز که لازمه زندگی مسـتقـل است ، می باشـند و از این رو باید غذای خود را از موجودات دیگر به دست آورند . برخی قارچ ها سبب امراض انسانی و حیوانی می شـوند و بسیاری نیز برای انسان مـفـیدند .

3 ) جلبک ها به صورت غوطه ور در آب یا در شرایط مرطوب می رویند و محتوی رنگیزه های نوری مانند کلروفـیل سبز می باشـند ، از این رو گیاهان مسـتقـلی هـسـتند که البته برخی تک سـلولی و برخی به صورت مجتمع می باشـند ، این گیاهان پایه غـذایی تمام جانوران آبـزی می باشـند و از این رو از اهـمـیت اقـتصادی بالایی برخوردارند .

4 ) خزه ها و پنجه گرگـیان ، گروهی از گیاهان را تشکـیل می دهـند که در محل های مرطوب سراسر جهان می رویـند و فـاقـد ریشه ، ساقه و برگ های حقـیقـی هـسـتند .

5 ) سرخس های معمولی و دم اسـبیان با داشـتن تنه های گیاهی کاملا متمایز از جلبک ها ، قارچ ها و پنجه گرگیان با خزه تفاوت دارند و دارای ریشه ، ساقـه و برگ های حـقـیـقی هـسـتند و سامانه آوندی کاملا مشخص دارند . ولی به دلیل عـدم تولید گـل، میوه یا بذر ، از گیاهان عالی متمایزند .

6 ) توسعه یافته ترین گیاهان با بزرگ ترین تغییرات ، گیاهان بذردار می باشـند . آن ها دارای ریشه ها ، ساقه ها و برگ های حـقـیـقی و یک سامانه آوندی کاملا توسعه یافته می باشـند ، هرچندمهم ترین صفـت ویژه در مورد آن ها این امر است که بذر ، تولید می کنند . اکـثرگـیاهان زراعی ، درختان، درخچه ها و گیاهان گـلـدار ، به این گروه تعلق دارند . گیاهان بذرداربه دو گروه اصلی بازدانگان و نهانداگان تـقـسـیم می شـوند . بازدانگان به وسـیله تولـیـد بـذر بـدون پوشـش ، مـشخص می شـوند یـعـنی بذرها در مـیوه محصورنمی شـود . نهـاندانگان ، دارای گل های کاملا توسعه یافـته اند و بذر های خود را در یک ساختمان محصور شده که میوه نامیده می شود تولید می کنند. اعضای این گروه ، بسـیار فـراوان و تمام گـیاهان گـلـدار معروف را در بر می گیرند . نهاندانگان به دو گروه مناسب کوچک تر تقـسـیم می شـوند : تک پله ای ها و دو پله ای ها .

 

+ نوشته شده در  دوشنبه شانزدهم شهریور 1388ساعت 12:51  توسط محسن شباهنگ  | 

در موردگیاه شناسی

مقدمه

فرآیند تولید مثل گیاهان گلدار با ظهور گل آغاز می‌شود و با تشکیل دانه پایان می‌یابد. پس از لقاح تخمک به دانه و دیواره تخمدان به صورت تغییر شکل می‌یابند دانه بر اثر پاره شدن یا خراب شدن میوه آزاد می‌شود.

 

تصویر

اجزای دانه رسیده

مغز دانه

جنین دارای مواد اندوخته است که هنگام رویش دانه مورد استفاده قرار می‌گیرد. مجموعه جنین و بافتهای اندوخته همراه آن مغز دانه را بوجود می‌آورد.

پوشش دانه

پوششهای تخمک در بیشتر دانه‌ها سخت و محکم می‌شوند و پوست دانه را تشکیل می‌دهند پوست دانه معمولا نازک است مثل لوبیا سبز اما ممکن است به صورت ضخیم شده مانند فندق برزیلی.

آندوسپرم

یاخته آندوسپرم از ترکیب هسته ثانویه با یکی از دو یاخته نر در کیسه جنینی تشکیل می‌شود. یاخته آندوسپرم نخستین به سرعت تقسیم می‌شود و بافت آندوسپرم را بوجود می‌آورد. این بافت با مصرف کردن خورش رشد کرده و از مواد ذخیره‌ای سرشار می‌شود. که این مواد بعدها به مصرف تغذیه جنین می‌رسد.

جنین

پس از انجام لقاح ، یاخته تخم برای مدتی بدون فعالیت باقی می‌ماند. زیرا شروع تقسیم آن به رشد آندوسپرم وابسته است. از تقسیمات ابتدایی تخم 8 - 4 یاخته بوجود می‌آید. که به دنبال هم قرار دارند. این مرحله را مرحله رشته‌ای شکل پیش جنین گویند. در این مرحله یاخته مجاور سفت رشد طولی حاصل می کند و بقیه یاخته‌های رشته‌ای را به درون آندوسپرم می‌راند. هم زمان با این تغییرات دورترین یاخته را از سفت تقسیم می‌شود. از تقسیمات این یاخته جنین کروی به وجود می آید.

از این مرحله به بعد تفاوتی در ساختار دانه‌های تک لپه‌ای و دو لپه‌ای ایجاد می‌شود و آن داشتن یک یا دو لپه است. نوک ساقچه گیاهک دو لپه‌ایها از دو لپه پوشیده شده است حال آن که در تک لپه‌ای‌ها فقط یک لپه در یک طرف ساقه چه جنین دیده می‌شود. در اغلب دو لپه‌ای‌ها ، اندوخته غذایی در پله‌های دانه قرار دارد. در دانه کرچک و قهوه اندوخته غذایی در آندوسپرم آنهاست. و بعضی گیاهان مانند ارکیده ، فاقد اندوخته غذایی است. این دانه‌ها بدون لپه و آندوسپرم‌اند.

 

دم اسبیان

مقدمه

شاخه نهانزادان آوندی گیاهانی هستند بسیار قدیمی که بنا به عقیده عده زیادی از دیرین شناسان در دوره سیلورین ظاهر شده‌اند و در دوره کربونیفر که قسمت اعظم پوشش گیاهی زمین را تشکیل می‌دادند به اوج خود رسیدند و در دوره‌های بعدی رو به زوال گذاشتند و عده ناچیزی از آنها خواه به حالت اولیه مانند دم اسبیان و خواه با تغییراتی چند مانند سرخسها تا به امروز باقی مانده‌اند. نهانزادان آوندی گیاهانی هستند که نسبت به سایر گیاهان به نور کمتری نیاز دارند و از طریق ریشه و برگ آب مورد نیاز خود را جذب می‌کنند و در آنها مرحله اسپروفیتی طولانی‌تر از مرحله گامتوفیتی است

.

تصویر

رده بندی نهانزادان آوندی

· رده Psilopsida که گیاهان متعلق به این رده فاقد برگ هستند و ساقه دارای انشعابات دوتایی است.

· رده Lycopsida که این گیاهان دارای برگ هستند اما این برگها برگهای واقعی نیستند. انشعابات ساقه از نوع دوتایی یا فراهم است و راسته دم اسبیان در این رده قرار دارد.

· رده Pteropsida که در این گیاهان برگهای واقعی وجود دارد و مهمترین گیاهان این رده سرخسها هستند.

تقسیم بندی دم اسبیان

دم اسبیان شامل دو گروه هستند.

· دم اسبیان با یک نوع ساقه و ساقه‌های تو پر که از این نوع یک گونه در ایران به نام ترکمن ریش Equisetum maximum که ساقه قطوری دارد در ایران وجود دارد.

· گروه دوم شامل دم اسبیانی است که دارای نوع ساقه هستند و ساقه‌های توخالی دارند مانند Equisetum aevens.

·

نهانزادان آوندی

مقدمه

همه گیاهان این شاخه آوند دارند. مرحله اسپوروفیت آنها، برخلاف بریوفیتها طولانی و مشخص بوده و همان گیاه اصلی است. این گیاهان را بر حسب ویژگیهایشان به پنجه گرگیان، دم اسبیان و سرخسها تقسیم می‌کنند. هیچیک از گیاهان این شاخه‌ها توانایی تولید دانه را ندارند. بدین جهت از گروه گیاهان دانه‌دار (پیدازادان) به خوبی تخشیص داده می‌شوند.

تصویر

گیاهان آوندی را اغلب گیاهان ساکن خشکی می‌شناسند زیرا وجود سیستم آوندی باعث می‌شود که این گیاهان بتوانند در محیط خشک ـ آب و مواد کانی را از پایین‌ترین یاخته‌های ریشه به بالاترین نقطه پیکر خود برسانند و رشد کنند. غیر از گیاهان نهاندانه ، سایر گیاهان آوندی برای لقاح به آب نیاز دارند.

 

مشخصات شاخه پنجه گرگیان

اسپوروفیت این گیاهان کم و بیش با تقسیمات دو گانه می‌باشند. ریشه و ساقه در آنها کاملا تمایز یافته و مشخص هستند برگها به صورت میکروفیل و شامل یک رگبرگ غیر منشعب می‌باشند. سیستم آوندی از تراکئید و آبکش تشکیل یافته است. هاگدانها در نزدیکی یا در پای میکروفیلها ظاهر شده، جور هاگ یا ناجور هاگ هستند. گامتوفیت در روی سطح خاک و یا در زیر خاک تشکیل می‌گردد. این شاخه به 2 رده به اسامی لیکوپودیوپسیدا و ایزوتوپسیدا تقسیم می‌گردد.

رده لیکوپودیوپسیدا

گیاهان چند ساله ، خشکی‌زی یا اپی‌فیت با شاخه‌های کم و بیش مشخص و انشعابات دو گانه‌اند. برگها کوچک و ساده ، فاقد و یا واجد فقط یک رگبرگ و بدون لیگول می‌باشند. اعضای این رده جور هاگ بوده و هاگدان آنها در پای برگ ظاهر شده و مجموعا به صورت خوشه یا سنبله به نظر می‌آیند.

پروتال زیرزمینی و اغلب ساپروفیت و همراه با میکوریزهاست. گیاهان این رده در یک راسته به نام لیکوپودیالس که از یک خانواده به نام لیکوپودیاسه تشکیل یافته طبقه بندی می‌شوند. دو جنس لیکوپودیوم و مارزبان در این خانواده جای دارند. تاکنون هیچ یک از گیاهان متعلق به این رده در ایران شناخته نشده‌اند.

نهاندانگان

مقدمه

ویژگی بارز آنتوفیتها در این است که تخمکهای آنها درون تخمدان بسته نهفته‌اند. این گیاهان اغلب در خشکی می‌رویند. بعضی از نهاندانگان با اینکه فتوسنتز می‌کنند، ولی فاقد ریشه‌اند و آب و مواد کانی لازم را از میزبان خود تامین می‌کنند. برخی نیز فاقد کلروفیل می‌باشند و زندگی انگلی دارند. معدودی مانند عدسک آبی ، کوچک و ظریف و بدون ساقه در سطح آب شناورند. عده‌ای علفی یا به صورت درختچه یا درخت‌اند. ساختار ساقه آنها بر حسب محیط زیست متفاوت است. مثلا کاکتوس ، ساقه‌ای گوشتی و برگهایی خارمانند دارد و با این ویژگیها می‌تواند در شرایط نامناسب خشک و گرم بیابان زندگی کند.

نهاندانگان در حدود 130 تا 140 میلیون سال پیش ظاهر شده‌اند. این گیاهان اندازه‌های متفاوت دارند. کوچکترین آنها ولفیای بی ریشه آبزی است که اندازه آن 1 میلیمتر است و بزرگترین آنها اوکالیپتوس استرالیایی است که به بلندی 9 متر می‌رسد. رافلزیا که انگل ساقه و ریشه گیاهان دیگر است، بزرگترین گل را (به قطر 90 سانتیمتر و وزن 7.5 کیلوگرم) دارد.

موز دارای بزرگترین برگ (3 تا 3.5 متر طول و 90 سانتیمتر عرض) است و کاکتوسها کوچکترین برگ (13 میلیمتر) را دارند.

رده بندی نهاندانگان

قرائن و مدارک موجود نشان می‌دهد که گیاهان نهاندانه امروزی به احتمال قوی از تحول تدریجی و تکامل گیاهان پست‌تر بوجود آمده‌اند و این تکامل همچنان ادامه دارد. بنابراین انواع نهاندانگان کنونی دارای اجداد مشترک بوده و در نتیجه با هم خویشاوندند. برای رده بندی گیاهان روش سبی را که بیشتر نظر گیاه شناسان را جلب می‌کند، مورد توجه قرار می‌دهند. در روش سبی ، رده رانال نخستین گروه گیاه نهاندانه است. دو تیره اولیه آن ، تیره‌های ماگنولیا و آلاله است.

تیره ماگنولیا ابتدایی‌تر و تیره آلاله تکامل یافته‌تر است. اگر چه هر دو رده تیره گل دارند و صفات مشترک بسیار دارند، ولی گیاهان تیره ماگنولیا بیشتر به صورت درخت و درختچه و گیاهان تیره آلاله بیشتر علفی‌اند. دیرین گیاه شناسی معلوم داشته است که درخت زودتر از علف بوجود آمده است. بنابراین گیاهان تیره ماگنولیا می‌بایست زودتر از گیاهان تیره آلاله بوجود آمده باشند. طبق نظریه سبی گلهای ابتدایی نوع رانال که نمونه آن ماگنولیا و آلاله است، دست کم در سه مسیر تکامل یافته‌اند. این مسیرها به پیدایش گیاهان تیره‌های نعناع ، مینا ، ثعلب انجامیده‌اند.

مقایسه اندامهای تولید مثلی گیاهان گلدار و بی گل

گل ، اندام تولید مثلی گیاهان نهاندانه است. از آنجا که گل نهاندانگان به احتمال زیاد از تکامل دستگاه تولید مثلی گیاهان پست‌تر بوجود آمده است، قاعدتا باید اجزا گل با دستگاه تولید مثلی آنها قابل مقایسه باشد. در دستگاه تولید مثلی گیاهان بی گل چیزی مشابه کاسبرگ یا گلبرگ وجود ندارد، چون میوز درون بساک انجام می‌گیرد و میکروسپور در کیسه گرده تولید می‌شود، پرچم را می‌توان به عنوان میکروسپوروفیل و کیسه گرده را به منزله میکروسپورانژ دانست.

دانه گرده گامتوفیت نر جوان و لوله گرده گامتوفیت نر بالغ است. در داخل تخمک نیز میوز انجام می‌گیرد. بافتی که پیرامون مگاسپور قرار دارد (بافت خورش) درون تخمک تولید می‌شود. تخمک اغلب به لبه برچه متصل است و مگاسپورها روی برچه قرار دارند. پس برچه را می‌توان به منزله مگاسپوروفیل و بافت خورش را به منزله مگاسپورانژ دانست. معمولا یکی از مگاسپورها گامتوفیت ماده را تولید می‌کند. دوره گامتوفیت بازدانگان و نهاندانگان کوتاهتر شده و به دوره اسپوروفیت قبلی متکی است.

بازدانگان

مقدمه

 

گیاهان دانه‌دار که قبلا تحت نام پیدازادان یا گیاهان گلدار مورد مطالعه قرار می‌گرفتند وجود دانه یکی از صفات مشخص کننده آنهاست. با تشکیل دانه نسل تازه‌ای از گیاه به نام رویان در درون آن شروع به رشد می‌کند بنابراین در این گیاهان دانه عامل بقا و انتشار این گیاهان بشمار می‌رود. این شاخه تحت دو زیر شاخه بازدانگان (Gymnosperms) و نهاندانگان (Angiosperms) مورد مطالعه قرار می‌گیرند.

تصویر

در رده بندیهای قدیمی و کلاسیک بازدانگان را در سه رده پرفانروگامها که دارای آنتروزوئید تاژکدار و تخمک برهنه هستند ، بازدانگان واقعی یا مخروطداران یعنی گیاهانی که تخمک آنها برهنه ولی گامت نر آنها فاقد تاژک است و آنتروزوئید بوسیله لوله گرده هدایت می‌شود و رده کلامیدوسپرمها که آنتروزوئید آنها فاقد تاژک و دانه گرده واجد لوله گرده و تخمک در محفظه پیاله مانندی که بطور ناقص آن را می‌پوشاند قرار گرفته است تقسیم می‌کنند. کلامیدوسپرمها گیاهان حد واسط بازدانگان و نهاندانگان هستند.

تصویر

ساختمان بازدانگان

بازدانگان گیاهان چوبی ، گلدار و دانه‌دار هستند و در مناطق معتدل ، سرد ، یا در کوهستانها می‌رویند. عده‌ای از آنها نیز در ارتفاعات زیاد یا در مناطق قطبی یافت می‌شوند. شاخه‌های این گیاهان معمولا از یک تنه اصلی منشعب می‌شوند. برگهایشان غالبا متناوب و به ندرت متقابل ، معمولا پایا و سوزنی شکل هستند. برخی از بازدانگان دارای برگهایی مرکب از پولکهای ضخیمند و به ندرت در بین آنها انواعی با پهنک مسطح و پهن (ژنکگو) دیده می‌شوند. در این گیاهان رگبرگها بدون انشعاب هستند.

تصویر

بازدانگان همچون نهاندانگان ساختار پسین دارند. آوندهای چوبی آنها از نوع آوندهای چوبی ناقص (تراکئید) هستند و بافت آبکشی آنها فاقد یاخته‌های همراه آوندهای آبکش است. ولی یاخته‌های آبکشی به دنبال هم قرار می‌گیرند و شیره پرورده را از خود عبور می‌دهند. مغز فقط در ساقه آنها وجود دارد ولی ریشه بدون مغز است این گیاهان یکپایه یا دو پایه‌اند. گلهای نر ماده فاقد گلپوش و دارای وضع مجتمع هستند بطوری که می‌توان مجموعه آنها را یک گل آذین بشمار آورد.

مادگی فاقد کلاله و تخمدان است به عبارت دیگر مادگی به تخمکهای برهنه روی پولکهای حامل تخمک منحصر می‌شود. پولکها هیچ گاه محفظه مسدودی برای پوشاندن تخمکها تشکیل نمی‌دهند از اینرو این گیاهان را بازدانه نامیده‌اند. پولکهای حامل کیسه گرده با برچه‌های بازدانگان همیشه روی محور مشترکی قرار دارند مجموعه‌ای مخروطی بوجود می‌آورند. تعداد لپه‌های جنین بازدانگان معمولا بیش از دو است.

رده بندی گیاهان دو لپه

اطلاعات اولیه

سلسله گیاهان (Metaphyta) در 4 شاخه قرار می‌گیرند. شاخه تالوفیتها یا ریسه داران که شامل جلبکها و قارچها هستند. شاخه خزه‌ایها ، شاخه نهانزادان آوندی و شاخه گیاهان دانه‌دار. سه شاخه اخیر تحت عنوان کروموفیتها یا گیاهان تنه‌دار ، نامیده می‌شوند. شاخه گیاهان دانه‌دار به دو زیر شاخه بازدانگان و نهاندانگان تقسیم می‌شود. زیر شاخه نهاندانگان شامل دو رده تک لپه‌ایها و دو لپه‌ایها می‌باشد. دو لپه‌ایها خود شامل دو لپه‌ایهای بی‌گلبرگ ، دو لپه‌ایهای جدا گلبرگ و دو لپه‌ایهای پیوسته گلبرگ می‌باشد که تعداد زیادی از گیاهان دانه‌دار را در خود جای داده‌اند.

تصویر

دو لپه‌ایهای جدا گلبرگ Dialypetalae

گیاهانی هستند با گلهای کامل و دو جنسه که پوشش گل آنها به صورت کاسبرگ و گلبرگ تمایز یافته و اجزای گل در چرخه‌های متوالی و به صورت متناوب باهم قرار دارند و گرده افشانی در آنها بوسیله حشرات صورت می‌گیرد. جدا گلبرگها بالغ بر 70 هزار گونه گیاهی هستند و براساس ساختمان نهنج و نحوه قرار گرفتن اجزای گل در سه گروه فرعی قرار می‌گیرند.

تالامیفلورها

که در آنها نهنج گل برآمده یا گنبدی شکل است و اجزای گل مستقیما بر روی نهنج استقرار یافته‌اند و شامل 5 راسته است.

* راسته آلاله‌گان (Ranales): که برچه‌ها جدا از هم و اجزای گل غالبا در روی یک خط مارپیچی در سطح نهنج قرار دارند.

* راسته پاریتال (parietals): که برچه‌ها پیوسته بهم و تمکن آنها جانبی است.

* راسته گوتیفرال (Gutti ferales): که برچه‌ها پیوسته بهم و تمکن آنها محوری و کاسبرگها در داخل غنچه گل ، همپوشان هستند.

* راسته ختمی (Malvales): که برچه‌ها پیوسته بهم و تمکن آنها محوری و کاسبرگها در داخل گل به صورت کفه‌ای قرار دارند.

* راسته فرفیون (Euphorbiales): که برچه‌ها پیوسته بهم و تمکن آنها محوری ، گلها یک جنسه و غالبا فاقد گلبرگ هستند.

تصویر

دیسیفلورها

که در آنها نهنج گل برآمده یا گنبدی شکل است و اجزای گل در سطح دستگاه مولد شهد و یا به حالت فررفته در آن قرار دارند.

* راسته شمعدانی (Geraniales): نافه شامل دو ردیف پرچم و دستگاه ترشحی به صورت غده‌هایی در پای پرچمها قرار دارد.

* راسته افرا (Sapindales): نافه شامل دو ردیف پرچم و دستگاه مولد شهد به صورت یک صفحه در محوطه خارجی پرچمها قرار دارند.

* راسته شمشاد (Celastrales): نافه شامل یک ردیف پرچم و دستگاه مولد شهد در داخل پرچمها و خارج پرچمها قرار دارد.

رشد طولی گیاهان

تصویر

دید کلی

رشد در گیاهان بر خلاف جانوران ، بطور یکنواخت اتفاق نمی‌افتد. زیرا در گیاهان رشد به مناطق خاصی محدود می‌شود. در گیاهان دو نوع رشد ، تحت عنوان رشد اولیه و رشد ثانویه تشخیص داده شده است. رشد اولیه در انتهای اندامهای هوایی یا ریشه‌ها و در زواید جانبی مانند برگها و جوانه‌ها رخ می‌دهد. از آنجا که رشد اولیه در نوک ریشه‌ها و اندامهای هوایی اتفاق می‌افتد، گیاهان می‌توانند دارای رشد نامحدود باشند.

در برخی از گیاهان مانند ذرت و آفتابگردان ، گلدهی پس از تولید تعداد مشخصی برگ صورت می‌گیرد و پس از گلدهی رشد رویشی متوقف می‌شود. در بیشتر گیاهان بجز تک لپه‌ایهای درختی ، رشد اولیه ضرورتا معادل رشد طولی است. ساقه‌ها و ریشه در بسیاری از گیاهان دارای رشد قطری نیز می‌باشند که به این افزایش قطر ، رشد ثانویه اطلاق می‌شود. رشد ثانویه در ناحیه‌ای رخ می‌دهد که رشد طولی متوقف شده باشد.

بافت مریستمی

رشد طولی دارای مناطقی است که سلولها در حال رشد سریع هستند. این بافتهای دائما زایا ، مریستم نامیده می‌شوند. سلولهای بافتهای مریستمی دارای دیواره نازک ، هسته بزرگ و در اکثر موارد واکوئلها کوچک هستند. مریستمهای انتهایی در انتهایی ریشه‌ها و اندامهای هوایی وجود دارند و منجر به افزایش رشد اولیه و یا رشد طولی می‌شوند. همه سلولهای مریستمی دارای قدرت تکثیر هستند و پس از تکثیر می‌توانند رشد کرده، تمایز یافته، با تغییر شکل ، بافتهای مختلف را بوجود آورند.

ریشه‌های اولیه را می‌توان به 4 منطقه تقسیم بندی نمود

ریشه‌ها معمولا اولین اندامی هستند که طی جوانه زنی بذر پدیدار می‌شوند. معمولا ریشه به 4 منطقه تقسیم می‌شود که عبارتند از: کلاهک ریشه ، مریستم انتهایی ، منطقه طویل شدن و منطقه تارهای کشنده یا منطقه بلوغ. البته بجز کلاهک ریشه ، مرز این مناطق تا حد زیادی با یکدیگر همپوشانی دارد. سلولهای مریستم انتهایی همزمان با اینکه تقسیم می‌شوند، توسعه می‌یابند و بنابراین در منطقه طویل شدن قرار می‌گیرند. بسیاری از سلولهای واقع در منطقه طویل شدن در حال تمایز یافتن هستند و سلولهای خاصی مانند تارهای کشنده در منطقه بلوغ طویل می‌شوند.

+ نوشته شده در  یکشنبه پانزدهم شهریور 1388ساعت 22:17  توسط محسن شباهنگ  | 

بررسی یک متن علمی از میراث کلاسیک ایرانی: (ابوبکر کرجی)

انباط المیاء الخفیه: استخراج آب های پنهان

«پس از این می‌گوئیم، زمین با تمام کوه‌ها و دشت‌ها و پستی‌ها و بلندی‌هایش کروی شکل است.»([1]) (ابوبکر کرجی)

یکی از شگفت انگیز ترین سکوت های تاریخ علم : نادیده انگاشتن نام دانشمندی برجسته در دانش ریاضی و زمین شناسی است که همروزگار با ابوریحان بیرونی، زکریای رازی و پورسینا می زیسته و 32 سال پیش از ابوریحان زندگی را بدرود گفته (420 ه.ق/1029م و به روایتی : 410 ه.ق)، اما کسی او را به اندازه‌ی آن سه تن نمی شناسد!

شاید یکی از انگیزه های این سکوت، کمبود آگاهی های درباره‌ی سرگذشت کسی است که بر خلاف سرگذشتش، مقام و پایگاه بسیار بلند و برجسته‌ای در دانش ریاضی دارد.

ابوبکر کرجی چنان نیرویی به ویژگی دانش جبر و حساب افزود که پیش از او، محمد بن موسی خوارزمی و ابوکامل شجاع بن اسلم مصری تنها گام هایی را در این راه برداشته بودند.

«در ریاضیات و هندسه، کرجی بیش از آنکه مرتبط با سنت‌های هندسی یونانی بوده باشد بیشتر با ریاضیات شرقی میانه، که خوارزمی نیز بدان گرایش داشته، ارتباط داشته است. در جبر، کرجی پا را از خوارزمی نیز فراتر می‌گذارد و خویشتن را فقط به معادلات جبری درجه‌ی دوم محدود نکرده بلکه به معادلات از درجات بالاتر نیز می‌پردازد. نخستین جواب‌های جبری و عددی (مثبت) برای معادلات از نوع را کرجی تعیین کرده است. در ارتباط با این معادلات بوده که وی به اعداد اصم (گنگ) برخورد کرده و در اینجاست که نوآوری اندیشه‌ی وی بار دیگر به منصه‌ی ظهور رسیده است.»([2])

الف : او کیست و چگونه بازشناسی شد؟

پاژنام (لقب) «کرجی» سال های بسیار به وسیله‌ی دانشمندان و کارشناسان «کرخی»! خوانده می‌شد که تنها ریشه در اشتباهی داشت که «فرنتس وپکه»([3]) (خاورشناس آلمانی)، نخستین پژوهنده ای که به شناخت کرجی پرداخت، مرتکب شد و در زندگی نامه‌ی کرجی نام او را کرخی نوشت.

نسخه‌ای که وپکه از کتاب کرجی : «الفخری فی صناعه الجبر و مقابله» در دست داشت، وابسته به کتابخانه‌ی پاریس بود که اکنون با شماره‌ی 2459 فهرست‌بندی شده است. در این نسخه واژه‌ی «کرجی» به «کرخی» دگرگون شده است، از این روی تمام دانشمندان و پژوهشگرانی که به پایمردی وپکه، به شناخت بیشتر کرجی پرداختند، از او با نام «کرخی»! یاد کرده‌ و در نتیجه او را از «کرخ» (محله‌ای در بغداد) و از اهل عراق شمرده‌اند.

ترجمه‌ی کوچکی که به فرانسوی و به وسیله‌ی وپکه در 1853 م، از کتاب کرجی پیرامون ریاضیات با نام (الفخری) انجام شد، سببی بود تا تاریخنگاران علم به راهنمایی این ترجمه، رویکردی دوباره را به منابع علم به زبان عربی آغاز کنند و در این میان بی‌گمان ترجمه‌ی موشکافانه و امانتدارانه‌ی وپکه بسیار ستودنی است.

راه بزرگی را که فرنتس وپکه در شناخت کرجی آغاز کرده بود، خاورشناسان بزرگی دیگری همچو «آدولف هوخهایم»([4]) آلمانی را همراه کرد. هوخهایم به بررسی یکی دیگر از پژوهش های کرجی به نام : «الکافی فی الحساب» پرداخت و ترجمه‌ی آلمانی این کتاب را در سه دفتر کوچک در سال‌های 1878 تا 1880 منتشر ساخت و بدین سان بخش بزرگتری از پژوهش‌ها و سنجش‌های دانشمندان ریاضی ویژه‌ی نگرش های کرجی گشت.

پیرامون سال 1933 میزان آگاهی‌ها درباره‌ی پژهش‌های کرجی تنها به اندازه‌ی دو گفتار «الفخری . . . » و «الکافی فی الحساب» بود و نیز درباره‌ی نادرستی واژه‌ی «کرخی» هم هیچ سخنی درمیان نبود؛ تا آن که در 1933، پروفسور ایتالیایی به نام : «جورجیو لوی دلاویدا»([5])، پژوهش ارزشمندی در نشریه‌ی مطالعات شرقی، درباره‌ی کرجی نوشت که دانشمندان آن را پذیرفتند. دلاویدا در این جستار چند نکته‌ی تاریخی را درباره‌ی سرگذشت این ریاضی‌دان برجسته بررسی نمود. او نخستین کسی است که به ویرایش و معرفی دو کتاب دیگر از کرجی پرداخت و در مقاله‌ای که از آن سخن گفتیم از جمله درباره‌ی نام نادرست «کرخی» نیز به نکته‌ای فراموش شده اشاره کرد : این دانشمند ایرانی از مردمان کرج نزدیک ری بوده و نه از اهل کرخ (محله‌ی صنعتگران بغداد).

کرجی در بخشی از یکی از کتاب‌های خویش هنگامی که از عراق سخن می‌گوید، به خوبی آشکار است که خود را از آنجا نمی‌داند :

«هنگامی که به عراق وارد شدم و دیدم که مردم آنجا از کوچک و بزرگ دانش دوست و قدرشناس علم هستند، کتاب‌هایی در حساب و هندسه تألیف کردم.»([6])

دلاویدا این نادرستی را از روی چندین نسخه‌ی خطی از کتاب‌های کرجی که در کتابخانه‌های گوناگون یافته بود، ویرایش نمود، و از جمله‌ی آن نسخه‌ها :

- نسخه‌ی خطی «البدیع فی الحساب» (کتابخانه‌ی واتیکان)

- نسخه‌ی خطی «الکافی فی الحساب» (کتابخانه‌ی لویس ساباط)

- نسخه‌ی خطی «علل حساب الجبر و المقابله» (کتابخانه‌ی بادلیان در آکسفورد انگلستان)

بودند که در هر سه نسخه نام نگارنده‌ی آن‌ها با «جیم» (کرجی) نوشته شده و نه با «خاء» (کرخی).

این دانشمند فرزانه (دلاویدا) برای گزینش واژه‌ی «کرجی» نسخه هایی را برگزید که از منظر زمانی دورتر و به دوره‌ی کرجی نزدیکتر بودند. و در آن میان راست‌‌‌‌ترین روایات، گفتار شارحان و مفسرانی است که به تفسیر کتاب‌های کرجی می‌پرداختند و بیش از هر کس او را می‌شناختند.

یکی از این شارحان : «محمد بن علی بن الحسن بن احمد بن علی الشهرزوری»، نگارنده‌ی : «الشرحی الشافی لکتاب الکافی فی الحساب» است که آن را در 591 هجری نوشته و نسخه‌ای خطی از آن در کتابخانه‌ی ینی جامع (استانبول) به شماره‌ی 801 می‌باشد و در آن کتاب «الکافی فی الحساب» کرجی بررسی شده است. همچنین شرحی دیگر نیز درباره‌ی همین کتاب (الکافی) از «ابوعبدا... حسین بن احمد الشقاق بغدادی» به نگارش درآمده که نسخه‌ی خطی آن در کتابخانه‌ی سرای (استانبول) به شماره‌ی 2/3155 و با نام «شرح کتاب الکافی فی الحساب» بایگانی شده است. در هر دوی شرح‌های یاد شده، نام نگارنده‌ی کتابی که شرح شده، «کرجی» آمده است.

در یکی از شرح‌ها پیرامون پژوهشی از کرجی، نوشته‌ی «سموئیل بن یحیی المغربی» (725 هجری) با نام «الباهر» (کتابخانه‌ی ایاصوفیا، به شماره‌ی 2718)، نام «کرجی» بیش از سی بار آمده است و حتی یکبار هم این واژه با «خا» نوشته نشده است.

***

بر این بنیاد نباید فراموش کرد که از این پس در هر بخش از تاریخ علم شرق یا میراث علمی ایرانی – اسلامی با نام «کرخی» روبرو می‌شویم، باید بدانیم که مقصود همان «ابوبکر محمد بن الحسن الحاسب کرجی» (سده‌ی چهار و پنج هجری) ملقب به «فخرالدین» ریاضی‌دان بزرگ و آب شناس فرهیخته‌ی ایرانی است که در چهل کیلومتری غرب تهران (کرج) زاده شد و سال ها پس از آن در بغداد بزرگترین گسترش دهنده‌ی اصول حساب و جبر در جهان به شمار می‌رفت و گفتارهای تازه و ارزشمندی را بر این دو رشته از ریاضیات افزود.

کرجی پس از آنکه در شهر ری (کرج و تهران) که کانون دانشمندان ایرانی بود، بر بنیان و اساس رشته های ریاضی چیرگی یافت، در آغاز سده‌ی پنجم، به پایتخت علمی جهان اسلام : بغداد رفت. درستی روایت تاریخی این سفر را از آنجا می توان دریافت که کرجی با «فخرالملک ابوغالب محمد بن علی بن خلف واسطی» نماینده‌ی بهاءالدوله‌ی دیلمی([7])، که از 401 تا 407 هجری بر عراق فرمانروایی می‌کرده و در سال 407 (1010 میلادی) سر از بدنش جدا گشته، پیوند داشته است.([8]) کرجی یکی از ارزشمندترین گفتارهای خود را در جبر و مقابله : «الفخری فی (صناعه) الجبر و المقابله» به نامگانی او نگاشته است.(407 هجری/1016 میلادی)

به خوبی آشکار نیست که کرجی تا چه زمانی در بغداد به سر می برده، اما گویا پس از قتل وزیر بغداد (فخرالملک) که پشتیبان کرجی به شمار می‌رفت، این شهر را هراسان رها کرده و به زادگاه خود (کرج) بازگشته است (403 هجری یا پیش از آن). در آنجا بنا بر درخواست «ابوغانم معروف بن محمد»([9])، وزیر و دبیر ویژه‌ی منوچهر بن قابوس([10])، و شاعر و ادیب فرهیخته‌ی ایرانی، «درباره‌ی آبهای درونی زمین و روش بیرون آوردن آنها» گفتاری را می‌نگارد که فرآیند آن پژوهش کاربردی و بزرگترین شاهکار کرجی است که در این جستار از آن بسیار خواهیم گفت : «انباط المیاء الخفیه» : «بیرون کشیدن آب‌های پنهان» (استخراج آب‌های پنهانی).

کرجی خود در دیباچه‌ی این کتاب چنین می‌نویسد :

« . . . سرانجام هنگامی که به سرزمین جبل (= تبرستان) بازگشتم. گفتارهایی را که از چگونگی عراق نگاشته بودم، در جبل گم گشت و ناپدید شد. شعله‌ی اشتیاق نگارش نشست و طبع به نگارش فرو افسرد، تا آنکه خدا سرزمین جبل و مردم آن را به دیدار مولانا «الوزیر الرئیس السید الاجل المنصور ولب النعم ابی غانم، معروف بن محمد» یاری فرمود . . . پس به تصنیف این کتاب پرداختم تا او را خدمتی کنم و با نمایاندن شیوه‌ی «استخراج آب‌های پنهان» به او نزدیک شوم . . . .»([11])

درگذشت کرجی را چنانکه پیشتر نیز گفته شد به سال 420 یا 410 هجری نوشته‌اند؛ اما از تاریخ زادروز او هیچ نمی‌دانیم!

اگر به یاد داشته باشید تا به این جا از چند پژوهش ارزشمند کرجی نام بردیم :

- انباط المیاء الخفیه : استخراج آب‌های پنهان

- الکافی فی الحساب : این کتاب دارای هفتاد بخش است و چهل و سه بخش نخستین آن درباره‌ی اعمال حساب و بخش‌های چهل و چهار تا پنجاه و سه‌ی آن درباره‌ی هندسه و بخش‌های پنجاه و چهار تا هفتاد آن پیرامون جبر است.

- الاجذار : از این کتاب نسخه‌ای به گونه‌ی میکروفیلم در کتابخانه‌ی مرکزی دانشگاه تهران با شماره‌ی 4/361 نگهداری می‌شود.

- المسائل و الاجوبه فی الحساب : نسخه‌ی خطی این کتاب در پاریس موجود است.

- نفیس البدیع فی الحساب : نفیس البدایع نشان دهنده‌ی پیشرفت دانش جبر تا سال‌های آغازین سده‌ی پنجم هجری در جامعه‌ی ایرانی – اسلامی است. این کتاب دربرگیرنده‌ی سه گفتار با نام‌های زیر است :

1- المقاله الاولی فی الاصول ، 2- القول علی المجهولات، 3- المقاله فی ذکر الاستقراء

از این کتاب ارزنده تنها یک نسخه‌ی خطی در کتابخانه‌ی واتیکان موجود است. و متن این کتاب در 1964 میلادی به وسیله‌ی «عدل انبوبا» در دانشگاه لندن با دیباچه و ویرایش انتشار یافته است.

- الفخری فی صناعه الجبر و المقابله : کرجی این کتاب را با چگونگی محاسبات جبری آغاز کرده و بخشی را ویژه‌ی این رشته ساخته که در کتاب‌های جبر پیش از او دیده نمی‌شود.

از این کتاب چندین نسخه‌ی خطی در پاریس، استانبول، قاهره، . . . . نگهداری می‌شود. و یک میکروفیلم از آن در کتابخانه‌ی مرکزی دانشگاه تهران به شماره‌ی 3/361 در دست است.([12])

- علل الحساب الجبر و المقابله و شرح‌ها: از این رساله‌ی کوچک نیز نسخه‌ای ویژه و ارزشمند در بیست و چهار و اندی برگ در کتابخانه‌ی آکسفورد، و همچنین در آنکارا نگهداری می‌شود.

این پژوهش دربرگیرنده ی بخش‌های گوناگونی پیرامون جذر است.

اکنون بر این فهرست نام چند گفتار و پژوهش ارزشمند دیگر را از این نابغه‌ی ریاضی می‌افزاییم :

- مختصر فی الحساب و المساحه : که یک نسخه‌ی خطی از آن در کتابخانه‌ی شهرداری اسکندریه (مصر) هست.

- العقود و الابنیه : که تنها نامی از آن مانده است. این کتاب دربرگیرنده‌ی گفتارهایی پیرامون خانه سازی، پل سازی، قلعه سازی، و کندن کاریز و . . . بوده و نام آن در پژوهش‌های دیگر دانشمندان همچو «صبح‌الاعشی» (نوشته‌ی قلقشندی) و «مفتاح‌السعاده» (نوشته‌ی طاش کبری زاده) و «ارشاد القاصد» (پیرامون هندسه) نوشته‌ی شمس الدین بخاری (درگذشته‌ی 749 هجری) یاد شده است و چنانکه از گفتار نگارنده‌ی ارشادالقاصد برمی‌آید. او نزدیک به سه سده پس از کرجی، این کتاب او را شناخته شده و نامدار می‌داند.

- فی الحساب الهند : که از آن نیز تنها نامی مانده و این نام نیز یادی است که کرجی خود در کتاب البدایع از آن سخن به میان می‌آورد.

همچنین از دیگر کتاب‌های او که تنها یاد آن‌ها در تذکره‌های علمی و پژوهش‌های اندیشمندان گذشته دیده می‌شود، می‌توان از : «فی الاستقراء» (که یاد آن در الفخری رفته)، «نوادر الاشکال»، «کتاب الدور»، «کتاب الوصایا» و «المدخل فی علوم النجوم» (که در کشف الظنون، نوشته‌ی حاجی خلیفه از آن سخن به میان آمده است) نام برد.

ب : نگاهی به کتاب استخراج آب‌های پنهان (انباط المیاء الخفیه) نوشته‌ی ابوبکر کرجی

از این کتاب نسخه‌های خطی گوناگونی در :

- کتابخانه‌ی آصفیه (هند – حیدر آباد دکن)، مجموعه‌ی 197 و 128، که در چهل برگ و در 1033 هجری بازنگاری شده است.

- کتابخانه‌ی خدابخش (هند - تنه به) با شماره‌ی 2519 (مجموعه‌ی شماره‌ی 32) که در هجده برگ بزرگ (14×21 سانتی) و در 632 هجری نگاشته شده است.

- کتابخانه‌ی باتکور (هند) که بدون شماره است و گویا با تاریخ بازنویسی نسخه‌ی کتابخانه‌ی خدابخش همزمان است.

- نسخه‌ی کتابخانه‌ی کمبریج که در فهرست نسخه‌های خطی آن کتابخانه، به شماره یک، در صفحه‌ی 1412 آمده است.

چنانکه پیشتر نیز گذشت، کرجی این کتاب را به سفارش ابوغانم معروف بن محمد، وزیر منوچهر بن قابوس، نگارید. و پیش از این نیز گفته‌ی خود او را در چگونگی پدید آوردن این گفتار آوردیم. او در پی همان گفته‌ها چنین نوشته است :

«پس از بررسی چند کتاب از پیشینیان، آنها را برای رسیدن به این مقصود، ناقص و بی‌فایده یافتم. از خدای بزرگ خواستم که بر بزرگی و رتبت وی بیفزاید تا . . . آثار دانش‌‌های کهن زنده گردد، و درفش‌های سرنگون شده‌ی فضیلت افراشته گردند . . . اما بعد : من حرفه‌ای را پر فایده‌تر از استخراج آب‌های پنهانی نمی‌دانم؛ زیرا به کمک این کار زمین آبادان می‌گردد، و زندگی مردم سامان می‌پذیرد، و سود فروان به دست می‌آید.»([13])

کرجی در این پژوهش ارزنده پیرامون دیده‌های خود در بسیاری از شهرهای ایران همچو ساوه و اصفهان گفتگو می‌کند و همچو بسیاری از دانشمندان ایرانی به آموزه‌هایی از دانش زمین می‌پردازد که برخی از آنها چندین سده پس از او از زبان دانشمندان اروپایی شنیده شد : کرویت زمین، قوه‌ی جاذبه، قوانین تعادل و حرکت. اما بی گمان برترین نگرش های علمی کرجی در این کتاب پیرامون شناخت گونه‌های خاک و زمین و آب‌های زیرزمینی است.

پروفسور مهدی فرشاد درباره‌ی آبشناسی کرجی می‌نویسد :

«کرجی را نه فقط دانشمندی در علوم ریاضی، هندسه و مکانیک بلکه می‌توان چهره‌ی تابناک در تاریخ مهندسی ایران و جهان به شمار آورد. در زمینه‌ی پیدایش آب‌های زیرزمینی و طریق استخراج آب‌های زیرزمینی، کرجی تئوری‌ها و روش‌ها و اختراعات بدیعی داشته است. کرجی جریان آب را از نقطه‌ای به نقطه‌ی دیگر به وجود اختلاف سطح بین دو نقطه وابسته می‌دانست.»([14])

در زمینه‌ی پیدایی آب های زیرزمینی، کرجی معتقد بود که این گونه آب‌ها با سه راه پیدا می‌شوند. نخست : نفوذ آب‌های باران و برف در شکاف‌های زمین برابر با قانون گرایش به کانون‌ها، دوم : رخنه‌ی بخار آب و تقطیر آن در شکاف‌ها‌‌ی زمین و سوم : بالارفتن بخار آب پنهان در زمین و دگرگونی آن به آب.

از نوشته‌های کرجی در این کتاب چنین برمی‌آید که او پیرامون ویژگی‌های فیزیکی خاک و کاربرد مهندسی آن نیز دانش فراوانی داشته است. برای نمونه او از راه بهره‌وری از خاک رس برای آب بندی و ساختن «سدهای خاکی» و نیز «روش‌های فشرده کردن خاک» سخن رانده است. کرجی همچنین در ساختن روش‌ها و ابزارهای اندازه‌گیری نیز جایگاه والایی را در تاریخ مهندسی داراست. او در کنار بررسی ابزارهای اندازه‌گیری درازا(طول)، بلندا (ارتفاع)، زاویه و دستورهای نقشه برداری و گزینش راه قنات، اختراع‌های خود را که دربرگیرنده‌ی تراز و چند وسیله‌ی اندازه گیری دیگر است، بررسی می‌کند.

کرجی سطح تراز و آنچه را که امروزه در گونه‌ای از نقشه برداری با نام «ژئوئید»([15]) می‌شناسیم، به خوبی می‌شناخته، زیرا بر این باور است که اگر زمین، درست کروی شکل، و بدون پستی و بلندی باشد، آب در آن جریان پیدا نمی‌کند و اگر سطح آب بالاتر از خشکی باشد، زمین همچو دریای یکسانی می‌شود و یا اگر سطح آب پایین‌تر از خشکی باشد، آب در دل زمین بدون جریان خواهد بود و در هر دو گونه‌ی یاد شده، سطح آب و خشکی همراستا می‌باشند.

به عبارتی دیگر :

«حدود 30% کتاب استخراج آب‌های پنهانی به نقشه ‌برداری اختصاص دارد. به احتمال قوی کرجی نخستین کسی است که نقشه برداری زمینی را مطرح کرده است. وی برای هدایت راستا و شیب کف قنات روش‌هایی ارائه کرده که از نظر اصول ریاضی درست منطبق بر آن چیزی است که امروز در نقشه برداری‌های زیرزمینی اجرا می‌شود و تفاوت اندک آنها در اجرا، به دلیل ابزارهایی مثل تئودولیت است که در آن زمان موجود نبوده است.»([16])

و همچنین گفتار کرجی در بخشی از این کتاب نشانگر آشنایی او با قوانین هیدرولیک است :

«نقل کرده‌اند که در جایی مردمی به وسیله‌ی «لوله‌های سربی»، که هر یک به دیگری متصل شده آب را از ته چاه بالا می‌آوردند تا به حدی که آن آب به سطح زمین جاری می‌شود . . . این کار محال است، مگر با شرایطی که من ذکر می‌کنم. یکی از خواص آب آن است که با حرکت خود خواستار نزدیک شدن به مرکز زمین است. و خاصیت صعود در آن نیست. اما بالا آمدن آن در «جام عدل» از آن جهت است که محل ریختن آب در محلی پائین‌تر از آنجاست که صعود کرده است. و همچنین است صعود آب در لوله شیشه‌ای زانودار (سیفون) که به وسیله‌ی آن از مجرائی که در بلندی واقع است آب می‌گیرند.»([17])

کرجی در جایی دیگر از این پژوهش گرانسنگ از ترازها و ارتفاع‌یاب‌های دیگری سخن می‌گوید که او خود آن‌ها را اختراع کرده است :

«من ترازی بهتر از همه این ترازها اختراع کرد‌ه‌ام که برای اندازه‌گیری راحت تر و دقیق‌تر است، بشرط آن که اندازه‌گیر آزموده و ورزیده باشد. مشخصات این میزان چنین است که صحیفه‌ی گرد یا چهارگوشه‌ای از برنج یا چوب سخت انتخاب می‌کنند و در وسط آن سوراخ معتدلی ایجاد می‌کنند، و لوله‌ای برنجین به اندازه‌ی یک وجب و نیم با اندکی کمتر یا بیشتر برمی‌گزینند که در نهایت راستی و محکمی باشد و فراخی آن به اندازه‌ی حجم سوزن جوال دوز باشد . . . . . »([18])

سه نگاره از ترازها و ارتفاع‌یاب‌هایی که کرجی اختراع کرده است([19]) :

پیرامون رخنه‌ی اندیشه‌های کرجی در بیرون از حوزه‌ی فرهنگی شرق، «هانری گوبلو» معتقد است که :

«به نظر می‌رسد خارج از منطقه تحت نفوذ فرهنگ ایران، نشانه‌های روشن تأثیر کرجی را بتوان در دو اثری که به چگونگی احداث کانال‌ها به طور عموم و قنات بالاخص و طرز ترازبندی اختصاص یافته، بازیافت. این کتاب‌ها را دو عرب اسپانیایی نوشته‌اند. یکی مهندسی است اهل المریا موسوم به ابوعثمان بن لوجون که کتاب خود را در سال 1348 میلادی نوشته و دیگری ابن العوام مشهور است که در اواخر قرن دوازدهم و اوایل قرن سیزدهم در سویل([20]) می زیسته، و مولف کتاب الفلاحه است. (این کتاب از سوی ژان ژاک کلمان موله([21]) ترجمه شده، پاریس، 1864). این هر دو نفر به توصیف روش‌های ترازبندی که قبلاً کرجی بیان کرده پرداخته‌اند. ویدمن([22]) به این دو نویسنده اشاره کرده و آثار آنها را مورد بحث قرار داده است.([23]) به ویژه تصاویری که در صفحه‌ی 318 آمده به تصاویر رساله کرجی بسیار نزدیکند.»([24])

در پایان این جستار بایسته‌ی یادآوری است که این شاهکار جاودانه‌ی کرجی در رشته‌ی آب شناسی دربرگیرنده‌ی سی و یک گفتار یا پانزده باب گوناگون پیرامون مطالعات پیوندهای آب و زمین و گاهشماری و جغرافیا می‌باشد که نام موضوعی هر یک از گفتارهای این پژوهش عبارتند از :

1- مقدمه، 2- تعریف زمین، 3- آنچه به این مطالب مربوط می‌شود، 4- سخن درباره‌ی آب‌های پنهانی، 5-تعریف کوه‌ها و سنگ‌هایی که بر وجود آب گواهی می‌دهند.، 6- شناختن زمین‌هایی که در درون آنها آب است، 7- گیاهانی که بر وجود آب گواهی می‌دهند، 8- در وصف کوه‌های خشک و زمین‌های کم آب، 9- (باب) ذکر انواع آب و اختلاف طعم آنها، 10- راه شناختن آب‌های سنگین و سبک و رقیق و غلیظ و شیرین و ناگوار، 11- طریقه‌ی اصلاح آب‌های فاسد، 12- (باب) درباره‌ی فصل‌های سال، 13- (باب) سخن درباره‌ی خاک‌های زمین، 14- (باب) فصولی در مطالب گوناگون، 15- (باب) ذکر حریم چاه و کاریز بر موازین دینی، 16- (باب) سخن درباره‌ی حریم قنات، 17- باب دیگر درباره‌ی حریم، 18- (باب) در حل مشکلاتی که مانع حفر می شود، 19- (باب) در جاری ساختن آب در تنبوشه، 20- در بیان خمیر آهکی که برای اتصال تنبوشه‌ها به کار می‌رود، 21- آماده کردن زمین‌های آبکش برای عبور آب بدون نصب تنبوشه، 22- (باب) در بیان ترازهایی که به وسیله‌ی آن‌ها زمین را تراز می‌کنند، 23- شیوه‌ی تراز کردن با این ترازها، 24- ترازهایی که من اختراع کرده‌ام، 25- (باب) چگونگی سنجش ارتفاع کوه‌ها، 26- (باب) شناسایی شیوه‌ی احداث کاریز، 27- (باب) حفظ استقامت نقب‌های زیر زمینی، 28- شیوه‌ی حفر چاه‌هایی که در انتهای نقب‌های پیچ و خم دار قرار گرفته‌اند.، 29 -(باب) در نگاهداری کاریز از خرابی، 30- (باب) شیوه‌ی گشودن مجاری مسدود شده، 31- درباره‌ی تحویل گرفتن کار از مقنیان

فرشید ابراهیمی

یارنامه :

فرشاد، مهدی، تاریخ علم در ایران، ج2، نشر امبرکبیر، 1366

فرشاد، مهدی، تاریخ مهندسی در ایران، نشر بلخ، 1376

قربانی، ابوالقاسم، زندگی نامه‌ی ریاضی‌دانان دوره‌ی اسلامی، مرکز نشر دانشگاهی، 1365

کرجی، ابوبکر محمد بن الحسن الحاسب، استخراج آب‌های پنهان، ترجمه‌ی حسین خدیوجم، نشر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1373

کریمیان سردشتی، نادر، دانشنامه‌ی مشاهیر فنون آب و آبیاری و سازه‌های آبی، نشر کمیته‌ی ملی آبیاری و زهکشی ایران، 1381

گوبلو، هانری، قنات، فنی برای دستیابی به آب، ترجمه‌ی ابوالحسن سرو قد مقدم، نشر آستان قدس رضوی، 1371

- کرجی، 11373، 24[1]

- فرشاد، 1366، 538‌[2]

F. Woepcke-[3]

A. Hochheim -[4]

Levidellavida- [5]

[6] - کرجی، 1373، 21

- بهاء الدوله، ابونصر بن عضدالدوله پسر بویه‌ی دیلمی (فرمانروایی : 379 – 403)[7]

- کرجی همچنین با پسر بهاءالدوله : سلطان الدوله ابوشجاع فنا خسرو (فرمانروایی 403 تا 412) پیوند و دوستی داشته است.[8]

- برای آگاهی بیشتر از او بنگرید به : لغت‌نامه‌ی دهخدا، زیر واژه‌ی «ابوغانم قصری»[9]

- منوچهر پور قابوس از دیالمه‌ی آل زیار بود که از سال 403 تا 420 در تبرستان فرمانروایی کرد.[10]

- کرجی، 1373، 22[11]

- فهرست میکروفیلم‌ها، ج1، 459[12]

- کرجی، 1373، 22 تا 23[13]

- فرشاد، 1376، 399[14]

Geoid -[15]

- کریمیان، 1381، 55[16]

- همان، 38[17]

- کرجی، 1373، 109[18]

- کرجی، 1373، 102، 115، 131[19]

+ نوشته شده در  یکشنبه پانزدهم شهریور 1388ساعت 22:15  توسط محسن شباهنگ  | 

هرس درختان گيلاس و آلبالو

 
امروزه براي گيلاس فرمهاي كروي نيمه پاكوتاه و فرم پاكوتاه براي آلبالو توصيه مي شود. درختان گيلاس را تقريباً شبيه سيب هرس مي كنند وعمليات سربرداري از 60 تا 80 سانتيمتري سطح خاك انجام مي گيرد. در هرس اوليه گياه بهتر است شاخه اصلي از نقاط مختلف تنه با فواصل حدود 30 سانتيمتر در جهات مختلف
از آنجا كه شاخه هاي گيلاس داراي شكنندگي زيادي مي باشند لازم است هنگام شكل و فرم دهي شاخه هاي اصلي زواياي واقعي خود را يافته و از بسته بودن زاويه آنها جلوگيري شود.
به طور كلي هرس زمستانه در درختان گيلاس پس از چند سال فقط به منظور حفظ فرم و ايجاد شرايط مناسب براي ورود جريان هوا ونور مي باشد . شاخه هاي افقي و خيلي قوي را بايستي كوتاه نمود و شاخه هاي اضافي داخل تاج را حذف نمود. در فرم هاي جامي بوته اي بادبزني ، بادبزني جامي لازم است شاخه هاي خيلي طويل را كوتاه كرد ومركز درخت را از شاخه هاي اضافي خالي نمود

v    هرس درختان گوجه و آلو
بطور كلي درختان گوجه وآلو داراي رشد رويشي ضعيفي مي باشند ومعمولاً به صورت پابلند ونيمه پابلند تربيت وپرورش مي يابند.
تربيت و انتخاب شاخه هاي اصلي درروي اين ارقام شبيه درختان هلو يا سيب توصيه مي شود. اصولاً تعداد شاخه هاي اصلي را بين 3 تا 5 شاخه در نظر مي گيرند.
به طور كلي درختان گوجه را درايران هرس نمي كنند و شايد هم نياز زيادي به هرس نداشته باشند زيرا اكثر درختان آلو طبيعتاً بدون هرس شكل مناسبي دارند وفقط به حذف شاخه هاي اضافي درميان تاج و شاخه هاي خشكيده اكتفا مي كنند.
هرس باردهي در درختان گوجه و آلو تقريباً شبيه به هلو مي باشد وميوه ها برروي شاخه هاي يكساله وزايده هاي  كوتاه بارده كه درروي شاخه هاي مسن تشكيل مي شوند. بنابراين هرس درختان آلو و گوجه درمقايسه با زردآلو وهلوخيلي سبك ترمي باشد. ضمناً بعضي از شاخه هايي كه چند سال است بارميدهند ضعيف شده و بايستي حذف شوند. بهتراست شاخه هاي كناري وجانبي را از چهار يا پنج جوانه سربرداري كنيم.

v    هرس گردو
براي درخت گردو، اصولاً هرس كمتري انجام مي شود. ولي گاهي لزوماً اجراي پاره اي عمليات درباغ ايجاب مي كند كه درخت را به منظورتسهيل عمليات حتي الامكان كوتاه نمايند. به طوركلي اگرنهال سالم و قوي باشد آنرا ازارتفاع 130 سانتيمتري بالاي پيوند طوري هرس مي كنند كه بتوان روي ساقه آن سه بازو به فواصل 30 تا 40 سانتيمتري داشته باشند.
هرس سال اول
درروي نهال يك گردو پس از آنكه ساقه آن فرم گرفت كليه جوانه هاي گردن را حذف كرده (به جزجوانه تحتاني) وپس از روئيدن جوانه هاي جانشين (تحتاني) سه بازوي اصلي وقوي به فواصل 30 تا 40 سانتيمتر بين آنها انتخاب و بقيه را حذف مي كنيم. درسال دوم هنگامي كه برگها خزان كردند دنباله سرشاخه ها را نيز مجدداً حذف ميكنيم.
+ نوشته شده در  چهارشنبه چهارم شهریور 1388ساعت 5:47  توسط محسن شباهنگ  | 

اطلاعاتی در باره کشاورزی

 

کاشت برگ نو: برای کاشت گیاه برگ نو ابتدا باید محوطه مورد نظر را تا عمقی مناسب گود کرده سپس گیاه را از درون نایلونهای پوششی خارج کرده و گیاه را طوری در درون خاک قرار می دهیم که قسمتی از ساقه نیز زیر خاک بماند سپس کمی خاک کنار ریشه آن ریخته و گیاه بعدی را با فاصله تقریبا 15 سانتی متری از گیاه قبلی می کاریم . البته نحوه کاشت بصورت زیگزاگی است این هم برای زیباتر جلوه دادن کار است.باید در نظر داشت که مقدار خاکی که بر روی ریشه ریخته میشود کمی بیشتر از حد مورد نیاز باشد تا در هنگام آبیاری و نشست خاک مشکلی برای ما پدید نیاورد.لازم به توضیح است که گیاه برگ نو یک گیاه پرچین میباشد.

چمن کاری : جهت کاشت چمن موارد زیر باید رعایت شود:ابتدا محوطه مورد نظر باید از هر گونه علفهای هرز پاکسازی شود .( علفهای هرز را بایستی از ریشه خارج کرد) با شن کش سطح مورد نظر را بایستی صاف و عاری از هر گونه سنگ و پستی و بلندی کرد.زمین را با غلتک صاف کرده تا بستر کاملا مشخص شود.بذر ها باید بصورت نواری در روی بستر بطور یکنواخت پخش شوند. کود یا مالچ طوری بر روی بذرها پاشیده میشود که همه بذرها را بپوشاند.همچنین باید توجه داشت که مالچ بطور مساوی و یکنواخت روی بذرها پاشیده شود . اگرچنانچه کود دامی بیش از اندازه باشد موجب سوزش بذرها خواهد شد و اگر کود دامی کم ریخته شود رطوبت کافی را برای رساندن به بذور را نخواهد داشت.

لازم به توضیح است که هنگام چمن کاری در فضاهای سبز اطراف گلها و درختان را بصورت نواری بذر پاشی می کنند تا از ریخته شدن بذور حول گیاه جلوگیری شود.

همچنین باید توجه داشت که بذرها بصورت یکنواخت و یکسان پاشیده شوند . هنگام پاشیدن بذر چمن از مخلوط چند رقم بذر استفاده می شود زیرا که بذرها از نظر مقاومت متفاوتند. چمن تا زمان چمن زنی بار اول هر روز بطور مداوم باید آبیاری شود . ضمنا بذر چمن ورزشی یا sport آغشته به قارچ کش بوده که این قارچ کش به رنگ صورتی است . همچنین باید اضافه نمود که در هر متر مربع زمین بهتر است حدود 50 گرم بذر پاشیده شود.

هرس :

هرس درختان و گیاهان به دوصورت هرس زمستانی و هرس تابستانی انجام می پذیرد.

هرس زمستانه در زمانی انجام میگیرد که گیاه یا درخت کاملا بی برگ است و هرس تابستانه از نیمه بهار تا آخر تابستان صورت میگیرد.

درخت سیب : از تیره Rosaseae ، مالوس پمیلا MALUS PUMILA :

درخت سیبی در صورت هرس نامناسب میوه های بسیار ریز خواهد داشت. نوع و رنگ سیب را از روی تنه درختان ما می توانیم تشخیص دهیم . تنه درختان سیب زرد کمی زرد رنگتر است . برگهای درخت سیب ساده و بدون بریدگی و کاملا مشخص و نسبتا چرمی هستند ، همچنین کناره ها در برگ سیب کنگره دار هستند . از نظر رنگ شاخه ای که تازه باشد از شاخه هایی که سالهای قبل رشد کرده اند متمایز هستند . در روی شاخه ها بخش هایی که میوه ده هستند به اصطلاح دانه دار ها میخچه یا سیخک می نامند . آثار دم میوه بر روی میخچه نشان دهنده تعداد برداشت میوه از درخت است . هر چه طول میخچه درازتر باشد برداشت میوه بیشتر بوده است و هر چه اندازه میخچه کوچک باشد نسبت به میخچه درازتر ارزش بیشتری دارد . میخچه از طریق جوانه انتهایی رشد میکند ، در اصطلاح به میخچه بزرگ و طویل لامبورد گفته می شود. درختانی که پر از میخچه باشند اسپور نامیده میشوند. هر چه تعداد سیخک بیشتر باشد ارزش میوه دهی درخت بیشتر است. شاخه ای که از حالت سیخک اولیه خارج شده است براندی نامیده میشود. با ارزشترین عنصر میوه ده در دانه دارها میخچه ها هستند همچنین میخچه ای دارای اهمیت بیشتری است که به تنه اصلی نزدیکتر است. بیشترین آسیب را به درخت سیب کرم سیب می رساند که در سیب تخم گذاری کرده و باعث از بین رفتن محصول می شود. اگر تنه درخت سوراخ سوراخ باشد معلوم می شود که درخت مورد حمله چوبخوار ها قرار گرفته است که شاخه ای را که آفت دارد باید بریده و سوزانده شود.

درخت گلابی : در مقایسه با درخت سیب میخچه گلابی بزرگتر از سیب است و جوانه های چوب نسبت به جوانه های گل کوچکترند. لازم به توضیح است که پوسته گلابی ترکهای زیادی دارد ولی پوسته تنه درخت سیب صاف است.

درخت آلبالو : در مقایسه با درخت گیلاس کوچکتر بوده و شاخه های درخت به حالت آویزان است که به این حالت ، حالت مجنون نیز می گویند. آلبالو و گیلاس بیشتر روی پوکی دومه ها میوه و گل می دهند. در گوجه قرمز پوکی دومه ها ریزتر است و برگها به رنگ قرمز دیده می شوند. خاردار بودن شاخه هر درخت نشان دهنده آن است که درخت وحشی است یا بعبارتی خودرو است.

نرک : شاخه هایی که رشد عمودی بیشتری دارند را نرک یا گورمان می گویند که هیچ گونه حالت میوه دهی ندارند و در این شاخه ها رشد رویشی به رشد زایشی غالب است.

برای اینکه بتوانیم نرکها را میوه ده بکنیم باید آنها را خم کرده و از طرف بیخ شاخه زخم ایجاد کنیم. نرک اجازه نمی دهد تا مواد غذایی به شاخه هایی که بطور افقی هستند برسد به همین جهت شاخه هایی که در کنار نرک هستند کمتر میوه میدهند.

درخت زردآلو : این درخت از ارمنستان ، قفقاز ، مناطق جنوبی شوروی و افغانستان منشا گرفته است. در درخت زردآلو پوکی دومه ها عنصر میوه ده هستند. جوانه های زردآلو نسبت به جوانه های سایر دانه دار ها کوچکتر است. برگهای انتهایی به رنگ قرمز دیده می شوند که یک مشخصه برای شناسایی این درخت است. شیفون در زردآلو کمتر دیده می شود.

همچنین درخت زردآلو به زخم خیلی حساس است که در صورت ایجاد کوچکترین زخم مورد حمله آفات قرار می گیرد. اگر چنانچه پوسته براحتی جدا شود یا اینکه تنه یک حالت پوکی داشته باشد درخت بیمار است. در مورد آبیاری درختان لازم به توضیح است که آبیاری به روش کرت بندی اولا به ریشه ها اجازه تنفس نمی دهد و ثانیا از طریق طوقه که با آب تماس مستقیم دارد درخت را بیمار می کند.

درخت گردو : گردو روی شاخه های دو ساله میوه میدهد بهمین جهت سرمای زیاد موجب کاهش میوه دهی می شود. فاصله دو درخت گردو از همدیگر حداقل باید 9 متر باشد. باید اضافه نمود که درخت گردو هرس چندانی نمی خواهد. بیماری مشهور گردو آنتراکتوز است که بیشتر دچار آن می شود که در این حالت برگها به شکل سوخته دیده می شوند.

ما میتوانیم با هرس مناسب اجازه دهیم تا نور به قسمتهای درونی درخت وارد شده و میوه دهی افزایش یابد که هر چه میوه دهی در قسمت پائین درخت بیشتر باشد درخت با ارزش تر است. در موقع هرس جوانه رو به بیرون حفظ می شود و جوانه داخلی هرس می گردد مگر اینکه نور به حد کافی برسد.

اگر درخت به حال خود رها شود قسمتهای میانی درخت بعلت ناکافی بودن نور خورشید از میوه دهی می افتند اما قسمتهای انتهایی و بالایی درخت میوه ده میشوند که چندان ارزشی را ندارد بهمین خاطر است که فاصله یک درخت بزرگ مانند گردو از درخت سیب از نظر سایه اندازی باید 9 متر باشد.

بازوی خشک درخت را بصورت دو زمانه می برند یعنی یک برش کوچک را از پائین بازو و یک برش را از بالای بازو می دهند.

هرس زمستانه در درختهای جوان به منظور فرم دهی انجام می گیرد.

هرس شلجمی : این شکل بیشتر در میوه کاری و برای محدود کردن ارتفاع درخت و گسترده نمودن تاج ( در درختانی مانند گلابی، سیب، زردآلو، گردو، بادام، پسته، خرمالو، آلو و... ) به کار می رود. در این روش ، پس از آنکه نهال ترکه ای در زمین شد، سر آن را در فاصله ای حدود 115-120 سانتی متری زمین قطع می سازند. در سال بعد تولید تعدادی شاخه های فرعی می کند که در زمستان تعدادی از آنها را که از رشد چند جوانه بالایی حاصل شده و زاویه بسته و رشد عمودی دارند، حذف و از بقیه 2 تا 5 شاخه را که با تنه زاویه نزدیک به عمودی داشته و در اطراف تنه اصلی واقع شده و با یکدیگر 30-20 سانتی متر فاصله عمودی داشته باشند و به عنوان شاخه های اصلی درخت آینده گزینش و بقیه را از ته قطع می کنند. این طرز هرس باعث میشود که درخت در تمام جوانب خود دارای شاخه های قوی بشود و شاخه ها بتوانند محصول زیادی تولید کرده و در برابر وزن آن و نیز فشارهای خارجی به راحتی مقاومت کنند.

هرس جامی :این شکل از نظر طرز هرس بسیار شبیه هرس شلجمی است، با این تفاوت که در هنگام گزینش شاخه های اصلی، فاصله عمودی آنها با یکدیگر کمتر و حدود 15-10 سانتی متر در نظر گرفته می شود. چنین شاخه هایی، پس از اینکه رشد کردند و قطور شدند، فاصله های میانی را پر خواهند کرد و چنین به نظر خواهد آمد که همگی از انتهای تنه منشعب شده اند. شکل جامی بیشتر برای هلو و آلوی ژاپنی و گهگاه برای برخی از گونه های سیب و بادام بکار میرود. مزیت این شکل، باز بودن قسمت مرکزی تاج و نفوذ نور کافی به داخل آن می باشد. مهمترین عیب این شکل این است که محل اتصال شاخه های اصلی به تنه، بدلیل تراکم آنها به نسبت ضعیف است و همیشه این خطر وجود دارد که در اثر وزن میوه و فشار ناشی از برف و یخ زمستانه تنه یک یا چند شکاف از وسط بردارد و درخت از بین برود. عیب دیگر این شکل این است که حتی در درختان مثل هلو که حتی برای تربیت به شکلهای هرمی و شلجمی مناسب نیستند.

برگ ریزان زودرس یک نوع از علائم حمله آفات به درخت است ، درختی که بار دهی را از دست داده و تنه آن سوراخ سوراخ شده است مورد حمله چوبخوارها قرار گرفته ، پس باید بریده و سوزانده شود تا به درختان دیگر سرایت نکند.

ضمنا باید توجه داشته باشیم که زمانیکه قیچی به درخت آلوده ای زده شد برای استفاده مجدد از قیچی برای درختان دیگر باید ضد عفونی شود.( البته با الکل )

آشنایی با وسایل، ابزار آلات و تاسیسات مورد نیاز در باغبانی :

پشته ساز یا مرز ساز: وسیله ای است که برای ایجاد پشته یا مرز مورد استفاده قرار می گیرد.

بیل : در موارد خاصی برای شخم زدن و بیل زدن مورد استفاده قرار می گیرد.

چمن زن : جهت چمن زنی مورد استفاده قرار میگیرد و دارای دو نوع موتوری و دستی می باشد.

چمن زن موتوری : این دستگاه از قسمتهای مختلفی تشکیل میشود که عبارتند از موتور، هندل، گاز ثابت، گاز متحرک، روغن و در قسمتهای زیری دارای دو تیغه و بخش تنظیم ارتفاع تیغه ها و همچنین کیسه جمع آوری کننده چمن میباشد. لازم به توضیح است که در اولین بار چمن زنی یا بعبارتی سرزنی ارتفاع تیغه ها در بالاترین حالت خود قرار می گیرد.

چمن زن دستی : تیغه ها بصورت مارپیچ هستند و با حرکت دستگاه تیغه ها نیز به حرکت درآمده و عمل چمن زنی صورت می گیرد.

چاقوی پیوند زنی : ازاین چاقو در هنگام پیوند زنی برای جدا کردن پوست از بخش چوبی مورد استفاده قرار میگیرد. این چاقو باید دور از رطوبت نگهداری شود.

قیچی دسته بلند باغبانی : این قیچی جهت هرس پرچین ها و درختچه ها مورد استفاده قرار می گیرد.

اره : که دارای دندانه های دو طرفه است و برای بریدن شاخه های خشک ( شاخه هایی با قطر زیاد ) مورد استفاده قرار می گیرد.

قیچی باغبانی ( دسته کوتاه ): دارای دسته هایی کوتاهتر است و برای هرس درختان میوه، شاخه های نازک و گلها مورد استفاده قرار میگیرد. این قیچی دارای یک تیغ متحرک و یک تیغ ثابت است که تیغ ثابت آن بعنوان تکیه گاه عمل می کند.

کلنگ : در مواردی برای باز کردن شیار جهت بذر پاشی مورد استفاده قرار میگیرد.

شن کش : تسطیح سازی و جمع آوری قلوه سنگها و مواد زائد از روی بستر و بعضی اوقات جهت هوادهی به خاکهای سنگین استفاده می شود.

داس : برای برداشتهای مختلف و همچنین قطع ساقه های علفی استفاده میشود.

زیر گلدانی : نگهداری آب زهکشی شده گیاه وظیفه زیر گلدانی است. در گیاهانی مانند نخل مرداب که نیاز به رطوبت دارند از زیر گلدانی استفاده میشود تا با استفاده از فیتیله ، آب زهکشی شده را دوباره به ریشه گیاه بازگردانند و همواره اطراف ریشه گیاه مرطوب باشد.

سم پاش : سم پاش را هم با توجه به مساحت باغ از دو نوع دستی و پشتی استفاده میکنند.

سم پاش دستی دارای یک مخزن کوچک است که دارای یک پمپ هوا جهت اختلاط آب و مواد شیمیایی است.

سم پاش پشتی مخزن بزرگتری نسبت به سم پاش دستی دارد و اهرمی نیز جهت پمپاژ هوا به داخل مخزن دارد.

بخش انتهائی و نازک سم پاش را نازل یا سرلانس میگویند که مواد شیمیایی از آنجا به صورت اتمیزه و پودری خارج می شود.

فرغون : جهت حمل وسائل و ابزار و... مورد استفاده قار می گیرد.

گلدانها : سه نوع گلدان بنامهای گلدان سفالی و پلاستیکی و جیفی پات وجود دارد.

گلدان سفالی : این گلدان از خاک رس ساخته شده است و حسنی که دارد این است که این گلدان رطوبت را پس میدهد. در این نوع گلدانها قاعده پائین از قاعده بالا کوچکتر بوده و این حالت باعث میشود که ریشه به حالت مخروطی رشد کند. این گلدان دارای یک زهکش است .

گلدان پلاستیکی : این گلدانها دارای رنگهای مختلفی بوده و از جنس پلاستیک هستند. این گلدانها بر خلاف گلدانهای سفالی زهکشهای متعددی دارند. تقریبا قاعده بالائی این گلدانها با قاعده پائینی برابر است. این نوع گلدانها آّب پس نمی دهند و رشد ریشه در این نوع گلدانها منظم است.

گلدان جیفی پات : این گلدانها دارای قطر دهانه 5 تا 10 سانتی متر بوده ، به شکل گرد یا چهارگوش می باشند. جنس آنها از پیت، فیبر و چوب است که گاهی مقداری کود شیمیایی نیز به آنها اضافه شده است. از ویژگی های این گلدانها پوسیدگی هنگام در خاک قرار گرفتن می باشد، بنابراین ممکن است بذرهایی را که انتقال آنها مشکل است در یک محیط گرم پیش رس کرده سپس با گلدان در خاک قرار داد. نوعی از این گلدانها به شکل قرص ساخته شده که پس از آنکه در آب قرار میگیرد متورم شده به گلدانی پر از آمیخته خاکی تبدیل میشود و برای کاشت بذرهای بسیار ریز مناسب است.

گلخانه :

گلخانه ها شکل و فرمهای مختلفی را دارند که عبارتند از : گلخانه های یک طرفه، گلخانه های دو طرفه، گلخانه های نیمه دوطرفه.

گلخانه دانشگاه یک گلخانه یک طرفه است یعنی به یک طرف شیب دارد که شیب آن روبه جنوب است. یک طرف این گلخانه آجری و طرف دیگر آن حداقل 80 سانتیمتر آجر و بقیه شیشه است. ارتفاع دیوار آجری حداقل 3-5/2 متر میباشد.

عیب این گلخانه ها در زنگ زدن نوع آهنی آنهاست.

در این گلخانه ها شیشه ها نبایستی قطور باشند زیرا که بعنوان عدسی عمل کرده و باعث سوزش گیاه می شوند.

اندازه سکوهای موجود بطول 2 متر، عرض 20/1 متر و ارتفاع 80 سانتی متر می باشد.

لازم به توضیح است که امتداد گلخانه ها برعکس شیب آنهاست.

کاشت بذر ریحان داخل گلدان :

ریحان از خانواده نعناعیان بوده و گیاهی است یکساله که پس از رشد ارتفاع آن به 40 الی 60 سانتی متر می رسد. از نظر اندازه و شکل برگ، انواع مختلفی دارد. ساقه آن چهار گوش بوده و حاوی آنتوسیانین است که برنگ بنفش دیده می شود.

ریحان یک نوع گیاه دارویی است و لینالول مهمترین ماده ای است که دراسانس ریحان یافت می شود.

برای کاشت ریحان ابتدا باید بذرها را ضدعفونی کرد ، برای این کار ابتدا با الکل %70 بمدت 3-2 دقیقه شست و شوی سطحی داده و با آب مقطر شستشوی داده و به آب ژاول ( Hclo ) یا هیپوکلریدسدیم انتقال می دهیم و بعد از 15 دقیقه بذر ها را کاشت می کنیم.

آماده کردن گلدانها جهت کاشت بذرها :

ابتدا روی زهکشهای گلدان را می پوشانیم ( با استفاده از سفالهای شکسته ) و بعد حدود 5 سانتی متر از سبوس یا قلوه سنگ جهت زهکشی گلدان استفاده می کنیم. سبوس باعث سبک بودن گلدان می شود . بر روی سبوس خاک مرغوب از نوع لوم شنی میریزیم که بافت نرم و ریزی دارد که نسبت آن، یک نسبت ماسه شسته و یک نسبت خاک باغچه است. بعد از ریختن خاکها روی آن را صاف می کنیم.

برای کاشت بهتر بذرها بهتر است ابتدا خاک را آبیاری کنیم و بعد بذرها را همانند بذر چمن روی لایه مرطوب بپاشیم که به این روش نم کاری می گویند.

بعد از پاشیدن بذرها روی آنها مالچ سبک و نفوذپذیر نسبت به هوا می ریزیم. همچنین میتوان از هوموس نیز استفاده نمود که حاوی 10 درصد سبوس، 5 درصد کود آلی، 3 درصد مواد ضدعفونی کننده، 30 درصد خاک جنگلی، 15 درصد ماسه ریز، 15 درصد خاک برگ، 15 درصدخاک چای می باشد.

لازم به توضیح است که جهت تهیه الکل 70 درصد از روی الکل 96 درصد ابتدا 70 سی سی الکل ریخته و روی آن 27 سی سی آب میریزیم که نتیجه آن الکل 70 درصد می باشد.

هرس درختچه رز :

درخچه رز درختچه ای زینتی است و از هیبریدهای مربوط به آن میتوان به پاکوتاه و پابلند اشاره کرد. این درختچه از خانواده Rosaceae بوده و گلهای آن دوجنسه هستند و گلهای آنها رنگهای مختلفی را دارند.

اطلاعات اولیه در هرس رز :

میوه در رز بصورت فندقه مجتمع است که حاوی هیپها یا بذرهایی که بصورت فندقه هستند. ما نباید اجازه دهیم تا درختچه به مرحله بذر برودزیرا که از انرژی گیاه کاسته شده و موجب میشود تا گیاه در سالهای آینده رشد کافی نداشته باشد.

درختچه رز حساسیت بسیار بالایی به علفهای هرز دارد بهمین جهت در اوایل فصل رشد در اطراف درختچه بیل زنی صورت میگیرد بطوریکه به ریشه گیاه آسیبی نرسد. در آخر دوره گلدهی نیز تمیز کردن اطراف درختچه انجام میشود.

افزودنی است که در درختچه رز هم نرکها به گل منتهی میشوند.

هرس در دو زمان صورت میگیرد( بستگی به مکان دارد ) : 1) اوایل و قبل از اواسط پائیز. 2) اوایل بهار.

در مناطق کوهستانی بعلت سرمای شدید زمستان هرس پائیزه صورت نمی گیرد زیرا در اینصورت سایر قسمتهای گیاه در اثر سرما از بین می روند بنابراین فقط هرس بهاره انجام می گیرد.

هرسی که ما انجام می دهیم از نوع تمیز کاری است یعنی حذف گلهای پیر و اضافی و همچنین هرس میوه .

با توجه به تعداد جوانه هایی که روی درختچه پخش شده اند ما دو نوع هرس میتوانیم انجام بدهیم :

الف) هرس شدید : در صورتی که تعداد جوانه ها کم باشد از هرس شدید استفاده میکنیم تا در سال آینده گلدهی افزایش یابد.

باید توجه داشت که درختچه رز در انتهای شاخه های سال جاری گل می دهد.

ب ) هرس متعادل : در صورتی که تعداد جوانه ها زیاد باشد این نوع هرس را اعمال میکنیم. جوانه ها بصورت رویشی و زایشی بوده و تنه پوشیده از خار است که این خارها منشا اپیدرمی دارند.

در موقع هرس جوانه های روبه بیرون حفظ شده و جوانه های داخلی را حذف می کنیم تا هم از ازدحام میانی گیاه بکاهیم و هم عوامل بیماری زا به حداقل برسند.

برای هرس رز باید اطراف طوقه را تمیز کینم تا بیماریها به سبب سایه اندازی شیوع نیابند. اگر چمن کنار رز کاشته شود، بعلت اینکه چمن آب بیشتری را جذب میکند و درختچه رز آب کمتر جذب می کند در نتیجه درختچه به تدریج از بین میرود به همین جهت آبیاری باید از پای درختچه صورت گیرد.

بهترین زمان آبیاری درختچه رز در اوایل صبح و نزدیک به غروب خورشید است.

حذف گلها بهتر است از روی برگهای 5 برگچه ای صورت گیرد زیرا جوانه ای که روی برگ 3 برگچه ای است بهتر رشد نمی کند. هرس باید درست از روی جوانه بصورت شیب دار صورت گیرد تا آب و برف روی آن نماند و موجب شیوع بیماری نگردد.

شاخه ای را که برگ ندارد بهتر است از محل جوانه مناسب هرس کرد.

در اوایل فصل بهار بعد از هرس بهتر است بیل زنی کم عمق صورت گرفته و کود های آهن و ازت به درختچه داده شود.

ایجاد خزانه برای کاشت بذر درخت هسته دار زردآلو Pronous Armenica

برای کاشت بذر درختان معتدله دو روش مختلف امکان پذیر است :

1) کاشت در داخل گلدان به منظور برطرف نمودن نیاز سرمایی بذرها می باشد.

گفته میشود که بذر درختان هسته دار و دانه دار برای شروع به رشد و رفع خواب فیزیولوژیکی نیاز دارند که بمدت 3 الی 4 ماه در حضور دمای 1 الی 7 درجه سانتیگراد در کنار رطوبت قرار بگیرند تا ضمن اینکه خواب فیزیولوژیکی آنها برطرف می شود بتوانند بخوبی جوانه هایشان شکفته شده و ساقه چه و ریشه چه از داخل بذر بیرون آید . در روش گلدانی در داخل یک گلدان و در کف گلدان شن درشت می ریزیم و آن را به ارتفاع 5 سانتی متری می رسانیم سپس بر روی آن به اندازه 5 سانتی متر ماسه شسته اضافه میکنیم و بر روی این لایه ماسه ای بذر های مربوط به درخت هسته دار را بطور مرتب کنار همدیگر می چینیم و در ادامه بر روی آنها ماسه ریخته و این کار را ادامه می دهیم تا در نهایت انتهایی ترین لایه ما به لایه ماسه ای ختم می شود که به این روش برطرف نمودن نیاز سرمایی از طریق چینه سرمایی می گویند.

بعد از این گلدان رابخاطر نیازش به رطوبت آبیاری کرده و در دمای 1 الی 7 درجه سانتی گراد قرار می دهیم. به این ترتیب بعد از 4-3 ماه میتوانیم بذرها را بکاریم، با توجه به اینکه خواب فیزیولوژیکی آنها از بین رفته است و آماده جوانه زنی هستند، البته باید ذکر کرد که تا آماده شدن دمای بیرون برای کاشت بایستی اقدام به نگهداری این بذرها در داخل گلدان بکنیم. پس از کاشت بذرها در خزانه اولیه نسبت به تقویت بذرهای رشد کرده اقدام می کنیم تا اینکه در سالهای بعد پس از رشد کافی بذرها و ایجاد ساقه بتوانیم عمل پیوند را اجرا کنیم.

2) روش کاشت بذر در خزانه هوای آزاد در فصل پائیز : در این شرایط در فصل پائیز پس از آماده نمودن خاک خزانه طبق مراحلی که اشاره شد ( شخم زدن، پخش کود، تسطیح یا صاف کردن و... ) میتوانیم در ردیفهایی به فواصل 60 سانتی متر از همدیگر و در روی ردیفهایی به فاصله 20-15 سانتی متر اقدام به کاشت هسته دارها بکنیم. به این ترتیب بذر با زمستان گذرانی در داخل خاک و برطرف شدن خواب فیزیولوژیکی آن در بهار سال آینده قادر به جوانه زنی در خزانه شماره 1 خواهد بود، ادامه کار مانند روش اول تعقیب خواهد شد.

لازم به ذکر است که در خزانه شماره 1 فاصله بین بذرها کمتر بوده و پس از رویش بذر در سال دوم در خزانه شماره 2 می توانیم فاصله بین آنها را افزایش دهیم و کارهایی از جمله پیوند زنی را در روی ساقه های ایجاد شده انجام دهیم.

سله شکنی خاک رسی برای کاشت زعفران :

گیاه زعفران جزو گیاهان پیازی است و پیاز آن از نوع تو پر یا کورم است. این گیاه بصورت نسبی مقاوم به سرما است چون عمق کاشتی که برای زعفران در نظر میگیریم نسبتا عمیق است تا سرمای زمستان اثرنکند. مهمترین قسمت برداشت، بخش گل گیاه است و از نظر اقتصادی بخش کلاله ارزش بالایی دارد.

پیازهایی که کاشته می شوند پس از رسیدن به قطر مطلوب قادر به گلدهی میشوند ولی پیازچه های کناری آن تا زمانی که به قطر مطلوب نرسیده اند قادر به گلدهی نخواهند بود، مهمترین مسئله، مسئله جابجایی پیازها برای تکثیر یا کاشت در محل دیگر است که معمولا در فصل پائیز صورت میگیرد و گلدهی در اواسط پائیز صورت می گیرد.

از مسائل مهم در رابطه با کاشت این است که خاک در نظر گرفته شده برای کاشت در حد امکان بایستی سبک باشد ( برای اکثریت گیاهان پیازی ).

سبک کردن خاک میتواند از طریق اضافه نمودن کودهای دامی مثل کود کود گاوی پوسیده، مناسب باشد. ولی از ماسه در حد کمی میتوان استفاده کرد بعلت اینکه ماسه زهکشی زیادی نسبت به کود دامی دارد و امکان نگهداری آب را در اطراف ریشه پیاز مشکل تر می کند.

در کاشتی که ما انجام داده ایم، کاشت به موقع صورت گرفته تا اینکه ریشه دهی در روی پیازها صورت بگیرد و در مراحل نهایی اقدام به گرفتن گل می کنیم.

در اینجا مشکل ما بیش از حد رسی بودن خاک است که کود دامی کمی اضافه شده و نتوانسته نرمی مطلوب را به خاک بدهد از طرف دیگر با توجه به اینکه آبیاری بیشتر برای نرمی خاک در این نوع خاک بیشتر باعث چسبندگی خاک شده و خاک را سفت تر خواهد کرد. تنها راه چاره این است که با استفاده از بیلچه خاک سطحی اطراف پیازچه ها را در حد مطلوب نرم کنیم و با ضربه های ملایم باعث شکسته شدن قطعات بزرگ خاک بشویم تا به این ترتیب براحتی جوانه ها در داخل خاک رشد کرده و در هفته های بعدی نزدیک به اواسط آبان ماه امکان برداشت گل در پیازچه هایی که به حد مطلوب رشد رسیده اند باشد.

کاشت قلمه پوتوس، حسن یوسف و نازنازی

برای تهیه کردن بستر مناسب نسبتهای مساوی از خاک زراعی، ماسه،کود دامی و خاک برگ را با هم مخلوط می کنیم . سپس برای پر کردن گلدان ابتدا حدود 5 سانتی متر سنگریزه یا لایه شن و ماسه که زهکش خوبی هستند می ریزیم بعد حدود یک سوم خاک به آن اضافه می کنیم به نحوی که قسمت بالای آن بصورت محدب باشد.

قلمه را روی آن قرار داده و با خاک پر می کنیم . نکته قابل توجه اینکه سیستم ریشه را بدون قطع شدگی در داخل خاک قرار می دهیم یعنی ریشه را هر طور که در میاوریم داخل گلدان قرار می دهیم.

بستر مناسب برای کاکتوس بستر شنی است و بستر مناسب برای دیفن باخیا شن و ماسه است.

نحوه کاشت بذر ریز :

بعد از تهیه بستر خاک را فشرده می کنیم و بذرها را بصورت خیلی ظریف روی بستر می پاشیم و بصورت آبپاشی آبیاری می کنیم.

نحوه درست کردن بستر :

حدود نیم تا یک بیلچه سبوس ریخته و روی آن هوموس و رس می ریزیم و سطح آن را صاف و متراکم می کنیم.

بذرهای گل ناز و اطلسی خیلی ریز هستند که ما 90 عدد از بذرها را شمرده و روی بستر می پاشیم.

قلمه :

بخشی از قسمتهای رویشی گیاه که برای ازدیاد استفاده میشود قلمه است که بسته به نوع گیاه میتواند ریشه، برگ، ساقه و ... باشد.

قلمه ریشه : در این نوع قسمتی از ریشه را برداشته و در محیط ریشه زایی قرار میدهیم . اگر قلمه ریشه موئین باشد بصورت افقی میکاریم ( می خوابانیم ) البته در عمق 2 سانتی متری.

اگر ریشه ضخیم باشد قسمت نزدیک طوقه را نزدیک لایه خاک بصورت عمودی قرار می دهیم.

قلمه برگ : بسته به نوع گیاه تقسیم بندی می شود بطور مثال در گیاه سانسوریا برگ را به قطعات 5 سانتی متری بریده و داخل محیط ریشه زایی قرار می دهیم .

در بنفشه آفریقایی و بگونیا در محل رگبرگهای برگ خراش کوچکی داده و قسمت خراش داده شده را با گیره از روی دمبرگ به خاک می چسبانیم.

قلمه ساقه : که به انواع قلمه ساقه چوب سخت، ساقه نیمه سخت و ساقه چوب نرم تقسیم می شود.

قلمه ساقه چوب سخت در انجیر و مو : از چوبی که سال جاری آن تمام شده برداشته و استفاده میکنیم. مزیتی که دارد این است که خیلی مقاوم به شرایط محیطی است و زیاد مراقبت نمی خواهد اما خیلی سخت ریشه می دهد.

قلمه ساقه چوب نیمه سخت در زیتون : بعد از تهیه قلمه و قرار دادن آن در محیط از سیستم مه پاشی استفاده می کنیم.

قلمه ساقه چوب نرم : این نوع قلمه را بصورت انتهایی میگیرند و در گیاهانی که رشد علفی دارند از قسمت انتهایی 7 الی 8 سانتی متر قلمه میگیرند. در این نوع از دست دادن آب بسیار زیاد است و مراقبت زیادی را می طلبد، اما سهل ریشه زا هستند مانند شمعدانی، حسن یوسف و داوودی و ...

محل ریشه زایی

عوامل خاکی : ماسه از بهترین محیطهای ریشه زایی است که هر چه سطح مقطع ماسه تیزتر باشد ریشه زمخت و شکننده تر خواهد بود.

پرلیت : مزیتی که دارد این است که هوا را بیشتر در اختیار ریشه قرار می دهد و ریشه ها موئین و انعطاف پذیر می شوند.

خزه اسفاگنوم یا پیت : هم رطوبت را بیشتر نگه می دارد و هم اینکه ریشه ها موئین و انعطاف پذیر می شوند.

پیوند :

پیوند عبارت است از متصل کردن دو گیاه به همدیگر بطوریکه گیاه قرار گرفته در بالای پیوند گاه را پیوندک و قسمت پائینی پیونگاه را پایه می نامند.

معمولا عمل پیوندزنی در اواخر شهریور و یا اوایل پائیز صورت می گیرد به این دلیل که در این موقع پوست گیاه به سهولت از چوب جدا می شود.

پیوند شکمی :

برای انجام چنین پیوندی ابتدا پایه متناسب با پیوندک را انتخاب کرده و در پوست پایه بوسیله چاقوی پیوند برشی به شکل T ایجاد می کنیم . سپس پیوندک را که شامل قسمتی از ساقه همراه با دمبرگ و جوانه است انتخاب کرده و در برش ایجاد شده در پایه قرار می دهیم ( باید توجه داشت که پیوندک انتخاب شده هم اندازه برش ایجاد شده در پایه باشد ).

بعد از مراحل فوق کاملا سطح برش را با طناب می بندیم بطوریکه فقط جوانه مشاهده شود. بعد از چند روز اگر دمبرگ از جوانه جدا شد اطمینان پیدا می کنیم که پیوند گرفته است ولی اگر دمبرگ همراه جوانه باقی ماند نتیجه می گیریم که پیوند پس زده شده است .

نام عملیات: پیوند اسکنه

این نوع پیوند به صورت سرشاخه کاری( یعنی شاخه هایی که از تنه یا بازوی اصلی منشعب می شوند)انجام می پذیردپیوندکپیوندک درهنگام استراحت گیاه از شاخه های یکساله گرفته می شود.

پیوندک ها شاخه هایی هستند که3الی4جوانه دارند به صورتی که هنوز شروع به رشد نکرده اند یا متورم نشده اند برای این کار در اواخر پاییزیا اوایل زمستان پیوندکهایی را به قطرcm 25-20انتخاب کرده وبه تعداد سرشاخه کاری ها در داخل شن ودر فضای آزاد قرار می دهیم تا از متورم شدن جوانه هابا قرار گرفتن درسرماوبا توجه به اصل پدیده ورنالیزاسیون جلوگیری کنیم

این نوع پیوندرا اوایل بهار را انجام می دهیم ودرآن قسمت انتهایی پیوندک را به شکل گاوه ای برش می دهیم (به صورتی که برش ها یا سطح مقطع ها به هم نزدیک شوند)ویک شکاف عموددرپایه ایجاد طوری که از قسمت مرکز چوب عبور کندو پیوندک را طوری در یک طرف شکاف قرار می دهیم که لایه زاینده پیوندک و پایه روی هم قرار گیردوباید توجه داشت چون اندازه لایه زاینده در پایه دومیلیمترودر پیوندک یک میلیمتر با توجه به ضخامت 6برابری پایه نسبت به پیوندک بنابراین پیوندک به نسبت کم به طرف داخل قرار می گیرد تا لایه زاینده پیوندک و پایه روی هم قرار گیرد سپس وسیله میخ سطح تماس پایه و پیوندک را به هم بیشتر می کنیم ودر آخر بوسیله چسب پیوند درزهای موجود را می پوشانیم
+ نوشته شده در  چهارشنبه چهارم شهریور 1388ساعت 5:46  توسط محسن شباهنگ  | 

اصول هرس درختان سیب وهلو



v    هرس درختان سيب نيمه پابلند و پابلند:
درختان پابلند آنهايي هستند كه تنه آنها از سطح خاك تا اولين انشعاب شاخه ها حدود 140تا 180 سانتيمتر باشند و اين ارتفاع در درختان نيمه پابلند 80تا 120 سانتي متر است. در اين نوع درختان پس از انتخاب وتعيين ارتفاع در پايه در صورت وجود شاخه هاي جانبي در قسمت انتها براي حفظ ارتفاع ، تشكيل فرم مورد نظر ، نهال را سربرداري مي كنند وتعداد 3 تا 5 جوانه كه بتواند بازوهاي اصلي را در انتهاي نهال تشكيل دهد باقي مي گذارند.

v    هرس درختان سيب پاكوتاه ـ فرم جامي
اين نوع هرس به دو نوع است
هرس جامي با مركز باز: شاخه هاي اصلي با فاصله كوتاهي نسبت به تنه هرس مي شوند.
هرس جامي با محور : شاخه هاي اصلي با فاصله بيشتري نسبت به تنه هرس مي شوند.
هرس سال اول : پس از خارج كردن نهال از خزانه و انتقال به بستر اصلي لازم است قبل از كاشت ،مجدد اً ريشه را هرس ومنظم ضدعفوني كرده و در صورت مناسب بودن شرايط ازنظر فصل ، آنها را با ارتفاع 60 سانتيمتر سربرداري ميكنيم.
هرس سال دوم :
در اين سال جوانه هاي موجود در طول 60 سانتيمتري نهال رشد كرده وتوليد شاخه مي نمايند كه اسكلت نهايي درخت از اين سال به بعد شروع مي شود.
براي اين منظور اولين شاخه را از 15 سانتيمتري بالاي سطح خاك روي تنه انتخاب كرده وفواصل بين شاخه ها در طول تنه بايستي 15تا 20 سانتيمتر باشد و اگر شاخه يا جوانه زائد در بين فواصل باشد حذف مي شوند .در اين روش تعداد شاخه هاي باقيمانده بين 3تا 5 عدد مي باشند. لازمست پس از انتخاب شاخه ها و اسكلت بندي 3/1 طول هر شاخه را قطع و سربرداري كنيم.
هرس سال سوم:
در اين حالت شاخه هاي اصلي يا اسكلت اوليه بين 3تا 5 شاخه داشته ولازمست شاخه هايي كه با تنه اصلي زاويه نامتناسب (كمتر از 60 درجه ) دارند توسط بازوي جداكننده تنظيم شوند و شاخه هاي ثانويه به همان ترتيب 3/1 طول شاخه از جوانه اي كه به سمت بيرون است سربرداري مي شود.

v    هرس باردهي در سيب و گلابي
دارد يا ميخچه
در درختان سيب و گلابي شاخه هاي خيلي كوتاهي كه منتهي به يك جوانه مي گردند ديده مي شود كه آنها را دارد(DARD) مي گويند كه در حد فاصل بين جوانه چوب وميوه قرار دارند وهمين ها هستند كه بعداً ميوه مي دهند و حتي الامكان بايد اينگونه شاخه ها روي درخت حفظ شوند.
بطور كلي ميوه دادن درختان نسبت عكس با رشد ونمو آنها دارد
افزايش رشد و نمو  «  كاهش ميوه دادن
معمولاً ميوه درختان سيب و گلابي روي شاخه هاي سه ساله و يا بيشتر تشكيل مي شود لذا بايد اين شاخه ها در زمستان بلند تر هرس گردند. چگونگي هرس در يك شاخه گلابي يا سيب در طي چند سال :

v    هرس درختان هلو
از آنجا كه رشد ونمو شاخه هاي يك ساله در درختان هلو سريعتر از ساير درختان است اگر آنها را هرس نكنيم پس از چند سال به علت تراكم شاخه ها تاج به صورت انبوه در آمده و از نظر نرسيدن نور و هوا به اندازه كافي دچار مشكل خواهيم شد.Uهرس ضرورت دارد.

v    هرس فرماسيون نوع جامي
سال اول
نهالهايي كه از خزانه پس از پيوند به بستر اصلي منتقل مي شوند ممكن است به صورت يك شاخه ساده و يا شاخه هاي فرعي متعدد باشند در هر حال از سطح خاك تا ارتفاع 50 سانتيمتري را نگه داشته و بقيه را سربرداري مي كنيم.
در نهالهايي كه داراي چند شاخه روي تنه است معمولاً چهار شاخه را از روي دو جوانه پائين نزديك محل اتصال نگه داشته وبقيه را قطع مي كنيم.
سال دوم
از شاخه هاي جوان و رشد يافته در طول سال تعداد 3 يا 4 شاخه كه كاملاً رشد كرده اند و از نظر خصوصيات فرم در وضعيت مناسبي هستند را حفظ كرده بقيه را حذف مي كنيم.
عمليات هرس در روي شاخه هاي باقيمانده بدين صورت است كه طول شاخه هاي اصلي كه اسكلت درخت را مي سازند برابر با 3/2 طول از محل اتصال به تنه را نگه داشته وبقيه را از جوانه اي كه به سمت بيرون است سربرداري مي كنيم.همچنين شاخه هاي فرعي كه روي شاخه اصلي تشكيل شده است را سربرداري مي كنيم.
سال سوم
طبيعي است در روي شاخه اصلي شاخه هاي جانبي يا فرعي بصورت دو شاخه ظاهر مي گردند . عمليات هرس در اين شاخه ها به اين صورت است كه از قسمت سرشاخه به نسبت 2/1 تا 3/1 سربرداري مي شوند و از سال دوم به بعد هرس بيشتر در جهت باردهي صورت مي گيرد.
ضمناً توصيه مي شود شاخه هايي كه از سال دوم به بعد بر روي تنه به صورت عمودي رسته يا به صورت عمودي از وسط شاخه هاي ديگر رشدو نمو كرده بايستي حذف گردند.
از سال دوم به بعد حتي المقدور نبايد شاخه هاي كوتاه را حذف كرد زيرا اولين شاخه هاي باردهنده ، همين شاخه ها هستند و بعد از سه سالگي بايد شاخه هايي كه به داخل تاج رفته اند و موجب انبوهي تاج مي شوند همچنين باعث مي شوند نور به داخل تاج نفوذ نكند را حذف كرد.

v    زرد آلو
از آنجا كه زرد آلو حامل ميوه بسياري است در صورت عدم هرس آن كيفيت ميوه پائين آمده و ميوه ها كوچك ونامرغوب مي شوند . همچنين در طي چند سال درختي بلند وتنومند داريم كه در اين حالت جهت برداشت محصول از آن با مشكل مواجه خواهيم شد. هرس در اين درختان نيز مانند هلو است زيرا در اين درختان نيز ميوه روي شاخه ها ي يكساله تشكيل ميشود.
در اين درختان هرس سبك روي درختان جوان و هرس كمي شديدتر روي درختان مسن انجام مي گيرد. اما بايد توجه داشت هرس شديد روي درختان باعث اختلال در رشد ، تأخير در گلدهي وكاهش ميزان محصول است. در درختان زرد آلو كه به فرم پهن پرورش يافته اند عمليات هرس زمستانه منحصر به قطع سرشاخه ها ي طويل و شاخه هاي حامل جوانه هاي گل ،مي باشد.
 
+ نوشته شده در  چهارشنبه چهارم شهریور 1388ساعت 5:45  توسط محسن شباهنگ  | 

بیماریهای درختان زیتون

در ادامه به درخت زیتون و بیماری های ان اشاره می کنم امیدوارم مفید باشه




زیتون ( Olea europaea Oleaceae) درختی است با عمر طولانی، نیمه گرمسیری، همیشه سبز و بومی مدیترانه.


● بیماری های درختان زیتون
زیتون ( Olea europaea Oleaceae) درختی است با عمر طولانی، نیمه گرمسیری، همیشه سبز و بومی مدیترانه. عمر برخی از آنها تا ۱۰۰۰ سال هم می رسد. ارزش زیتون به خاطر میوه و روغن آن است. كشورهای حاشیه مدیترانه دارای ۹۵% از كل سطح زیر كشت زیتون دنیا می باشند. ۹۰% زیتون های تولید شده برای تهیه روغن به كار میرود.
اسپانیا برگترین تولیدكننده روغن زیتون جهان است ( ۲۳% ). بعد از آن تركیه (۱۲% ) ،امریكا (۱۱.۴%) ، مراكش (۸.۵%) ، سوریه (۷.۵%) و یونان (۷.۳%).
درخت زیتون قادر است خود را با شرایط محیطی مختلف وفق دهد. این درخت احتیاج به اقلیم های ملایم با تابستان های نه چندان گرم و زمستان های سرد دارد. اگر چه زیتون برای باردهی مناسب به سرما احتیاج دارد ، ولی اگر دما به كمتر از ۱۰- درجه سانتیگراد برسد آسیب می بیند. زیتون به عنوان یك گونه گیاهی مقاوم به خشكی شناخته می شود و می تواند استرس های آبی را تحمل كند. حداقل آب مورد نیاز زیتون در سال ۲۰۰۰ متر مكعب در هكتار است. بیشتر این آب ، در طول دوره گلدهی و تشكیل دانه در اواخر بهار و بعد در تابستان كه اندازه میوه ها افزایش پیدا می كند، مورد نیاز است. زیتون میتواند در خاكهای فقیر و خاكهای صخره ای حاشیه تپه ها هم رشد كند ولی بهترین زیتون ها از درختانی به عمل می آید كه در خاكهای عمیق كشت شده اند. زیتون خاكهای شور و قلیایی و خاكهایی كه آهك زیادی دارند را هم تحمل می كند.
سیستم ریشه ای زیتون سطحی است و قادر به تحمل خاكهای غرقاب شده نیست و حتی در خاكهای عمیق هم فقط ۹۰ تا ۱۲۰ سانتیمتر در خاك نفوذ می كند. بخش های هوائی درخت دارای شاخه های اصلی مجتمع و متراكم، میانگره های كوتاه و برگهای متراكم است كه اگر با هرس راه باریكی در شاخه ها باز نكنیم، مانع از رسیدن نور به مركز درخت می شوند.
كنار هر برگ در زیتون جوانه های گل دهنده وجود دارند. این جوانه ها در فصل جاری به وجود می آیندو در فصل رشد بعدی جوانه می زنند. هر گل آذین شامل ۱۵ تا ۳۰ گل است كه این تعداد به نوع كلتیوار و شرایط زراعی آن سال بستگی دارد. اگر در كنار همه برگها یك گل آذین بوجود بیاید، هر سر شاخه پتانسیل تولید چند صد گل را خواهد داشت.ولی تنها پنج درصد از این گلها به میوه تبدیل می شوند.
زیتون توسط باد گرده افشانی می شود. در نتیجه گلدهی در شرایط بارندگی، دما ی بالا و بادهای خشك منجر به آسیب دیدن فرایند تشكیل میوه می گردد. بیشتر كلتیوار های زیتون در حالت تك كشتی (monoculturing) هم تولید میوه می كنند ولی محصول آنها در شرایط cross_pollination بهتراست. برداشت زیتون درپاییز یا زمستان صورت می گیرد.
سطح زیر كشت زیتون در ایران حدود ۶۷ هزار هكتار است كه از هر هكتار باغ آبی ( ۱۰ سال به بالا ) به طور متوسط ۵ تن محصول برداشت می شود و در باغهایی كه مدیریت مناسبی دارند تا ۱۰ تن هم زیتون قابل برداشت است. زیتون با توجه به شرایط محیطی و نوع كلتیوار بعد از ۵ تا ۸ سال به بار می نشیند و گیاهی است كاملا صنعتی . ۲۰% از محصول زیتون كشور برای تهیه كنسرو و بقیه برای تولید روغن استفاده می شود.

● بیماری های زیتون :
۱ ) گره زیتون : Olive Knot

▪ عامل بیماری :
Pseudomonas syringae p.v savastanoi
▪ رده بندی عامل بیماری : Bacteria , Gracilicutes , Pseudomonadales , Pseudomonadaceae
در برخی منابع عامل بیماری Pseudomonas savastanoi معرفی شده است.
بیماری ایجاد شده توسط این باکتری در فرانسه به سل زیتون (Tuberculosis of olive ) معروف است و علاوه بر زیتون روی درختان زبان گنجشک(Ash) نیز ایجاد بیماری می کند( شانکر درختان زبان گنجشک ) .

▪ علائم:
روی درختان گالهایی قابل مشاهده اند که که تقریبا در تمامی بافتها و بخشهای گیاه از جمله دمبرگها (Petiole) و پهنک برگ(Lamina) هم بوجود می آیند. آلودگی های اولیه باعث ایجاد فرورفتگی هایی می شوند که در اثر متلاشی شدن سلول ها بوجود می آیند. سپس بعد از اینکه درخت در بهار شروع به رشد می کند، تكثیر بافتهای اطراف این فرو رفتگی ها باعث بوجود آمدن گا ل یا گره در این نقاط می گردند. گره ها در اثر هیپرپلازی بافتها در ساقه های جوان، نقاط رشد و قسمتهای قطع شده بوجود می آیند.در واقع تكثیر زیاده از حد سلولهای میزبان در اثر تولید ایندول استیك اسید (IAA) توسط سلولهای باكتری است. بعد از گذشت چند ماه گره ها ظاهری اسفنجی و نامنظم پیدا می كنند و سپس سخت و قهوه ای می شوند. در شاخه های كوچك ، گره ها به ۲ سانتیمتر هم می رسند. این گره ها باعث برگ ریزی و از بین رفتن شاخه های گل دهنده شده و منجر به كاهش محصول می شوند. در ضمن گره ها باعث كاهش اندازه میوه ها و مقدار روغن و نیز از بین رفتن طعم میوه ها می گردند.از میان واریته های كشت شده واریته Manzanillo از همه حساس تراست.

▪ اپیدمیولوژی :
باكتر یها با آب باران در كل درخت پخش می شوند( مقدار آلودگی با میزان بارندگی رابطه دارد) و فقط از راه زخم می توانند وارد بافتهای درخت شوند. باكتری ها معمولا از جای افتادن برگها، تركهای ناشی از سرمازدگی، ضربات، هرس، تگرگ و حتی بادهای شدید نفوذ می كنند. جای افتادن برگها بین ۱۰- ۷ روز پس از افتادن آنها حساس است. بنابراین بیشترین خطر متوجه درختانی است كه در طول دوره بارندگی، منافذ زیادی برای ورود باكتری دارند.

▪ كنترل :
كنترل گره زیتون شامل هرس تابستانه برای ازبین بردن اینوكولوم ( گره های روی درخت ) و حفاظت از درخت با باكتری كشهای مسی ، قبل و در طول دوره بارندگی است. ( مس تنها ماده ای است كه برای كنترل گره زیتون ثبت شده است ). تركیبات مسی از آلوده شدن منافذ درخت جلوگیری می كنند ولی باعث ازبین بردن گره ها نمی شوند.
چون تولید آلودگی ارتباطی با سن درخت ندارد، بنابراین مبارزه سالانه را از اولین پاییز بعد از كاشت درخت شروع می كنیم. در ضمن باید توجه داشت كه درختان جوان به شدت به یخبندان حساسند و یخبندان باعث بوجود آمدن تركهای زیادی در پوست آنها می شود كه باكتری از طریق آنها می تواند آلودگی ایجاد كند. بنابراین استفاده از سموم مسی در درختان جوان برای كاهش تكثیر اینوكولوم و جلوگیری از آلودگی های بعدی، بسیار مفید خواهد بود.
باكتری های گره زیتون توسط آب باران از گره های موجود به منافذ منتقل می شوند. بنابراین باید قبل از شروع فصل بارندگی از سموم مسی استفاده كرد. در ضمن این روش بهترین راه مبارزه با لكه طاووسی زیتون نیز هست. آزمایشات نشان داده اند كه یكبار سمپاشی در سال علیه گره زیتون كافی نیست. حداقل دوبار سمپاشی در سال، یكی در پاییز و دیگری در اوایل بهار، مورد نیاز است.
میزان حفاظت تركیبات مسی از درخت، بسیار بستگی به مقدار اینوكولوم موجود در دوران آلودگی دارد. بنابراین بهترین روش این است كه مقدار اینوكولوم را كاهش دهیم. سمپاشی سالیانه با مس در به حداقل رساندن میزان اینوكولوم بسیار موثر است. بنابراین وقتی شرایط محیطی برای شیوع آلودگی مناسب می شود ( مثلا بعد از یخبندان ) اپیدمی بوجود نخواهد آمد. در حالتی كه اینوكولوم باكتری روی درختان زیاد است، میزان محافظت تركیبات مسی حداقل است. پس لازم است هر سال سمپاشی را انجام دهیم.
اگر در زمستان دما زیر ۲۰- درجه برود، پوست درخت آسیب دیده، ترك می خورد .این تركها نقاط ایده آلی برای نفوذ باكتری اند و باید با سموم مسی پوشیده شوند. زمانی كه باكتری در تركهای ناشی از سرمازدگی تكثیر شود، مقدار اینوكولوم به شدت افزایش پیدادخواهد كرد و كنترل بسیار مشكل خواهد شد. پس بعد از یخبندان هم سمپاشی لازم است.
اینكه از چه نوع سم مسی استفاده كنیم، چندان مهم نیست. Nordox ، Kocide و مخلوط بردو همگی تقریبا به یك میزان باعث كنترل گره زیتون می شوند. مهم استاندارد بودن سم و مناسب بودن زمان سمپاشی است. در ضمن این موضوع برای مبارزه با لكه طاووسی زیتون هم صدق می كند.
روش دوم مبارزه هرس كردن است ولی باید توجه داشت كه هرس كردن وقتی بیشترین تاثیر را دارد كه میزان اینوكولوم در باغ كم باشد. در باغهایی كه به شدت آلوده اند،هرس كردن مناسب به منظور از بین بردن اینوكولوم امكان پذیر نیست. در این حالت تنها روش ممكن، هرس شاخه های اصلی كل درخت یا بخشی از آن است ، به این منظور كه در فصل رشد بعدی شاخه های جدیدی شروع به رشد كنند.

علی رغم آنچه كه به نظر می رسد، پاییز بدترین زمان برای هرس درختان زیتون است. نكات زیر را قبل از هرس كردن در نظر داشته باشید :
▪ حساسیت به یخبندان (Freeze Sensitivity) :
كنوپی بوجود آمده در تابستان گذشته می تواند شاخه های نازك و كوچك را از دمای بسیار پایین حفاظت كند. انجام هرس برای خلوت كردن كنوپی، این حفاظ را از بین خواهد برد و درختان هرس شده طی یخبندان بعدی بسیار شدیدتر از درختان هرس نشده آسیب خواهند دید و به شدت توسط گره زیتون آلوده خواهند شد كه كنترل آن بسیار مشكل است.

▪ مدیریت اندازه درخت (Managing Crop Size) :
هرس روش بسیار مناسبی برای كنترل اندازه درخت است به ویژه وقتی كه كم كردن حجم درخت مد نظر نیست. بنابراین بهترین كار این است كه تا بهار، تا وقتی كه مقدار رشد جوانه انتهایی قابل اندازه گیری است، صبر كنید. سپس میزان شدت هرس را انتخاب كنید.

▪ گره زیتون :
همانطور كه گفته شد، هرس قبل یا در طول دوره بارندگی باعث ایجاد زخمهایی در درخت می شود كه برای تولید آلودگی مناسبند. باران باكتری ها را در طول درخت جابجا می كند و آلودگی گسترش می یابد.
پس بهتر است هرس را در تابستان انجام دهیم. در ضمن وسایل هرس را باید بعد از هرس هر درخت ضد عفونی كرد.
+ نوشته شده در  چهارشنبه چهارم شهریور 1388ساعت 5:44  توسط محسن شباهنگ  | 

گیاهان اپارتمانی

خا نواده آراسه : شیپوری
   
این خانواده دارای گلهای آپارتمانی معروفی به شرح ذیل می باشد.

کالادیوم، دیفن باخیا ، فیلودندرون ، برگ انجیری ، پتوس ،اسپاتی فیلوم، شیپوری و آنتوریوم



کا لادیوم : caladium bicolor   (( فیل گوش))

این جنس دارای  15 گونه مختلف می باشد که تماما چند ساله اند . ریشه ها غده ای شکل می باشند ، برگهای این گیاه تیر کمانی بر روی برگها لکه های سفید و قرمز دیده می شوند . غده ها در فصل پائیز به حالت رکورد می رود . در این مدت گیاه آبیاری نمی شود . ازدیاد در بهار بوسیله جدا کردن ریشه غده ای رشد و نمو این گیاه در گلخانه های گرم به خوبی صورت می گیرد . دمای مناسب پرورش
25-23 درجه می باشد.

   
دیفن باخیا :  dieffenbachia: amoena – picta


از جمله گیاهان این خانواده دیفن باخیا می باشد که دارای 30 گونه بوده که دارای برگهای زیبا ئی دارند .
   D.amoen بومی نواحی حاده آمریکا می باشد . ارتفاع آن 60 تا 120 سانتی متر است  و برگهای این گیاه مستطیلی شکل می باشد.

  D.picta بومی برزیل و کلمبیا ست. ارتفاع آن در حدود 40 سانتی متر این گونه دارای برگهای با متن سبز تیره و لکه های سفید و کرم می باشد.

ازدیاد:با قلمه ساقه به طول 8 سانتی متر از انتهای ساقه در بستری از ماسه ریشه دار می گردد.
دیفن باخیا به آبیاری زیاد حساس بوده و دچار پوسیدگی ساقه میگردد.در آبیاری این گیاه از آبیاری برروی برگها باید پرهیز نمود. دمای مناسب پرورش این گیاه  25 درجه سانتی گراد در گلخانه های گرم می باشد.

فیلودندرون:  philodendron برگ انجیری
(مونسترا)

دارای برگهای پهن و بعضا دارای بریدگی می باشد که دارای 280 گونه بوده و بصورت بالارونده می باشد بطوریکه در هر گره تولید ریشه هوایی صورت 
 می گیرد و قابلیت ایجاد یک بوته را دارد.
ازیاد این گیاه در اواخر بهار بوسیله قلمه برگ دار از شاخه های انتهائی به طول 15 سانتی متر صورت می گیرد.
انواع نیمه بالا رونده آن از طریق بذر هم تکثیر می یابد . یکی از روشهای متداول تکثیر فیلودندرون تقسیم بوته در اواخر بهار در دمای 25 درجه سانتی گراد
 می باشد .


پتوس :  scindapsus.aureus


این گیاه دارای برگهای بیضی یا قلبی شکل می باشد که گونه های مختلفی دارد از جمله به پتوس ابلق پتوس بالارونده دسته بندی می گردد.بسیار گیاه کم توقع بوده و شرایط دمایی 25-23 درجه سانتی گراد را می پسندد . پتوس از طریق قلمه برگ دار در اندازه 10 تا 15 سانتی در شرایط بستر ماسه ای ریشه دارو تکثیرمی گردد
 پتوسها همگی نیاز به قیم دارند و بدون قیم پتوس ،کاربرد آویزی پیدا می کند .


اسپاتی فیلوم  spathiphillam.sp: قاشقی



نام دیگر این گیاه قاشقی است وجه نیمه آن بدلیل شکل و شمایل گلی است که
لابه لای برگهای پهن و کشیده همچون قاشقی بلند و کشیده خارج گردیده .
دمای مورد نیاز جهت پرورش 18-24 درجه سانتی گراد می باشد که نیاز به خاک هومولی به نسبت 1 خاک برگ دارد.تکثیر این گیاه از طریق تقسیم بوته صورت
                       3
می گیرد و این گیاه نیاز به نور پخش داشته و از نور مستقیم گریزان است.


شیپوری : calla. aethiopica   | zantedeshia
   

این گیاه بومی نواحی آفریقای جنوبی است که دارای ریزوم ضخیم و دم گل قوی و بلند است . این جنس دارای 10 گونه می باشد برگها تیر کمانی برنگ سبز نوع گل آذین اسپاریس ، گلها زرد رنگ یا شیری رنگ به تعداد زیادی در روی محور مشترکی قرارگرفته و توسط برگ تغییر شکل یافته به نام اسپات احاطه شده . اگر در مهریا شهریور کاشته شود . فصل گلدهی شیپوری در زمستان می باشد . در تابستان نیاز به سایه دارد و به حالت رکورد در می آید . این گیاه در شرایط مرطوب و خنک پرورش می یابد. ازد یاد این گیاه توسط ریزوم و بذر صورت می گیرد.



آنتوریوم :   antorium.andraeanum




گیاه دائمی گلخانه ای با ریشه های ضخیم و گوشتی و بومی گواتمالا و کوستاریکا می باشد . گلها با اسپات قرمز ، صورتی ، زرد یا سفید در اواخر بهار یا تابستان ظاهر می شود . spadix))
آنتوریوم امروزه از طریق کشت یافت می گیرد .اما از طریق تقسیم بوته نیز امکان پذیر است بهترین دمای پرورش 23- 18درجه سانتی گراد می باشد .




تیره آکانتاسه (مشعلی)

خانواده آکانتاسه دارای گلهای آپارتمانی به شرح ذیل دارند . افلاندرا، فیتونیا ، مشعلی


افلاندرا: aphelandra.stuarrosa
   



گیاهی است بومی برزیل برگ ها نوک تیز و نیزه ای پهن با رگبرگ سفید مایل به زرد ، این گیاه گلهای زرد آلوشکل دارد . این گل در تابستان نیاز به آبیاری مستمر دارد.درجه حرارت مناسب پرورش این گیاه 18-15درجه سانتی گراد می باشد .
ازدیاد افلاندرا از طریق قلمه سبز از شاخه های جانبی یا قطع ساقه اصلی به قطعاتی که حاوی دو برگ باشد پی از گل دهی برای ریشه دار کردن این گیاه درجه حرارت بستر نبایستی از 21 درجه سانتیگراد کمتر باشد در صورت رعایت این نکات تکثیر این گیاه در هر فصلی امکان پذیراست . هنگام گل دهی کود دهی این گیاه بایستی با برنامه هفتگی بصورت 3 گرم در لیتر از کودهای پایه ازت ،فسفر ،پتاس صورت گیرد.



فیتونیا:  fittonia : argyroneura – verschaffelti










این گیاه جزو گیاهان گرمسیری در گلخانه های گرم و مرطوب می باشد . برگهای پهن و قلبی شکل رگبرگهای اصلی و فرعی رنگین است . این گیاه دارای دو گونه است که جزو گیاهان چند ساله خزنده می باشند خواستگاه فیتونیا پرو میباشد.تکثیر این گیاه از طریق تقسیم بوته از اوائل بهار به بعد ،در بستر ماسه ای با درجه حرارت 21 درجه سانتی گراد صورت می گیرد. این گیاه سایه دوست است و در محلهای نسبتا تاریک به خوبی رشد می کند.



مشعلی : jacobinia.carnta


این گیاه از تنها جنسی از خانواده اکانتاسه  است که از قدیم الایام پرورش آن در ایران متداول می باشد برگهای مشعلی پهن و شبیه برگهای معین التجار است .
دارای گلهای درشت به رنگ قرمز با گلبرکهای نسبتا بلند و برگشته به طرف خارج می باشد . چون هر گل انتهای یک شاخه قرار می گیرد در فارسی به مشعلی معروف است . بهترین دمای پرورش این گیاه 25-23 درجه سانتیگراد با رطوبت 60 درصد می باشد . قلمه گیری پس از پایان گلدهی و کشت آنها در بستر ماسه ای از راه های تکثیر  این گیاه می باشد.

آرالیاسه
گیاهان آپارتمانی خانواده آرالیاسه عبارتند از : آرالیا ، پاپیتال و شفلرا




آرالیا :     dizygotheca
   



جنس آرالیای دارای چندین گونه مختلف است.
که از جمله آنها آرالیای پا بلند ، آرالیای دروغی ، آرالیای ژاپنی میتوان نام برد .
ارتفاع این گیاهان بین 4-2 متر متفاوت است . برگها چرمی براق به رنگ سبز تیره و به شکل پنجه ای ، در نوع برگها شبیه پاپیتال می باشد .
آرالیا ها مخصوص گلخانه های سرد می باشند.
تکثیر این گیاهان از طریق از طریق بذر و قلمه برگ دار صورت می گیرد. اگر چه ریشه دار نمودن قلمه از طریق هورمون ریشه زا متداول می باشد.


پاپیتال :عشقه  hedra helix   



از جمله گیاهان همیشه سبزند برگهای آنها نسبتا کوچک و بریدگی های عمیق در اطراف می باشند  این جنس 15 گونه مختلف دارد . اغلب گونه ها بومی جزایر قناری و شمال آفریقاست اما helix  بومی اروپا می باشد . در طبیعت ارتفاع آن تا 25 متر میرسد . گیاهی بالا رونده که بصورت برگ سبز ، ایلق و ستاره ای کشت و پرورش آن متداول است . عشقه سایه دوست است و جهت کشت در فضای سبز بخصوص محوطه سازی درب ورودی ، زیرپل های زیر گذر و پاسیو و لابی برجها و هتل ها بکار میرود . ازدیاد این گیاه از طریق قلمه 15 سانتی متر از انتهای شاخه در فصل تابستان صورت می گیرد. 




شفلرا:   schefflera.actinophylla




این جنس از 200 گونه گیاهان استوائی همیشه سبز درختی و درختچه ای تشکیل یافته ، این گیاه به زبان انگلیسی به درخت چتر معروف است . این گیاه بومی استرالیا است . برگهای این گیاه پنجه ای و برنگ سبز براق می باشد .
تکثیر : کاشت بذر در بهاردر  درجه حرارت 24-21 و قلمه ساقه برگ دار از انتهای گیاه بزرگترین مشکل این گیاه ابتلای به نوعی کند گیاهی است.







برو ملیاسه

معروفترین گلهای آپارتمانی این خانواده عبارتنداز : آناناس ، آکما، کریپتا نتوس و گازمانیا


آناناس زینتی :     ananas comosus




گیاهی است بومی برزیل و کلمبیا دارای 1800گونه می باشد برگها ی چرمی بلند و نیزه ای با نوارهای طولی کرم و سفید رنگ . این واریته از سنین سه یا چهار سالگی تولید میوه کوچکی مانند آناناس معمولی می نماید . این گیاه جزو گیاهان گلخانه گرم و مرطوب دسته بندی می گردد در اصطلاح محلی فارسی به این گیاه پر چمی نیز اطلاق میگردد . بهترین دمای پرورش این گیاه 20 تا 18 درجه سانتی گراد  می باشد . ازدیاد : از طریق پا جوش در بهار صورت می گیرد . همچنین بر روی میوه زائده های تولید می شود که بتدریج کامل شده و تعداد آنها از طریق بالا به پائین زیاد می شود قلمه گیری از این زائده ها از دیگر روش تکثیر آناناس
 می باشد.




آکما :    aechmea fasciate




گیاهی است بومی امریکای جنوبی مخصوصا برزیل – ارتفاع 50 تا 60 سانتی متر می رسد .برگها با لبه مضرس و خاردار گل ها لوله ای شکل ابتدا به رنگ آبی سپس قرمز رنگ ، در بهار گل می دهد و پس از گل دهی تولید یک یا دو پا جوش می نماید . که یکی از روشهای تکثیر این گیاه استفاده از همین پا جوش هاست .


کریپتا نتوس :  cryptanthusbromelides





این جنس دارای 22 گونه مختلف از گیاهان همیشه سبز کوتاه می باشد . که همگی بومی برزیل هستند ارتفاع این گیاه  30 تا 40 سانتی گراد است .دمای مناسب پرورش این گیاه 20-18 سانتی گراد است .
 ازدیاد : از طریق پا جوش که در بین برگها از قسمت انتهایی بوته ظاهر میشود . که جدا کردن پا جوش ها در اواسط بهار بایستی صورت گیرد .
کریپتانتوس گیاهی است مقاوم و کم توقع که پس تعویض گلدان بطور سالانه ، مدتها نیاز به مراقبت ویژه ندارد ، این گیاه در خاکهای سبک رشد مطلوبتری دارند.



گازمانیا:  guzmania        



این جنس دارای 110 گونه مختلف دارد از گیاهان چند ساله همیشه سبز بشمار
 می آید . اغلب گیاهان این جنس اپی فیت هستند ارتفاع این گیاه به 30 سانتی متر
 می رسد .
ازدیاد این گیاه از طریق پا جوش در اوائل بهار صورت می گیرد . جزو گیاهان کم توقع می باشد که نیاز به مراقبت ویژه ندارد.










خانواده بگو نیا سه:     begoniacea


این خانواده دارای گیاهان معروفی در زمینه گلهای آپارتمانی دارد که مشهورترین آنها عبارتند از : بگو نیای معمولی ، بگو نیای ریزوم دار، بگونیای رکس ، بگونیای غده ای


 











بگونیای معمولی : همیشه گلدار    begonia


این دسته مهمترین رقم بگونیا را شامل می شود . نام دیگر دسته بندی این رقم   بگو نیا ، ریشه افشان نیز می باشد بگو نیای معمولی تنوع زیادی دارد بطوریکه برخی از آنها همیشه گلدار بوده و حالت بوته ای و کوچک دارد . منشا این گیاه برزیل بوده که هم اکنون بعنوان یک گل مشتری پسند در تمام دنیا جایگاه دارد دمای مناسب پرورش این گیاه 24-22 درجه سانتی گراد با رطوبت بین 70 تا 60 درصد می باشد و از جمله گیاهان گلخانه معتدل یا گرم و مرطوب محسوب
 می گردد.
ازدیاد : از طریق قلمه ساقه انتهایی بطول 10 تا 15 سانتی متر در بستر ماسه ای صورت می گیرد . هم چنین کاشت بذر در فصل بهار




بگو نیای غده ای : begomd.tuberhybrida   









این بگو نیای از گونه های عمده می باشد که در تابستان ها گل می دهد . سایه دوست بوده و بیشتر کاربرد فضای سبزی دارد . اگر چه نگهداری این گونه از بگو نیا در فلاور باکس ها در هتل ها و پاسیو ها مر سوم می باشد .
تکثیر : از طریق جدا سازی پیاز های منشعب شده  از پیاز مادر پس از گذراندن یک دوره سرما صورت می گیرد . درجه حرارت مناسب پرورش 24-18 درجه سانتی گراد  می باشد .



بگو نیای ریزم دار:     b.rhizomatous



این گونه دارای ریزوم های  شبیه به ریشه است ، بخشی از این ریزوم ها بصورت افقی بالای سطح خاک قرار گرفته و ریشه های  خود را به داخل خا ک می فرستند . و غالبا از یک طرف برگ میدهند . گل بصورت خوشه ای می باشد .




بگو نیای رکس :  b. rex 


این گیاه بدلیل برگهای رنگین و بافت زیبای شاخ و برگ کشت می شود . برخی از این گونه ها دارای ریزوم کرک دارمی باشد که بصورت افقی در سطح خاک رشد می کند برخی دیگر رشد عمودی داد .تکثیر از طریق برگ صورت می گیرد . این گیاه گرما د وست است و حداقل دمای مورد نیاز 21 درجه سانتی گراد
 می باشد .
این گیاه بطور کلی در خاک سبک باز مکشی خوب پرورش می یابد .





کراسولاسه :     crassulaceae



گیاهان این خانواده بصورت گوشتی و عموما درختچه ای یا بوته ای شکل
 می باشند.
از این خانواده گلهای آپارتمانی زیادی  در گلفروشیها  دیده می شود که به تعدادی از آنها اشاره می گردد . کراسو لا درختی ، اشوریا ، کا لا نکو ئه ،سدم



کراسو لا :    crassulaceae





این جنس گونه های فراوانی دارد که از جمله میتوان به کرا سو لا درختی ، بشقابی  فالکاتا ، نقره ای نامبرد .
کشت کراسو لا درختی در بسیاری از گلخانه متداول است . این گیاه با ارتفاع حدود 1 متر و گلهای صورتی رنگ از طریق قلمه ازیاد می یابد .
کراسو لا نسبت به آبیاری زیاد حساس بوده و دچار بیماری های خاکزی میگردد. کراسو لا بایستی تا زمانیکه به حد پژ مردگی نرسیده از دادن آ ب زیادی
خود داری گردد.



اشوریا :      echeveria gibbiflora



این گیاه نیز شبیه کراسولا ست . برگها گوشتی بوده و با این تفاوت که روزت
می باشد. گلها خوشه ای و ساقه کوتاه که دیده نمی شود . اشوریا در ایران به ساق عروس معروف است .
ازدیاد اشوریا از طریق قلمه در بستر ماسه ای صورت می گیرد .




کالانکوئه:   kalan choediagremontidnd


این گونه برگهای ظریف تر و کوتاه تر از اشوریا دارد . گلها به رنگ قرمز و بادوام می باشد . نوع دیگری از کا لا نکو ئه بریو فیلوم مشهور است تکثیر بریوفیلوم از طریق جوانه های ایجاد شده بر روی برگ صورت می گیرد اما
تکثیر کالانکوئه از طریق قلمه ساقه و قلمه برگ می باشد .




سدم :     sedum


سدمها حدود 350 گونه گیاهی هستند که همگی گیاهان گوشتی و کوتاه اند سدمها علاوه بر اینکه در فضای سبز کاربرد پوششی دارند گونه های بسیاری از آنها در فلاور باکس ها جهت تزئین پاسیو های صخره ای ولابی هتل ها بکار می روند .
تکثیر آنها از طریق قلمه و یا جوانه های برگی رشد و نمو یافته صورت می گیرد و سدومها نسبت به آبیاری بیش از حد حساسیت داشته و دچار بیماری میگردند از
این رو خاک مناسب پرورش سدومها بایستی از زهکشی خوبی برخوردار باشد .




(فوفیون ) افروبیاسه :     ephrobidcea

گیاهان این خانواده عبارتند از : کروتون ، آکالیف ، اوفربیا ، نبت القنسون



کروتون : codiaeum  variegatum     کرچک هندی










این جنس دارای 15 گونه مختلف از نوع درختچه های همیشه سبز می باشد . این گیاه بومی مالزی می باشد که پرورش آن در سالهای اخر بسیار متداول شده است . این گیاه دارای انواع مختلف ، کروتون ساده رشته ای ، گور خری ، فری می باشد
گلخانه های گرم و مرطوب را می پسندد . سایه دوست است و نور پخش بهترین شرایط نوری است که میتواند این گیاه داشته باشد .
ارتفاع این گیاه در گلدان تا 60 سانتی متر می رسد و گسترش تاج آن تا 40 سانتی متر می باشد .
ازدیاد این گیاه از طریق قلمه ساقه انتهایی به طول 10 سانتی متر در اوائل بهار صورت می گیرد . جهت جلوگیری از خروج شیرابه از محل قطع شده می توان ساقه ها را در خاکستر فروبرد. یکی دیگر از روشهای تکثیر استفاده از روش خوابا نیدن هوایی می باشد . علت ریزش برگهای این گیاه سرد و خشک بودن محیط پرورش می باشد.





اکالیف :  acalypha  marginata 

     
 
این گیاه بومی جنوب آسیا (هند ومالزی ) می باشد گیاهی است بابرگهای در وسط قرمز مایل به قهوه ای و در اطراف به رنگ کرم . دارای شاتونهای بلند و رنگین هستند اکالیف در تمام مدت سال گل می کند اما در بهار و تابستان  گل آن بیشتر است .
تکثیر: بوسیله قلمه خشبی در فروردین در حرارت بستر 21 درجه سانتیگراد .
گیاهی است پر توقع زیرا خیلی پر ریشه می باشد در سال دو بار باید گلدان تعویض شود و کود ازته به نسبت دو در هزار مصرف گردد.




افروبیا :  euphorbia   




افروبیا از جمله گیاهان است که در ایران به غلط از خانواده کاکتوسها به شمار
 می ایند .
این گیاه درای شاخه های منشعب زیادی دارد که با قطع هر کدام از آنها بیشتر آب خارج می گردد.
ساقه ها دارای تیغ بوده و چند ضلعی میباشند.
نسبت به آبیاری زیاد حساس هستند و خاک گلدان بایستی از زهکشی مناسبی برخوردار باشد .
ازدیاد افروبیا هم مانند کاکتوسها پس از خشک شدن شیره گیاهی بصورت قلمه امکان پذیر است.





بنت القنسول :   euphorbix  pulcherrima



این گیاه بومی مکزیکی است که مدتها پیش به ایران آورده شده و کشت و کار آن متداول می باشد . ارتفاع آن به بیش از یک متر و گسترش در حدود 40 سانتی متر دار د . این گیاه روز کوتاه بوده به همین دلیل در پائیز گل می دهد و تمام زمستان دارای گل می باشد . برگها در شرایط نا مناسب دچار ریزش می شود .
در زمستان در جای گرم دور از وزش بادو بخاریها و اجاقهای گازی قرار گیرد .
این گیاه اگر گلهای آن در اسفند ماه برداشت شوند شاخه های گل دهنده بلند
می شوند و از لحاظ گل بریده دارای ارزش می باشد .
ازدیاد این گیاه توسط قلمه شاخه به طول 12 سانتی متر در اواسط بهار امکان پذیر است . اگر قلمه گیری در ریشه دار کردن این گیاه فوق العاده مشکل می باشد و عمدتا توفیقی حاصل نمی گردد.


((پلی پد یاسه ))

خانواده  سرخس ها               filices

در این خانواده گیاهان همچون پرسیاوشان ، سرخش معمولی ، سرخس شاخ گوزنی شهرت بیشتری دارند.



پرسیاوشان :     adiantum.sp


گیاهان این جنس عمدتا بدون گل می باشد و مشابه خزه ها و گل سنگها می باشند .
تعداد گونه های سرخس ها به 12000 میرسد که برخی مخصوص نواحی قطبی اند و برخی در شرایط استوایی می رویند.
تکثیر این گیاهان از طریق اسپر spor صورت می گیرد .


سرخس معمولی از طریق تقسیم بوته نیز تکثیر می یابد اما سرخس شاخ گوزنی براقی نمی تواند از طریق جدا کردن پا جوش ها تکثیر نمود . این نوع سرخس برای آویز مناسبند.
برای آبیاری گلدانها  دقت زیادی مورد نیاز است بطوریکه برای گیاهان جوان تر آبیاری از قسمت تحتانی گلدان صورت می گیرد . درجه حرارت مناسب پرورش 20-15 در جه سانتیگراد می باشد.





تیره جسنر یاسه :        grsnriacea

از جمله گیاهان این خانواده عبارتند از : بنفشه آفریقایی ، گلوکسینا


 
                            بنفشه آفریقایی :saint paulia    



این گیاه بومی مناطق حاده آفریقاست و به توسط سن پل اولین بار شناخته شده است
این گیاه نسبت به خشکی و گرمی هوا و سایه مقاوم داشته و در آپارتمانها و ادارات  به خوبی پرورش می یابند گلهای بنفشه آفریقایی برنگ  آبی ، صورتی یا سفید
 می باشد که برای چندین ماه دوام دارند.
بنفشه آفریقایی نسبت به طول روز بی تفاوت است.
تکثیر :این گیاه از طریق قلمه برگ که همراه باد برگ 1 تا 2 سانتی متر برداشت می شود . تکثیر می یا بد برای اینکار قلمه برگی را از برگهای کامل و رسیده جدا باید نمود .
ازدیاد بنفشه آفریقایی از طریق بذر هم امکان پذیر است .
بنفشه آفریقایی جهت مراقبت نیاز به دمای بالای 15 درجه سانتیگراد داربطوریکه درزیراین  درجه دچار بیماری  سفیدک سطحی می شود. بهترین درجه حرارت بین 20 تا 18 درجه سانتیگراد می باشد .
مهمترین بیماری بنفشه آفریقایی ، بوتر بوتر یتیس ، پی تیم و سفیدک است .

گلوکسینا:   sinningia speciosa


این جنس دارای 20 گونه مختلف از گیاهان علفی با ریشه های غده ای می باشد . گلوکسینا بومی برزیل است این گیاه بدون ساقه با برگهای مستطیلی ، تخم مرغی و سبز تیره می باشد .
ازدیاد:این گونه از طریق بذر در اوائل بهار در حرارت 21 درجه سانتیگراد تکثیر می یابد . هم چنین از دیگر روشهای ازدیاد میتوان تقسیم ریشه و قلمه برگی نیز نام برد.

تیره پریمولا :  prim ulaceae

گیاهان زینتی این خانواده عبارتنداز : سیکلمن ، پریمولا یا پامچال









سیکلمن : cyclamen  persiaum

این گیاه همانطور که از نام علمی آن پیداست بومی کشور ایران و کشور های مدیترانه ای می باشد .
گلهای آن در بهار ظاهر می شود و برگهای آن کروی ، قلبی شکل به رنگ سبز تیره می باشد گلها معطر به طول 5/2 تا 3 سانتی متر به رنگ صورتی ، قرمز ، ارغوانی
تکثیر : از طریق کاشت بذر در اواخر مرداد و شهریور ماه، اگر چه در صد تلفات زیاد است
اولین گامها در ابتدای فصل زمستان ظاهرمیشود .
تکثیر دیگر از طریق قطع هیپوکوتیل و تقسیم  آنها ، به نحوی که هر قسمت یک یا دو برگ داشته باشد و سپس کاشت قلمه ها در ماسه ، این گیاه نسبت به نماتد       حساس است .
                                                           
پریمولا :     primula forrestii  



این گیاهان بومی مناطق سرد و مرطوبند و نسبت به سرما مقاوم هستند . در کرج و تهران پریمولا به عنوان یک گیاه گیلانی پرورش می یابد و طوری کشت
 می شود که در عید نوروز به بازار می آید .
تکثیر پریمولا از طریق بذر صورت می گیرد . بذر پریمولا به سرعت قوه نامیه خود را از دست می دهد و بذر ها در اواخر تابستان در گلخانه کشت می شود . پس از رشد و نمو در گلدانهای  کوچک پریمولا در یک شاسی سرد بتدریج در زمستان به گل می نشیند .



کاکتوسه :  cactaceae




تیره این گیاهان اغلب گوشتی و آبدار دارند . این گیاهان با تغییر شکل اندامها ی خود به شکل تیغ در مقابل عوامل محیطی مقاومت از خود نشا ن می دهند . این گیاهان عمدتا نور دوست و کم آبند  اصل و منشا این گیاهان از آمریکای مرکزی و جنوبی است . این جنس دارای بیش از 2000 گونه می باشد . از صفات مشترک این گیاهان وضع کنگره ای یا بند بند بودن ساقه ها است .
خانواده کاکتوس به سه خانواده زیر  تقسیم می شود .پرسیکه ، اوپانسیه ، سرئه

                                                                                                                   
                       
                     
                                                 سرئه                 






موراسه : moracea



از خانواده این گیاه می توان از فیکوس ها ، نام برد که عبارتند از معمولی  ، ابلق
بنجامین ، بلاک آمستل
فیکوس ها یک دسته بزرگ گیاهی اند که بیش از 600 گونه دارند و در بین آنها درخت انجیر و کائوچو از نظر اقتصادی حائز اهمیت می باشند
فیکوس ها گیاهان مناطق گرم و استوایی هستند و به انواع معمولی و ابلق و ....
دسته بندی می شوند .
فیکوس معمولی : این گیاه در اطاقهای سرد و کم نور رشد می کند و تکثیر از طریق قلمه نیمه خشبی
فیکوس برگ ریز : به فیکوس پیچ نیز معروف است . دارای برگ های ریز و مانند پاپیتال قدرت بالا روندگی دارد تکثیر از طریق قلمه علفی و نیمه خشبی
فیکوس بنجامین : دارای برگهای ریز کشیده و شاخه های آویزان ، برای ساختمان های آپارتمانی مناسب است چنانچه شرایط محیطی از نظر رطوبت مناسب                نباشد برگها شروع به ریزش می کند . تکثیر از طریق ساقه های به اندازه یک مداد و به اندازه 10 سانتی متر در هورمون ریشه زایی ، صورت میگیرد.


 


سولا ناسه : solanacea  

از گیاهان این خانواده می توان فلفل زینتی ، داتورا ، گل توتونی و اطلسی نام برد

اطلسی :   petunia hybrida



اطلسی گیاهی است یکساله و از تلقیح گونه های مختلف آن ارقام متعددی بوجود می آید . بذر اطلسی بسیار ریز می باشد . بذر ها را  بایستی در اردی بهشت و در هوای آزاد کشت نمود . اطلسی در محل آفتابی و پر نور باید کشت گردد فاصله کشت آنها حداقل 25 سانتی متر در نظر گرفته می شود . تکثیر ین گیاه از طریق بذر صورت می گیرد .


فلفل زینتی :  capsicum  annum

                  

                                نام انگلیسی christmaspepper 

این جنس دارای 50 گونه مختلف از گیاهان علفی ، یک ساله ، چند ساله ، همیشه سبز و درختچه می باشد . برخی از این گونه ها بعنوان گیاهان آپارتمانی و برخی دیگر از آنها به عنوان گیاهان باغچه ای کشت می شود که عمدتا در فصل تابستان در فضای سبز کارایی دارد .گونه های فوق بومی نواحی گرم آمریکا می باشد . این گیاهان در خواستگاه خود بصورت گیاهان چند ساله می باشند .
تکثیر فلفل زینتی از طریق بذر در اواخر زمستان و اوائل بهار صورت می گیرد .





داتورا :  datura




برگها و بذرهای این سمی است . این گلها بر روی بوته های بلند در مخروجه ها و قبرستانها ومناطق متروکه ظاهر می شوند .بدلیل گلهای  سفید و درشت وبوقی شکل  از این  گیاه بعنوان یک گیاه زینتی استفاده می گردد . گلها در شب باز
 می شوند و عطر بخصوصی دارند .
تکثیر این گیاه از طریق بذر و قلمه در شرایط ماسه ای و دمای 21 درجه سانتی گراد صورت می گیرد .
گل توتون : nicotiana nickipimk 
 


گلهای  توتون برنگ سفید ، بنفش ، آبی ، صورتی و قرمز بصورت خوشه ای دیده می شود . هر گل آن به قطر 2 سانتی متر می باشد . این گیاه تا یک متر و حتی بیشتر رشد و نمو می کند . تا آخرین روز های فصل زمستان در باغچه زنده
 می مانند . بذر گیری آن آسان و بذر ها به تعدا د زیاد ند  کپسولها رشد ونمو
 می کنند .
برای گل دادن نیاز به محل آفتابی دارند . عطر گلها شبیه به اطلسی می باشد.
تکثیر گل توتون از طریق بذر صورت می گیرد .


تیره ساکسیفراژ :   saxifragaceae


از تیره این خانواده می توان برجنیا و هورتانزیا نام برد.



برجنیا :  bergenia crassifolia




بومی سیبری و یک گیاه دائمی است که دارای برگهای پهن و بزرگ می باشد . این گل سایه دوست  می باشد . و در زیر سایه درختان به خوبی پرورش می یابد . گلهای آن بصورت بنفش و سفید در لابه لای برگها در فصل بهار نمایان می شوند
 تکثیر این گیاه از طریق تقسیم بوته یا از طریق قلمه شاخه های ضخیم قابل تکثیر می باشند .




                                                     








هور تا نسیا :   hydrangea  macrophylla

این گیاه یکی از گیاهان  گلخانه ای است که نیاز به هوای مرطوب دارد . این گیاه در شمال کشور در هوای آزاد کشت می شود . در صورتی که فصل آن به خوبی تنظیم شود می توان در عید نوروز گل هورتانسیا به بازار عرضه شود . نسبت به  PH تغییرات رنگی دارد بطوریکه اگر ph به سمت قلیایی باشد رنگ گل ها صورتی و اگر ph  اسیدی باشد رنگ گل آبی می شود .
تکثیر هورتانسیا از طریق قلمه خشبی و نیمه خشبی صورت می گیرد .




ساکسیفراژ : saxifrage  



سارمنتوزا تنها گونه از این جنس است که به عنوان گیاه آپارتمانی کشت و کار
 می شود . برگهای ریز و کرک دار و رگ برگ ها کرم و یا شیری در متنی سبز زیتونی دیده می شود . این گیاه نوع ابلق هم دارد . این گیاه دارای ساقه های گل دهنده بلند و گلهای نسبتا ریز می باشد .
تکثیر ساکسیفراژ از طریق جدا کردن گیاهچه های کوچک صورت می گیرد .
+ نوشته شده در  چهارشنبه چهارم شهریور 1388ساعت 5:42  توسط محسن شباهنگ  | 

گلکاری growing of flower



سر فصل : اهمیت گلکاری و فضای سبز
ب) طبقه بندی گیاهان زینتی
ج) نگهداری چمن
د) گلهای  گلخانه ای

منابع : پرورش نگهداری ، تکثیر گیاهان آپارتمانی ،  دکتر فیاض
ب) گلکاری  ،  دکتر خلیقی
ج) مدیریت گلخانه دو جلسه سازمان پارکها
د) فرهنگ مصور گلهای باغچه ، امین طاهری
مباحث پیرامون پارکها و فضای سبز ، سازمان پارکها
گلهای سایه دوست ، مهندس سرابی
ازدیاد گیاهان آپارتمانی  ، دکتر اکرمی

گل :
به گیاهان که دارای تنوع وسیع و زیبایی فراوان که در تامین نیازهای روحی نقش مهمی دارند .
عرسک آبی گلهای mm 2 تولید می کند که نشانه تنوع گلهاست .
تاریخ :
 مصر یکی از کشورهایی است که در جمع آوری و اصلاح گیاهان زینتی مهمی داشته اند . یونانی ها نیز توجه خاصی داشته اند . گل مدرک طبقه بندی قرار گرفت .
از 500 سال قبل از میلاد مسیح رومیان در اهمیت گلخانه و پیوند و قلمه زدن نقش داشته اند . سرانه افراد 15-50 متر مربع که در اسکاندیناوی بیش از 50 متر مربع است ولی در تهران 3 متر مربع است .
گلکاری : دانشی است که به بررسی خوراک دهی روح و روان فردی می پردازد نه جسمی آن – در ایران گل پس از انقلاب مورد توجه واقع شده چون اند آور است ولی مشکلاتی دارد .

مشکلات :
پرورش آن بصورت تخصصی ارائه نشده است و تحت کنترل نیست .
سود این بخش را تولید کننده کمتر می برد و بیشتر واسطه ها می برند .
حمل و نقل آن مشکل است و باید به فیز یولوژی پس از برداشت توجه گردد.

فضای سبز:

اهمیت فضای سبز :

1. کاهش درجه حرارت : 1 هکتار فضای سبز 5/4- 4 درجه خنک تر و 11% رطوبت نسبی بیشتر از زمین خشک دارد.

2.در سلامتی انسان نقش مهمی دارد دانشمند رولی ( توکین) مقداری از درختان ماده ای بنام فیتوسید تولید می کنند که بسیاری قارچها ، باکتری ها مضر هوا را از بین می برد . 
درختانی مثل گردو – نوئل – نراو- بلوط – فندق – اکالیتوس – بیر – افرا – زبان گنجشک – داغداغان

سوئد:

جامعه صنعتی تر بیماری روانی بیشتر دارد .
کنگره آلمان بهترین دارو برای بیماری روانی ، قلبی ، برونشید ، مرض قند پناه به فضای سبزو جنگل است .
3- کاهش سرو صدا : نوار سبز اطراف فرودگاه و اتوبانها ، بیمارستانها
4 - حفظ آب و خاک : لایه ای عایق مانع نفوذ  نور و حرارت شده و باعث ذخیره آب می گردد . پوشش آلی رابالابرده تخلخل را بالا برده و باعث ذخیره آب
می گردد .
5- تبدیل co2 به o2 گیاه به co2 نیاز دارد co2 + H 2o = CHO پس
گیاهان تنها کارخانه هستند که دود اکسیژن در مصرف آن co2 است
6- جذب  پرتو و گرد وغبار
7 – کاهش جنایات و بزهکاری


اهمیت گلکاری ، در ایران

از نظر اقتصاد و صادرات
از نظر اشتغال
تامین نیازهای روحی و روانی انسان

                 طبقه بندی گیاهان زینتی

الف ) گیاهان گلخانه ای   هدف : کنترل عوامل محیطی است .          gardeming in door

برگ زینتی : دیفن باخیا ، حسن یوسف
گل زینتی : سیکلامن ، پامچال  ، بنفشه آفریقایی ، گلوکسینا
پیازیها : لاله ، نرگس  ، آمارلیس ، سنبل
 کاکتوسها : آکینوا
گیاهان گوشتی : کراسولا ، ناز
سرخسها
 شاخه بریده
ب) گیاهان هوای آزاد
1) درختان و درختچه های زینتی
2) گلهای فصلی 
3) چمن کاری (lawns)
4) گیاهان – پوششی
5 ) پرچین ها hedges))
6) رونده ها climbers))


مدیریت گلخانه :

مدیریت عبارتست از هنر متشکل و هماهنگ کردن برنامه ها ، رهبری و کنترل فعالیت های دسته بندی به منظور تامین هدف یا هدف های مشترک خاص
خصوصیات مدیر لایق ، دارای خلاقیت و ابتکار ، قضاوت صحیح ، برداشت مثبت ، دارای جسارت ، دارای مهارت و شجاعت – دارای حسن اخلاقی


دلایل استفاده از گلخانه :
کنترل شرایط محیطی
جبران دوری از طبیعت در زندگیهای آپارتمانی
تولید محصول در سرتا سر فصل و خارج از فصل
اتریش کمیت و کیفیت محصول


انتخاب محل گلخانه :

به منابع آب و برق نزدیک باشد
در مسیر بادهای شدید نباشد
دور از سایه درختان باشد
نزدیک به بازار مصرف باشد
در محل از باغبان و کارگر ماهر برخوردار باشد
از مسیر رفت وآمد خوبی برخوردار باشد
در پارکها در محلی باشد که به زیبایی محیط بیافزاید


فاکتورهای قابل کنترل در گلخانه

نور:
رشد رویشی و زایشی تحت نور است از نظر شدت و مدت و کیفیت در رشد ونموموثر است از نظر شدت نور ، ( فوت کندل ) شدت نور از فاصله یک
                                                   متر
فوتی را فوت کندل گویند .نور در روز آفتابی fc 12000   شدت دارد.

دسته بندی شد ت نور نیاز نوری گیاهان

الف ) گیاهان سایه دوست ( fc 1000) زمینه سبز دارند . گلوکسینا ، دیفن باخیا ،  سرخس ها ، فیکوسها ، فیلودندرون ، مارچوبه ها ، بنفشه آفریقایی

ب) گیاهان نیمه سایه دوست fc) 4000-1000) رنگی هستند . حسن یوسف بگونیا رکس ، کروتون ، شب تاب ،بگونیا ،کوردیلین
 
ج) گیاهان آفتاب دوست( fc 6000-4000) گلایول – میخک – رز -  نبت القنسول  - میمون – شمعدانی – کاکتوسها






از نظر مدت نور :

الف ) روز کوتاه : در روز بلند قرار گیرد با ید حداقل fc 10  شدت نور افزایش یابد .

ب) روز بلند : با استفاده از لامپهای تنگستن   w60  درw 60   سطح گیاه به فاصله 2/1متر بر روی سکوی دارای عرض  cm 120 قرار داده تا fc 10  
تامین گردد و روز بلند گردد.

برای روز کوتاه کردن باید حداکثر f.c 1 نور در گلخانه داشته باشیم .

گیاهان روز کوتاه S.D.P)) کمتر از 12 ساعت نیاز به نور دارند . داودی ، نبت القنسول ، کاردینا ، کالانکو ،سعوی ، ستاره ای ، توتون زینتی ، ارکیده

گیاهان روز بلند (L.D.P) بیشتر از 12 ساعت نباید به آنها  به نور داد : آویز ، لیلیوم ، دلفینیوم ، خطی ، بگونیا تکمه ای

گیاهان بی تفاوت ( N.P)بگونیا همیشه گلدار ، رز ، بنفشه آفریقایی ، آزاله ، هورتانسیا ، میخک ، جعفری ،گلایول ، اطلسی ، آهار ، گوجه فرنگی ، بادمجان ، خیار


از نظر کیفیت نور :

تفاوت فلورنست و تنگستن ، عمر فلورنست  10000 ساعت ، تنگستن 1000 ساعت عمر می کند .

فلورنست 23% انرژی الکتریکی را تبدیل به نور می کند و تنگستن 11% فلورنست طیفش آبی ، سبز ، زرد ، نارنجی را دارد . تنگستن طیف های قرمز و نارنجی و زرد دارد .





مدیریت گلخانه :

نور :شدت ، کیفیت ، مدت در گلکاری بسیار مهم است .
 
حرارت : از فاکتورهای موثر و مهم است که رنج مشخصی را لازم دارد تا گیاه بتواند فتوسنتز کند . حرارت را با ترمومتر ، ترمومتر های معمولی یا ثبات یا max   ،min  اندازه گیری می کنند . بهترین آن ترمو متر ثبات است  ترمومتر در نزدیکی سطح برگ و رو به شمال نصب کنیم (زیرا در معرض آفتاب نباشد )

اختلاف حرارت بین شب و روز ضروری است زیرا در روز فتوسنتز و در شب تنفس صورت می گیرد . اگرفتو سنتز بیشتر از تنفس باشد رشد خواهیم داشت ولی اگر تنفس  بیشتر از فتوسنتز باشد مصرف مواد غذایی گیاه و خشکیدگی اگر تنفس مساوی فتوسنتز باشد توقف رشد خواهد بود . این اختلاف دما بین 3 تا6 درجه سانتیگراد با توجه به گیاه متفاوت است .


   
 
نوع گیاه    روزانه    شبانه      
ابری    20    14      
ستاره ای    20    18      
آهار    28    20      
اطلسی    30    17      
حسن یوسف    26    20     

تقسیم بندی گیاهان محدوده حرارتی مورد نیاز

الف ) محدوده حرارتی کم  13-7 درجه سانتیگراد  رشد خوبی دارند ،
 ستاره ای ، مسیزه آمولتی فلورا ( شب عیدی ) سیکلامن ، اطلسی ، میمون ، شاه پسند ، پیچ تلگرافی

ب) محدوده حرارتی متوسط : 18-13 درجه سانتیگراد ، مارچوبه یا شویدی ، بنفشه آفریقایی ، آزاله ، بگونیا ، هور تانسیا ، نبت القنسول

ج) محدوده حرارتی بالا : 24-18 درجه سانتیگراد  ، آکالیف ، دیفن باخیا ، فیلود ندرون ها ، کروتون ، فیکوس ها ، گاو کسینا ، دراسنا ، پیرومیا
روش های خنک سازی گلخانه ، روش های گرما کردن

روش خنک سازی :

 1- روش پیش گیری : حصیر – آب آهک – ساران فابریک – رس

2- خنک سازی : fan pad - آب پاش – کولر – تهویه و هود کش
                col
هر گرم آب     632 گرما می گیرد و باعث خنک سازی می شود .
کولر مستقیم به سطح برخورد نکند .


گرم کردن :

 استفاده از حرارت مرکزی – بخاریهای نفتی و گازی (گازهای مضر . no  co          باعث مسمومیت می شود . بهترین سیستم حرارت مرکزی


                                                                   رادیاتور
                                                                    

                                                                                                                                  فن به کمک ترموستات


                                                                                        
                                                                                                                                حرارت  مرکزی شوفاژ



اگر دمای شب افزایش یابد باعث کوتاهی ارتفاع گیاه می شود .
مثل داودی ، میخک ، نبت القنسول و سعوی ، گوجه فرنگی ، سوسن ، میمون  ارتفاع آنها کوتاه می شود . و نبت به درجه حرارت شب گلخانه حساس هستند .
گیاهان مثل همیشه بهار ، نرگس ، لاله ، مینا  عکس العملی نشان نداد ه اند .


                                                                                              ارتفاع


                                                                                    درجه حرارت

Co2:

حدود  40 درصد وزن گیاهان کربن تشکیل می دهد . و از جو گرفته می شود . 3% است و حدود 300 ppm  می باشد پس توسط روزنه ها جذب شده وارد کلروپلاست ها می شود و عمل فتوسنتز صورت می گیرد و قند ها ساخته
 می شود . در سال 1880 میزان Co2 حدود  294ppm  بوده و اکنون مقدار آن 345  ppm  می باشد . که در مناطق صنعتی این مقدار 400 ppm است . در باتلاق میزان Co2 بالاتر از سایر جاها می باشد . نیاز گیاهان به Co2 ژنتیکی می باشد . کمبود  Co2 در زمستان محسوس است . و مجبور به بسته شدن درب گلخانه می شویم بخصوص در روزهای آفتابی چرا که توسط نور و
Co2 و آب قند سازی می کند و کشور های مثل انگلیس ، هلند ، سوئد که قد عرض های بالا هستند . این مشکل پیش می اید . اگر Co2 نباشد توقف در محصول و رشد گیاه می باشد . اگر میزان  Co2 به 125-50  ppm برسد حدبحرانی گویند و باعث صدمه به گیاه می شود . برای گوجه فرنگی 2200 ppm  خیار 1500ppm ژربرا و داودی 1200  Co2 ppm مشکلی  ایجاد نمی شود سمیت ندارد و حد نرمال افزایش Co2در گلخانه های جهانی 1500-100 ppm است که برای سلامتی انسان  مشکلی ایجاد نمی شود . در خیار با افزایش Co2 تا 1500 ppm تا 31% افزایش محصول داشته و در گوجه تا ppm 1000  - 48 % افزایش محصول داشته ، در گلخانه های رز شاخه بریده تا غلظت ppm1000 باعث 53% افزایش محصول داشته است. در میخک تا 38% در گلهای بنفشه آفریقایی ، اطلسی ، کالانکو آ ،نبت القنسول با افزایش Co2 هم از نظر کیفیت و هم از نظر کمیت  محصول افزایش داشته است . برای دادن Co2 باید گلخانه بسته و غیر قابل نفوذ باشد . پس از Co2 دهی باید مابقی عناصر ماکرو و میکرو به خاک داده شود . زمان Co2 دهی از اول مهر تا اواخر یا اواسط اردیبهشت برای این کار از دستگاه ژنراتور مولد Co2 استفاده می شود
و سوخت آن پروپان ، نفت ، گازوئیل می باشد . دستگاه اندازه گیری کننده Co2، بنابراین در صورت کمبود Co2 در گلخانه توقف رشد و کمبود محصول پیش می آید . اگر میزان Co2 در هوا 400ppm  باشد برای گیاه مطلوب است . اگر میزان Co2 به 125-50 ppm برسد گیاه با کمبود Co2مواجه می شود این حد را حد بحرانی گویند .
کشورهایی مثل نروژ ، هلند ، بلژیک کمبو د  Co2 دارند زیرا در عرضهای بالا ی شمال قرار گرفته اند . غلظتهای بالا Co2 می تواند در رشد گیاهان موثر باشد .
برای گوجه فرنگی تا 2200ppm  می توانیم اضافه کنیم ، خیار 1500 ppm
ژربرا وداودی 1200ppm  Co2 می توانیم اضافه کنیم . اگر از این حد اضافه شود حالت سمیت ایجاد می کند . حد نرمال افزایش Co2در گلخانه ppm 1500 -1000  است و این حد مشکلی برای سلامتی انسان ایجاد
 نمی کند. افزایش Co2 در گلخانه خیار به غلظت  ppm 1500 و 30% افزایش محصول داشته ودر گوجه فرنگی تا ppm 1000اضافه کرده اند و دیدند 48% افزایش محصول داشته .
در گلخانه رز شاخه بریده تا غلظت ppm  1000 باعث شده که 53% افزایش محصول داشته باشیم در گلخانه میخک تا 38% می تواند موثر باشد . در گلهای بنفشه آفریقایی  ، اطلسی ، کالانکونه ، نبت القنسول وقتی Co2 را اضافه کردند ، هم از نظر کمیت و هم از نظر کیفیت  محصول افزایش داشته است در افزایش  Co2 بایستی پنجره ها کاملا بسته باشد .
با اضافه کردن Co2 بایستی مواد معدنی را همراه آن اضافه کنیم تا کمبود مواد غذایی در خاک بوجود نیاید .
از حدود مهر تا اوایل یا اواخر اردیبهشت Co2 را به گلخانه می توانیم تزریق کنیم .
برای تزریق Co2 از دستگاه ژنراتور مولد Co2 استفاده می کنند . سوخت این ژنراتور می تواند  پروپان ، نفت ، گاز و گازوئیل باشد .
دستگاه اندازه گیری کننده Co2 :
معمولا با توجه به گلخانه دستگاه را تنظیم می کنند .

آب : کمیت و کیفیت

کمیت : چاه ، لوله کشی شهر – استخر

اگرلوله کشی  شهر باشد بهترین نوع است و چون مقدار 6% ppm   - 1% کلر دارد مشکلی ندارد و بیشتر از این باشد مضر است میزان فلور 7 % ppm  در آب شرب می باشد ولی عده ای از گیاهان حساس هستند ( کلرو فیتوم یا گندمی یا کرد یلین ، دراسنا ،اسپاتی فیلوم ، آگاو )


چاه :

حاوی مقدار زیادی کلسیم می باشد . که از لحاظ شوری ،PH  املاح تست شود

شور :

شامل سدیم ، منیزیم ، کلسیم ( کلرو ها ، سولفاتها ، کربنات ها ) از همه خطرناک تر کلرو سدیم است .چون محلول  است و باعث پلاسمو ن گیاه
می شود.

استخر:

در استخرها  تولید خزه بالا می رود و محلی مناسب جهت رشد و نمو قارچ ها و بیماریها می شود .
دمای آب  بسیار مهم است . دمای آب باید مناسب با نوع گیاه باشد گرمسیری ،
نیمه گرمسیری (  22-  18 درجه سانتیگراد)


مصرف آب در گلخانه :

آب گلخانه از چاه ، لوله کشی شهری و استخر تامین می شود .
 اگر منبع لوله کشی آب شهری باشد بهترین آب است . در داخل آب شهری همیشه کلر وجود دارد. که میزان آن 0.1 تا 0.0 ppm در آب مصرف می کنند این میزان برای گیاه مشکل ندارد ولی بیشتر از آن برای گیاه مسمومیت ایجاد می کنند . در استخر های ماهی هم اگر کلر زیاد باشد ماهیها را می کشد .در آب شهری فلوئور هم وجود دارد که باعث استحکام دندان می شود . غلظت  فلوئور هم حداکثر ppm  0.7 است .
گیاهانی مثل گندمی (کلر و میتوم ) ، کود بلین ،دراسنا، اسپاتی فیلوم یا آکاو (خنجری ) نسبت به این غلظت فلوئور حساسیت نشان می دهند .
اگر منبع آب چاه باشد این آب دارای مقادیر زیادی کلسیم است که باید از نظر شوری ، PH املاح ، تست شود . PH  خنثی برای گلها بهتر است .
اگر آب دارای املاحی مثل سدیم ، منیزیم و کلسیم و آمینوهای کلر و ، سولفاتها     
وکربناتها باشند برای  پرورش  گل مضر است که ازهمه مضر ترکلر و سدیم است زیرا محلول است که سریع باعث مسمومیت گیاه می شود . آب در یا 35گرم در لیترنمک دارد و بوته ها را خشک می کند . آب را اگر در یک استخر ذخیره کنیم این باعث شیوع خزه در گلخانه می شود که این محلی برای فعالیت قارچها و باکتریها می شوند .


دمای آب :

دمای آب گلخانه باید در حدود 22-18  باشد .


برگ زینتی ها :

 هیپو ستین :

از تیره آکالتاسه ، گیاهی برگ زینتی است و جدیدا وارد ایران شده و ارتفاع کمی دارد 20-15 برگهای کوچک و متقابلی دارد . حالت شیر در این گیاه وجود دارد .
هوای مرطوب و رطوبت بین  %80- 70 می خواهد . نور کم تا متوسط
600 – 1000  فوت کندل ، تکثیر با قلمه سبز و علفی صورت می گیرد . ((قلمه ای به طول 8-7 cm که دارای  دو برگ است )).


یاچیس تاچیس :

گیاه مشعلی ، رنگهای سفید ، صورتی ، لیموئی زرد ، گل زینتی است و هوای گرم و مرطوب و لذا نیاز به گلخانه دارد و تکثیر با قلمه از تیره آکوانتاسه .
+ نوشته شده در  چهارشنبه چهارم شهریور 1388ساعت 5:40  توسط محسن شباهنگ  | 

درختان و درختچه های زینتی

درختان :   سوزنی برگ ، پهن برگ


نراد، افرای شبه چناری ، افرای سیاه ، افرای سرخ ، توس (غان ) ، توت کاغذی
پکان ، جوالدوز ، سدر ، سرو ، داغداغان ، کافور ، اکالپیتوس ، زیتون ، پسته
زیتون تلخ ، انجیر ، انار ، زبان گنجشک ، بید ، سنجد وسنجد تلخ ، عناب ، گردو
ماگنولیا ، ازگیل ، توت سفید ، کاج ، خیار ، سپیدار، صنوبر، اقاقیا، نارون ، نارون چتری


اهمیت درختان و درختچه های زینتی


طبقه بندی و مرفولوژی :

گیاهان بدون بافت : جلبک ها ( تک سلولی ) - باکتریها – قارچها
گلسنگها -  هپاتیک ها و خزه ها

گیاهان دارای بافت مستحکم :

 بدون دانه{سرخسها– پنجه گرگیان}

دانه دار{مخروطیان (بازدانگان)
 گیاهان گلدار(نهان دانگان) تک لپه ودو لپه ای


درختان : 3 تا 5 متر
درختچه ها : 3 متر

طبقه بندی درختا ن براساس میوه و ثمره :


مثمر {میوه ، پوست ، چوب ، و داروئی } و غیر مثمر


طبقه بندی اقلیم : گرمسیری مرطوب ، سردسیری و خنک ، نیمه گرمسیری معتدل سردسیری


طبقه بندی فصل : خزان پذیر ، همیشه سبز

 
طبقه بندی تراکم تاج  :  متراکم {کاج و سرو}
 نیمه متراکم {انار، زیتون} – باز { چنار ، افرا}


طبقه بندی از لحاظ دما : مقاوم به سرما – متحمل – حساس به سرما


طبقه بندی براساس مقاوم به خشکی : مقاوم به خشکی ، حساس به خشکی و کم آبی


طبقه بندی براساس مقاوم به شوری : مقاوم به شوری ، حساس به شوری


طبقه بندی درختان و درختچه در فضای سبز:

 پوششی ، صخره ای ، سایه انداز،همیشه سبز،انبوهی ،جنگلی ، پرچینی


((پیچها و بالارونده ها ))

پیچ اناری ، کلماتیس ، پاپتمال ، پیچ امین الدوله ، موچسب ، پیچ پلی گونوم ، نسترن ، گلسین


پیچ اناری : Campsis  grandiflora

نام انگلیسی :  Trumpet  vine 

خانواده :    بگونیاسه    Bignoniaceae      

این گیاه بومی چین و ژاپن می باشد ودر مناطق گرم آمریکای جنوبی و آفریقا گسترش دارد. رونده و خزنده و مقاوم و خزان شونده است . در مکانهای مناسب ارتفاع این گیاه به 6 متر هم می رسد . برگها کامل ، چرمی ، تخم مرغی ،
 دندانه دار می باشد . این گیاه نسبتا به سرما مقاوم است و سریع الرشد می باشد . هرس این پیچ در اواخر بهمن و اسفند صورت می گیرد .
تکثیر : بوسیله قلمه چوب نرم یا چوب سخت در اواخر بهار و ریشه زایی در بافت ماسه ازدیاد می یابد. 


کلماتیس : Clematis  viticella     

تیره : رانونکولوس   Ranun  culaceae


این گیاه بومی اروپای جنوبی و آسیای غربی می باشد ارتفاع این پیچ به 5/4 متر میرسد . برگها بصورت پنجه ای و گلها ارغوانی و قرمز می باشد . فصل گلدهی خرداد تا تیر ماه است .
در خاکهای اسیدی رشد بهتری دارند ریشه ها علاقه به جای خنک دارند و برای این کار روی محل کاشت از مالچ استفاده می گردد .این گیاه عمدتا برای کاشت در نقاط سردسیر مناسب است .
تکثیر : بوسیله خوابانیدن در بهار و یا تهیه قلمه ساقه در اواخر تابستان صورت می گیرد .

پیچ امین الدوله :Lonicera    Japonica 

تیره : کاپریفولیاسه       Caprifoliacea

گیاهی همیشه سبز، خزنده ، با گلهای برنگ سفید که بتدریج زرد می گردد . ارتفاع این پیچ تا 8 متر هم می رسد زمان گلدهی اردی بهشت تا مهر می باشد .
در شرایط نیمه سایه یا سایه کامل رشد خوبی دارد . به سرما مقاوم است . در زمستان بلافاصله بایستی شاخه های گل دهنده هرس شوند .
تکثیر : گرفتن قلمه چوب سخت در بهار یا قلمه چوب نرم برگدار در تابستان ، خوابانیدن شاخه ای در بهار کاشت در بالای دیواره های سنگی ، کنار نرده ها ، داربست انجام  می گیرد .

مو چسب : Parthenocissus  Planeh 

انگلیسی : Boston  

تیره : Vitaceue    

بومی آسیا و آمریکای شمالی است و در همین مناطق  گسترش پیدا کرده اند.
 ریشه گیاه بوسیله مکنده خود از درختان و دیوار بالا می رود.
 و بدون نیاز به قیم می چسبد .برگ این گیاه سبز و در پائیز برنگهای زیبای سرخ و عنابی در می آید . زمان گلدهی در اواخر تابستان یا اول پائیز می باشد . گیاهی است مقاوم و سایه پسند ، بهترین مکان برای کاشت ،  محل سایبان وار و گرم و روشن می باشد . کاربرد آن برای دیوارهای کناری منازل ، ادارات و بزرگراه ها و زیر پلهای روشن می باشد .
تکثیر : بوسیله گرفتن قلمه چوب نرم در اواخر تابستان ، خوابانیدن مارپیچی یا مرکب در بهار و کاشت بذر در پائیز



پیچ پلی گونوم: (هفت بند )  Polygonum  balds chuanicum

انگلیسی : Jaintweed  . Knotweed

تیره :  پلی گوناسه


این گیاه در آسیای مرکزی گسترش یافته و گیاه علفی یکساله ، چند ساله ، چوبی و بالارونده است. گلها برنگ سفید مایل به صورتی ، زمان گلدهی تابستان و پائیز است .  به سرمامقاوم است در خاکهای رسی ، گچی و مرطوب به خوبی  رشد  می کند . در نور کامل به خوبی رشد می کند . بصورت پوشش کوتاه و متراکم برای کاشت در شیبها مناسب است .
تکثیر : بوسیله گرفتن قلمه از گونه های بالا رونده در بهار ، تقسیم بوته گونه های چند ساله در بهار ، خوابانیدن ساقه ها و کاشت بذر در هوای آزاد در بهار


پیچ گلیسین :  Wisterid  sinensis 

این گیاه بومی چین است و از قدیم در ایران کاشته می شده است . ارتفاع این گیاه تا 18 متر می رسد. ساقه پیچ خور و بالا رونده است . گلها برنگ آبی – بنفش و دارای عطر مطبوع و ملایمی است . نیاز به آب زیاد دارد.
بازهکشی مناسب دارد . در مناطق آفتابی گل دهی بیشتر می شود . و نیاز به هرس دارد. برای کاشت در نواحی سردسیری مناسب است.
 تکثیر : بوسیله خوابانیدن در بهار ، تهیه قلمه در اواخر تابستان و کاشت بذر در بهار صورت میگیرد .


نسترن  : Rosa . L

Moschotd , Damescena                  

نسترن در ایران دارای گونه های متعدد زیادی است . بعضی از آنها در جنگلها و ارتفاعات خزر می رویند و بعضی مخصوص نواحی اسپتی می باشد . ارتفاع به
30 تا 50 سانتی متر در برخی گونه ها تا 3 متر هم بالارونده است .
 زمان گلدهی : اردی بهشت تا تیر ماه است . به سرما مقاوم است نیاز به هرس دارد. فاصله دو گیاه از همدیگر حداقل 1 متر است.
تکثیر : کاشت بذر پس از سرما دهی ، گرفتن قلمه چوب سخت بطول 10 تا 20 سانتی متر  و قطر 6 تا 10 سانتیمتر در پائیز و پیوند شکمی

طاوسی سفید : Cytisus  Kewensis    

این گیاه دارای ارتفاع 25 تا 30 ساتی متر و گستردگی تاج  آن تا 60 سانتیمتر
 می باشد که در دسته پیچ ها و درختچه های رونده طبقه بندی می گردد .
بوته ها بوسیله سیم به سمت طرفین هدایت می کنند .

 روش تکثیر این گیاهان بوسیله قلمه از شاخه های بدون گل در اواخر بهار یا اواسط تابستان است . کاربرد آن در صخره های بزرگ و دیوارهای خشک پارک صخره ای می باشد .

نراد:

نام علمی :    Abies nord maniana



خانواده : پیناسه              Pinaceae  


مشخصات عمومی : درختچه ای است سوزنی برگ ،همیشه سبز ،ارتفاع 30 تا 60 متر ، هرسی شکل موطن اصلی این گیاه قفقاز و جنوب اروپا می باشد که بیشتر از این درخت جهت استفاده از چوب آن کشت می گردد.
پوست این درخت سفید تا خاکستری می باشد که در دوران جوانی پوست درخت صاف و تدریجا ترک خوردگی پیدا می کند .


خاک مورد نیاز : شنی رسی و عمیق می باشد.

اقلیم :  مناطق مرطوب و سرد مورد نیاز می باشد .



زمان کاشت : اوایل بهار یا پائیز می باشد.


روش تکثیر: بوسیله بذر با پوشش 3% سانتی متر در خاک عمیق شنی رسی در حرارت 15 درجه سانتی گراد و تکثیر توسط قلمه انجام می گیرد.

((افرا))

افرای شبه چناری :

نام علمی :      Acer  Pseudo  Platanus


خانواده :        (ایسراسه)

درختی است پهن خزان کننده با کاربرد چوب صنعتی ، ارتفاع 30 متر و تا 1450 متر از سطح در یا رویش میکند. سن بهره برداری 40 سال ، موطن اصلی اروپای مرکزی و خاورمیانه می باشد.

خاک مورد نیاز : سبک ( شنی ، رسی) با زهکشی خوب می باشد.

زمان کاشت : آبان تا اسفند می باشد.

روش ازد یاد : بوسیله بذر با پوشش 5% سانتیمتر در سایه و در آبان ماه
 می باشد.


افرای سیاه :

نام علمی :  Acer  negundo    


خانواده :     اسراسه



درختی است زینتی ، پهن برگ ، خزان کننده ارتفاع تا 20 متر می رسد .
وطن اصلی شمال آمریکاست .


خاک مورد نیاز : شنی رسی  می باشد.

تکثیر: از طریق بذر و همچنین پیوند در اسفند و خوابانیدن در مهر ماه می باشد.

افرای سرخ :

نام علمی : Acer  Palmatum   


خانواده :  آسراسه




درختی پهن برگ ، خزان کننده برگها درپائیز قرمزخونی با جلوه بسیارزیبا است. ارتفاع آن 3 تا 6 مترمی باشد.
موطن اصلی این گیاه ژاپن می باشد .



نوع خاک : سبک با زهکشی مناسب ، زمان کاشت آبان تا اسفند می باشد.



روش تکثیر : استفاده بذر با پوشش 5% سانتی متر در سایه و در آبان
پیوند در اسفند ، خوابانیدن در مهر ماه می باشد.


موارد مورد مصرف : کشت در محوطه و جنب دیوارهای ساختمان اداری ( سفید رنگ ) می باشد.

افرای ابلق :

نام علمی : Acer .sp


خانواده :    آسراسه


درختی است پهن برگ که رنگدانه های کلروفیل از تجمع کمتری در سطح برگها برخوردار بوده و شبیه درختچه آپارتمانی بنجامین ابلق می باشد . این درخت بسیار مناسب محوطه های پارکی و اداری می باشد .


تکثیر : از طریق پیوند بر روی پایه های افرا امکان پذیر است .


کاجها   ( پیناسه )
 
شامل : کاج های ایرانی – کاج کاناری – کاج سیاه – کاج نوئل – کاج تهران – کاج چتری – کاج نقره ای – کاج جلد ماری




کاج ایرانی (تهران ) Pinus   eldarica

سوزنی برگ و بومی کشور گرجستان که بطور عمده منطقه مرطوب و نیمه مرطوب رشد ونمو می کند .
این درخت را بصورت توده ای ، ردیفی و تک درخت در پارکها و مناظر شهری کشت می گردد.
 نیاز به خاک سبک دارد و نسبت به شوری و قلیایی بودن مقاوم می باشد .
همچنین نسبت به سرما و باد شدید نیز مقاوم است ، روش تکثیر آن از طریق بذر می باشد .

کاج کاناری : Pinus canariensis

از سوزنی برگان که بومی جزایر کاناری است در اراضی شنی و شنی رسی به خوبی رشد می نماید . این درخت علاقمند به هوای معتدل و گرم می باشد . از لحاظ تزئین بصورت تک درخت یا ردیفی کشت می شود . روش تکثیر این گیاه فقط از طریق بذر می باشد . ارتفاع این گیاه تا 25 متر میرسد.

کاج سیاه : ( اطریش)  Pinus nigra

این کاج بومی اروپای جنوبی می باشد که در سال 1334 وارد ایران گردیده است.
سن بهره برداری این درخت 80 سال می باشد دارای ارتفاع 20 تا 30 متر است .
روش تکثیر بوسیله بذر با پوشش 3 میلی متر در کیسه های پلاستیکی در فروردین که پس از یک سال می توان منتقل نمود .
از نظر کاربرد در فضای سبز بصورت پراکنده یا قطعات کوچک جنگلی در پارک ها استفاده می گردد.
این کاج نسبت به سرما و خشکی مقاوم است .





کاج چتری : (بادامی ) Pinus  Pinea

درختی است سوزنی برگ و همیشه سبز ، ارتفاع آن تا 30 متر می رسد از چوب آن در مصارف صنعتی استفاده می گردد. دارای دانه های خوراکی است . موطن اصلی این گیاه کشورهای حوزه دریای مدیترانه است.
تکثیر از طریق بذر با پوشش خاک 3 تا 5 میلی متر در کیسه پلاستیکی معمولا بصورت تک درخت یا آمیخته با هم در جنگلکاری استفاده می گردد.


کاج کا شفی : Pinus Longifolia


درختی سوزنی برگ است . که توسط مرحوم کاشف السلطنه به ایران آورده شد .
رشد در سواحل دریای خزر بسیارخوب جواب داده است. چوب این کاج قرمز رنگ است وجه تمایز دیگر کاجها ست. در کارهای صنعتی بسیار  کاربرد دارد .
از اقلیم مناطق معتدله سرد و معتدله گرم را می پسندد . برای خیابانهای اطراف و جنگلکاری مناسب است .
تکثیر از طریق بذر با پوشش 3 میلیمتر خاک در کیسه پلاستیکی می باشد.
از دیگر کاجهای زینتی می توان به کاج سیلو ستر ، مونتانا ، اگزالسا ، جلد ماری اشاره کرد

نوئل ها       پیکامه


این درختان دارای گونه های زیادی می باشد که در فضای سبزحائزاهمیت هستند.




نوئل معمولی :Picea  abies  

درختی است سوزنی برگ همیشه سبز مخروط ها همیشه آویخته دارای چوب صنعتی و ارتفاع آن 50 متر میرسد.
موطن اصلی شمال اروپاست . نیاز به خاک عمیق و غنی دارد .
عمدتا بصورت گروهی یا منفرد کشت می گردد.
روش تکثیر بوسیله بذر درشاسی سرد با پوشش 3 میلیمتر خاک انجام می گیرد.

نوئل نقره ای :  Picea  Pungenns


این درخت بومی اروپای شرقی بوده و کاشت دو واریته آن در ایران بنامهای گلوکا و آرژانته مرسوم است.
به لحاظ رنگ نقره ای برگها بعنوان یک گیاه تزئینی در حاشیه مسیر و بصورت جنگلکاری استفاده میگردد.
روش تکثیر فقط از طریق بذر در شاسی سرد صورت می گیرد .


{ درختچه زینتی }

شامل :بادام کوهی ، ارغوان ، شیر خشت ؛ زالزالک زنیق ، شمشاد ، یاسمن ،
سرو کوهی ، یاس زرد ، به ژا پونی ، سرو ها ، گز ، طاوسی






بادام کوهی :Amygdalus   Lycioides


تیره : Rosaceae     

نام انگلیسی: Almondtree 




بادام کوهی : غالبا در نواحی نیمه خشک و اسپتی می روید . در دامنه های جنوب البرز ، دره کرج در ارتفاعات تهران دیده می شود .
درختچه ای خاردار می باشد . برگ ساده و فاقد دمبرگ است . برای کاشت در دامنه های سنگلاخ  با شیب تند مناسب است .
تکثیر : بوسیله کاشت بذر در بهار انجام می گیرد .

ارغوان : Cercis   silquastrum


تیره :     کیساپیناسه

بومی اروپا و غرب آسیا می باشد بزرگترین مشخصه آن برگهای قلبی شکل یا گرد و نوکدار می باشد که بعد از ظهور گل پدیدار می شود .
گلهای این درختچه ارغوانی روشن است که در اردی بهشت ظاهرمی شوند. مناسب مناطق سرد سیر نمی باشد .
برای کاشت رفیوژها ، شیب های تند توصیه می شود .
تکثیر : این گیاه توسط بذر پس از سرما دهی در بهار و قلمه چوب نرم در بهار یا اوایل تابستان و خوابانیدن ساده در تابستان صورت می گیرد .


میخک هندی : Daphne  blagayana

خانواده :   تیملاسه


دارای برگهای سبز تیره و گلهای سفید و معطر که در اردی بهشت می رویند .
 گیاه متداول در مناطق شمالی کشور است .
ولی به علت حساسیت در مقابل سرما در مناطق دیگر کشور در گلخانه حفظ
می شود.
ارتفاع این گیاه تا 100 سانتی متر میرسد و گستردگی تاج آن 90 تا 45 سانتی متر در شرایط آفتاب و یا نیمه سایه و در خاکی که خوب زهکشی شده
روش تکثیر : در تابستان به وسیله قلمه زدن در مخلوطی ازپیت ماس و شن وهمچنین بوسیله خوابانیدن تکثیر می شود .
کاربرد این گیاه برای پاس دیوارها و نقاط مختلف باغهای صخره ای می باشد .

شیر خشت : Cotoneaster  norizontalis


نام انگلیسی :          Rock  cotoneaster


این گیاه بومی چین و هیمالیا می باشد . گونه های بومی ایران معمولا در مناطق خشک  کوهستانی و نقاط اسپتی و نیز در نقاط مرتفع و خشک وجود دارند . ارتفاع این گیاه در صورت پرورش و هرس مناسب تا 2 متر هم میرسد .
شاخه ها منظم می باشد و بصورت افقی روی زمین رشد کرده و می خزد . جزو گیاهان پوششی و صخره ای طبقه بندی میگردد.
و در فضای سبز کاربرد دارد. برای کاشت در حاشیه ها و سنگلاخ مناسبند .
گیاهی است مقاوم به سرما که در تمام خاکها بخصوص خاکهای گچی بخوبی رشد می کند .
تکثیر : بوسیله کاشت بذر پس از سرما دهی و خراش دادن در بهار یا پائیز گرفتن قلمه در بهار یا تابستان از سر شاخه وخوابانیدن شاخه در بهار صورت می گیرد.


شمشاد :  Euonymus  Japonicus


شمشاد ها به واریته های مختلفی معروف هستند : شمشاد پرتغالی ، شمشاد اناری ، شمشاد معمولی ، شمشاد ابلق ، شمشاد نعنایی ، این گیاه بومی ژاپن می باشد .
گیاهی است همیشه سبز که با وسعت 15 سانتی متر گسترش می یابد .
ارتفاع 20 تا 25 سانتی متر می باشد . زمان گلدهی اردی بهشت و خرداد است .
شمشاد در هر خاک و هر شرایطی رشد و نمو خوبی دارد .   
تکثیر: بوسیله کاشت بذردر بهار در شاسی ، گرفتن قلمه چوب سخت از گونه های خزان دار تابستان خوابانیدن شاخه در بهار و تقسیم بوته انجام می گیرد.



یاسمن : (رازقی )   Jasminum   Fruticans 

نام انگلیسی : Jasmine   

تیره :     اولئاسه

بومی نواحی مدیترانه است ، شاخه ها خزنده ، کمانی و نسبتا سخت است .
زمان گلدهی اواخر اردی بهشت ماه است . در خاکهای حاصلخیز اعم از رسی وگچی ونور گیر رشد خوبی دارد .
برای رفیوژها ، شیبها ، زمینهای نامناسب و کناره دیوارها توصیه می شود .
تکثیر : بوسیله گرفتن قلمه چوب نیمه سخت در اواخر تابستان ، خوابانیدن شاخه در بهار یا  تابستان جدا کردن پا جوش در بهار (یاسمن زمستانی هم همینطور )

سرو کوهی  (ژونی  پیروس)  ارس ، مایمرز

Juniperus  Sabina norizontalis

از خانواده : کوپرساسه

موطن اصلی این گیاه قفقاز ، گرجستان ، آذربایجان می باشد . (آمریکا ی جنوبی )
بصورت فرمهای خوابیده بر روی زمین عمدتا دیده می شود که ارتفاع آن تا 1 متر تجاوز می کند . برگ سوزنی و نوک تیز و در گیاه بالغ فلسی شکل و متراکم است و برنگهای سبز ، زرد ، خاکستری و آبی ظاهر میشود .
تکثیر : بوسیله کاشت بذر با پوشش 5/1 سانتی متر در خاک سیاه هوموسی در فروردین – قلمه ساقه های جوان در شهریور یا مهر در خاک شنی هم امکان پذیر است ( با هورمون ریشه زایی )

پیرو کانتا  ( زالزالک زینتی ، مینیاتوری )


Pyrocantha  coccinaea


بومی اروپا و شبه جزیره بالکان ، قفقاز و ارمنستان می باشد .
بطور عموم تا 2 متر ارتفاع دارد ولی در صورتیکه بصورت درختچه ایستاده هرس گردد تا 4 متر هم ارتفاع میگیرد .
دارای  گلهای سفید است ، که میوه نارنجی و زرد در پائیزماه بروز می کند مقاوم به آلودگی ، سرما ، کم آبی جهت فرم دهی نیاز به هرس مرتب سالانه دارد .
جزوگیاهان همیشه سبز می باشد و برای شیب ها، کناره جاده ها و پرچین ها مناسب است .
تکثیر : قلمه از شاخه هایی که چوب آنها کمی سخت شده در اواخر تابستان تا پائیز  کاشت بذر در بهارانجام می گیرد . 


طاوسی  :  Spartium   Junceum

بومی نواحی مدیترانه و اسپانیا است . ساقه سبز رنگ ، راست و مستقیم به طول
 3 متر کم برگ و محکم می باشد .
برگ ها خرد و کوچک هستند . گلها زرد معطر و بزرگ بصورت خوشه ای انتهایی ظاهر می شود .
زمان گلدهی اردی بهشت ماه است . پس از گلدهی باید هرس شود در محل های نورگیر و روشن مناسبند .
برای بلوارها ، رفیوژها ، کنار بزرگراه ها مناسبند .
تکثیر : بوسیله کاشت بذر در بهار یا پائیز انجام می گیرد .

گز :  Tamarix – Florida

در ایران در مناطق خشک و گرمسیر جنوبی گسترش یافته است .
ارتفاع این گیاه تا 4 متر ارتفاع دارد گل صورتی و کوچک و گل آذین خوشه ای بلند می باشد . زمان گلدهی اسفند ، تیر ، شهریور ماه است .
در خاک های شور ، رسی ، گچی و در برابر سرما و باد بسیار مقاوم است . جهت تثبیت ریگهای روان در جنوب کشور بکار می رود .
تکثیر : بوسیله قلمه چوب سخت بطول 30 سانتی متر در پائیز صورت می گیرد .


+ نوشته شده در  چهارشنبه چهارم شهریور 1388ساعت 5:38  توسط محسن شباهنگ  | 

بابونــه


گلهای خشک شده گیاه Matricaria recutia L. از خانوادۀ کاسنی (Asteraceae) است که حداقل دارای 4/0 درصد (حجم/وزن) اسانس آبی رنگ می‌باشد (1).
نامهای گیاه:
لاتین: Matricaria recutita L.
Syn: Matricaria chamomilla L., Chamomilla vulgaris S. F. Gray & Chamomilla yecutita (L.) Rauschert.
فارسی: بابونه، بابونه معطر، بابونج، بابینه
عربی: بابونج، قراص
انگلیسی: Chamomille
آلمانی: Kamile
فرانسه: Camomille
ریخت شناسی: گیاهی است یکساله، بسیار معطر به ارتفاع 40ـ20 سانتیمتر که به طور خودرو در مزارع، بوستانها، کنار جاده‌ها و اماکن بایر و سایه‌دار می‌روید. ساقۀ آن دارای انشعاباتی است که هریک به کاپیتولهائی به بزرگی 2ـ5/1 سانتی‌متر منتهی می‌شود. برگهای آن، بریدگیهای باریک و دراز با ظاهر برگچه مانند دارد. در هر کاپیتول آن 2 نوع گل، یک زبانه‌ای به رنگ سفید و دیگر لوله‌ای و به رنگ زرد دیده می‌شود. گلهای زبانه‌ای آن که د حاشیه کاپیتولها قرار دارند. پس از شکفتن کامل حالت خیمده به سمت پائین پیدا می‌کنند به نحوی که از نظر کلی ظاهر چتر باز یا نیمه باز به کاپیتول می‌بخشند (3).
اندام داروئی: بخش داروئی این گیاه را گلچه‌ها تشکیل می‌دهند که به واسطه عطر خاص و شدید خود از سایر گونه‌های نزدیک، قابل تشخیص است. گلچه‌ها تقریباً تلخ‌مزه است (3).
زمان جمع‌آوری: بیشترین مقدار اسانس در گلهای به طول کامل شکفته و تقریباً یک هفته بعد از شروع گل دادن دیده می‌شود موسم گلدهی این گیاه فصل بهار است.
دامنۀ انتشار: انتشار عمومی این گونه‌ها در قاره‌های آسیا، اروپا و آمریکا می‌باشد. در ایران از لرستان (بین خرم‌آباد و دورود و اندیمشک) و در خوزستان (صالح‌آباد، هفتگل، شوشتر و رامهرمز) و در فارس (کازرون) و تهران (دربند) گزارش شده است (1).
مواد متشکله: گلهای بابونه ایرانی حداقل 4/0 درصد اسانس دارد که قسمت عمده اسانس را سزکوئی ترپن‌ها، بیزابولول اکساید، بیزابولون اکسید، فارنسن، فارنسول (اسپاتولنول) و کامازولن تشکیل می‌دهند. میزان اسانس گلها در انواع مختلف بابونه می‌تواند 5/1ـ3/0 درصد می‌باشد که در انواع پرورشی تا 3 درصد نیز بدست آمده است. رنگ مخصوص آبی اسانس بابونه بواسطه وجود ماده‌ای به نام کامازولن بوده که این ترکیب در گلها وجود ندارد و به هنگام تقطیر ماتریسین که در مجاری ترشحی گلها وجود دارد بدست می‌آید. رنگ آبی آن تدریجاً با تأثیر هوا و نور سبز و قهوه‌ای می‌شود. از دیگر ترکیبات مؤثره گلهای بابونه، فلاونوئیدها می‌باشد که بیشتر از دسته متوکسی فلاون‌ها و متوکسی فلاونولها بود و از مهمترین آنها می‌توان آپی‌ژنین و لوتئولین را نام برد. از دسته ترکیبات دیگر گلهای بابونه مشتقات کومارینی و مواد موسیلاژی هستند (2و4).
موارد استعمال: بابونه دارای اثرات ضد التهاب، ضد اسپاسم و ضد نفخ بوده، در پیشگیری و درمان زخم معده مصرف می‌گردد. همچنین بعنوان ضد باکتری، ضد قارچ، آرامبخش و ملین استفاده می‌شود. بابونه در درمان التهابات پوستی، ادرار سوختگی اطفال و ترک خوردگی نوک پستان مؤثر است (4و2).
مدر، مقوی معده، معرق، بادشکن، اشتهاآور، هضم‌کنندۀ غذا، صفرابر، قاعده‌آور و التیام‌دهنده است. اثر ضد عفونی‌کننده ضعیف ولی قاطع‌ دارد. بعلاوه مسکن درد و ضد تشنج نیز می‌باشد. اسانس آن اثر ضد تشنج، بی‌حس‌کننده و ضدعفونی کننده دارد. با مصرف آن تعداد گلبولهای سفید خون نیز زیاد می‌گردد و چون از ترشح و التهاب‌های چرکین مخاط، جلوگیری بعمل می‌آورد. از این نظر به کار بردن آن در رفع یبوستهائی که مواد دفعی مخصوصاً در قولون چپ جمع می‌گردد اثر مفید ظاهر می‌کند (3). عصارۀ حامل از کاپیتولهای این گیاه، برای ضد عفونی کردن مخاط دهان و لثه‌ها پس از کشیدن دندان و پماد آن برای جلوگیری از آلودگی زخمها و بهبود جوشها، سوختگیها، جراحات خراش، ترک پوست و نظایر آن بکار می‌رود.
موارد استعمال در پزشکی گذشته: در طب گذشته بابونه به عنوان ضد التهاب، برطرف کننده زخمهای دهانی و بثورات جلدی مصرف شده، همچنین در درمان علائم سرماخوردگی و رفع سردرد مورد استفاده بوده است (3). مصرف سنتی بابونه در بچه‌ها به صراحت نشان می‌دهد که بابونه یک گیاه بسیار ملایم و بی‌خطر در نظر گرفته می‌شود.
آثار فارماکولوژیکی: گلهای بابونه حاوی گروهی مواد لیپوفیل می‌باشد که اثر برجسته ضد التهابی می‌باشند و نیز دارای گروهی مواد هیدروفیل با اثر قوی اسپاسمولیتیک است. مواد لیپوفیل شامل سزکوئی‌ترپن‌ها (کامازولن) و مواد هیدروفیل شامل فلاونوئیدها (آپی‌ژنین) و کومارین‌ها می‌باشد.
فعالیت ضد التهابی عصاره بابونه بیشتر به واسطه ترکیبات ماتریسین (پیشتاز کامازولن)، بیزابولول و اکسیدهای آن بوده که عمده‌ترین ترکیبات موجود در عصاره را تشکیل می‌دهد. این فعالیت به اثر آنتی‌اکسیدان آنها نظیر آنچه روی مهار پروستاگلاندینها و سنتزلوکوترپن‌ها انجام می‌گیرد نسبت داده شده است. اثر اسپاسمولیتیک آپی‌ژنین نسبت به پاپاورین، 92/3 برابر قوی‌تر است (4).
آپی‌ژنین علاوه بر جلوگیری از آزادسازی هیستامین، تشکیل محصولات 5 ـ لیپو اکسیژناز و سیکلو اکسیژناز نظیر 12 ـ لیپو اکسیژناز را مهار می‌کند (2و4). ضمناً مشخص شده که آپی‌ژنین می‌تواند به گیرنده‌های بنزودیازپین متصل شود و اثر ضد اضطراب داشته باشد (5).
آزولن موجود اسانس در گیاه به پایه‌ای است که محلول آن اثر قاطع بر روی استافیلوکوکوس اورئوس و استرپتوکوک همولیتیک دارد.
 
+ نوشته شده در  چهارشنبه چهارم شهریور 1388ساعت 5:34  توسط محسن شباهنگ  | 

دیفن باخیا

مقدمه
نام فارسی اصیل این گل ، دیفن باخیا است که اشاره به سمی بودن برگ آن دارد. گیاهی است برگ زینتی. زادگاهش برزیل است. ساقه‌ها نرم و آبکی و نقش و رنگ برگها سبز رنگ بوده و آراسته به لکه‌های سفید کرمی و زرد کمرنگ است که از دو طرف برگ دیده می‌شوند. ساقه‌ها غالبا بدون انشعاب و برگهای انتهایی همیشه در حال رشد و فعالیت می‌باشند و برگهای پایینی به تدریج ریزند و ساقه حالت سخت به خود می‌گیرد. نسبت به عدم تهویه هوای اتاق و آبیاری بیش از اندازه حساس است.
نیازهای دیفن باخیا
·    نور: نور غیر مستقیم بهترین نور است. نژادهای برگ تیره ،·     نسبت به سایه مقاوم هستند. در صورتی که تاریک باشد گیاه رشد علفی می‌·    کند و بیش از اندازه دراز می‌·    شود.
·    دما: درجه حرارت 18- 13 درجه سانتیگراد را ترجیح می‌·    دهد. برای مدت کمی در 10 درجه سانتیگراد نیز مقاومت می‌·    کند. ولی ممکن است برگهای پایین ریزش کنند. در صورتی که درجه حرارت بالاتر از 24 درجه سانتیگراد باشد غبار پاشی و آبیاری زیادی توصیه می‌·    شود.
·    آبیاری: آبیاری با آب سبک بدون املاح توصیه می‌·    گردد. در تابستان هفته‌·    ای 3 - 2 بار و در زمستان یکبار در هفته کافی است. اگر درجه حرارت پایین ،·     16 درجه سانتیگراد باشد اجازه دهید سطح خاک بین دو آبیاری خشک شود.
·    رطوبت: در تابستان غبار پاشی روزانه پیشنهاد می‌·    گردد. بخصوص اگر درجه حرارت بالای 24 درجه سانتیگراد باشد.
·    تغذیه : هر ماه یکبار کود دهی لازم است.
·    خاک مناسب: خاک برگ و مخلوطی از لوم و کمپوست (بقایای مواد گیاهی و مواد صنعتی) برای این گیاه مناسب می‌·    باشد.
·    تعویض گلدان: هر سال در فصل بهار ،·     گلدان را با 2 اندازه بزرگتر تعویض نمایید.
·    تمییز نمودن برگها: با اسفنج مرطوب برگها را هر ماه تمیز نمایید.
·    تکثیر: ریشه دار نمودن قلمه های 5 سانتی متری و دارای حداقل یک جوانه. این قلمه ها را به مدت یک تا دو روز خشک کرده و به طور افقی در شن قرار دهید ریشه و شاخ و برگ از محل گره ها شروع به رشد می نمایند.
عوارض و درمان دیفن باخیا
·    برگها زرد)) و تار عنکبوت زیر آنها مشاهده می‌·    گردد: عامل ،·     کنه ریز قرمز است. هر دو هفته یکبار با سم کنه کش گیاه را سمپاشی نمایید تا علائم برطرف گردند.
·    برگها خشک شده و سقوط می‌·    نمایند: هوا خیلی گرم و خشک است. رطوبت خاک را بازدید و در صورت لزوم آبیاری نمایید. غبار پاشی را فراموش نکنید و گیاه را به محل خنک‌·    تری منتقل نمایید.
·    لکه‌·    های سوخته روی برگها است: در آفتاب غبارپاشی نموده‌·    اید ،·     اگر چه گیاه به غبار پاشی نیاز دارد ولی بهترین موقع آن صبح و عصر در سایه است.
·    بعضی از برگها و ساقه‌·    ها می‌·    پوسند: عامل آن قارچ است. غبارپاشی را کمتر کنید. گیاه را در درجه حرارت 16 درجه سانتیگراد نگه دارید و با سم قارچ کش سمپاشی کنید.
·    زخمهای سفید پنبه‌·    ای شکل روی برگها و قاعده آنها مشاهده می‌·    گردد: حشره آفت عامل آن است. گیاه را هر دو هفته یکبار با سم حشره کش نفوذی سمپاشی نمایید.
·    برگها رنگ پریده و به سفیدی گرایش نموده‌·    اند: یا نور زیاد است و یا احتیاج به کود دهی دارد.
·    برگهای پایین زرد و لکه‌·    های قهوه‌·    ای در حاشیه آنها مشاهده می‌·    گردد: آبیاری بیش از اندازه است. اجازه دهید سطح خاک گلدان در فاصله بین دو آبیاری خشک شود سپس با میزان کمتری آبیاری را انجام دهید.
·    برگهای پایین به طرف داخل می‌·    پیچند و خشک می‌·    شوند: کاملا طبیعی است با بالا رفتن سن گیاه برگهای پایین می‌·    ریزند. بهتر است گیاه را به محل خنک‌·    تری منتقل نمایید.
·    برگها رنگ پریده و سقوط می‌·    کنند: هوا خیلی سرد است. گیاه را به محل گرمتری منتقل نمایید.
ارتباط با سایرین
·    تاکسونمی : گیاه دیفن باخیا برحسب خویشاوندی با سایر گیاهان رده بندی می‌·    شود و جایگاه این گیاه از نظر رده بندی در سطح گونه مشخص می شود.
·    مورفولوژی : تنوع ریختی گیاه دیفن باخیا مطالعه می‌·    شود. به عبارتی مطالعه تنوع ریختی این گیاه باعث می‌·    شود تا بدانیم که با شرایط متفاوت در زیستگاهای مختلف سازگاری این گیاه چگونه صورت می‌·    گیرد.
·    آناتومی: ساختمان داخلی گیاه دیفن باخیامطالعه می شود.
·    مورفوژنز: از ابتدای تشکیل سلول تخم گیاه دیفن اخیاتا بوجود آمدن شکل این گیاه مطالعه می شود.
·    فیزیولوژی: نحوه کار و فعالیت گیاه یاس از سطح اندامکهای درون سلول تا بافتها – اندامها و خود گیاه دیفن باخیامطالعه می شود.
·    میتولوژی: به مطالعه درباره رشد – تولید مثل و رفتار سلول گیاه دیفن باخیامی پردازد.
·    اکولوژی: به مطالعه چگونگی سازش گیاه دیفن باخیابا محیط و ارتباط آنها با یکدیگر می پردازد.
·    ژنتیک: چگونگی انتقال صفات وراثتی و عوامل انتقال دهنده و ساختار شیمیایی این عوامل را در گیاه دیفن باخیابررسی می کند.

+ نوشته شده در  چهارشنبه چهارم شهریور 1388ساعت 5:27  توسط محسن شباهنگ  | 

ژنوميکس چهره نوين ژنتيک


يکي از شاخه هاي علمي شناخته شده در حوزه زيست شناسي ، ژنتيک است که در واقع علم مطالعه توارث يا انتقال صفات از نسلي به نسل ديگر است.

ژن ها حامل دستورالعمل هاي لازم براي ساختن پروتئين ها هستند که به نوبه خود فعاليت هاي سلول و اعمال مختلف بدن را تعيين مي کنند و به اين ترتيب در بروز صفات گوناگون نقش دارند. بتازگي دانشمندان در قالب حوزه جديدي از علم با عنوان ژنوميکس به مطالعه اين دستورالعمل هاي ژنتيکي پرداخته اند. در حقيقت ژنوميکس واژه جديدي است که به مطالعه همه ژن هاي موجود در بدن يک ارگانيسم (ژنوم) و نيز تعامل اين ژن ها با يکديگر و با محيط اطراف او مي پردازد و به عبارتي توالي ، ساختار و عملکرد ژنوم را مطالعه مي کند. تمرکز اين شاخه علمي نوين بر مطالعه و تفسير اطلاعات ژنتيکي يا همان ژنوم ارگانيسم است.
اين اطلاعات شامل اعمال هر يک از ژن ها به تنهايي ، شيوه تنظيم فعاليت آنها و چگونگي تاثيرپذيري اين ژن ها از ژن هاي ديگر و محيط اطرافشان مي شود. ژنوميکس شناخت ما از ارگانيسم هاي زنده را از سطح ملکولي تا سلول ، همه ارگانيسم و بالاخره در سطح جمعيت متحول مي کند و درکمان را از تکامل و روابط بين گونه ها ارتقا مي دهد. مجموعه فعاليت دانشمندان در حوزه ژنوميکس با استفاده از نسل جديد ابزار علمي صورت مي گيرد که به آنها در تعيين ترادف يا توالي ژن ها، پيام هاي اين ژن ها و محصولات پروتئيني آنها و بالاخره تعبير و تفسير اطلاعات به دست آمده کمک مي کند. يکي از مراحل بررسي هاي ژنوميکس به کارگيري روش هاي سريع براي توالي يابي ژن هاست که اکنون در بيشتر آزمايشگاه هاي پيشرفته بخش اعظم آن به کمک ربات ها و رايانه ها انجام مي شود. مرحله بعد شامل به کارگيري اطلاعات است. يک ژنوم مشخص حاوي ميليون ها قطعه کد ژنتيکي است.
محققان در حال حاضر از يک کيت (بسته آزمايشگاهي براي يک منظور خاص) رايانه اي و روش هاي رياضي که در مجموع بيوانفورماتيک گفته مي شود براي تفسير، دستکاري و آناليز اين اطلاعات استفاده مي کنند. يک شبکه رايانه اي جهاني به نام GRID در حال شکل گيري است تا به دانشمندان امکان دهد هزار بار سريع تر از آنچه با استفاده از اينترنت ميسر بود، به اطلاعات مشترک دست يابند و اين اطلاعات ژنتيکي را مبادله و دستکاري کنند.از ديگر مراحل مهم ژنوميکس مي توان به تهيه عکس هاي فوري يا اسنپ شات هاي ژنتيکي اشاره کرد. به دليل آن که در يک زمان خاص همه ژن هاي يک ارگانيسم فعال نيستند و رديابي عملکرد ژن ها در حالي که فعال هستند ميسر است.
دانشمندان بايد تصاويري از عملکرد ژن ها طي يک فرآيند خاص در حال انجام تهيه کنند تا آن روند را بخوبي شناسايي کنند.از نکات مهم بررسي هاي آزمايشگاهي در حوزه ژنوميکس استفاده از گونه هاي مدل است.
ژن هاي منفرد و محل آنها در طول کروموزوم ها ممکن است در گونه هاي مختلف تشابه زيادي داشته باشند؛ بنابراين مطالعات ژنوميکس در تعدادي گونه مدل ، اطلاعاتي فراهم مي کند که براي ديگر گونه ها نيز قابل استفاده است.
براي مثال ، نتايج به دست آمده از مطالعه روي مگس ميوه يا مخمر در مورد انسان نيز کاربرد دارد. اگر دانشمندان دقيقا دريابند بدن چطور به پيوندهاي بافتي واکنش نشان مي دهد موفق به ارتقاي سيستم هاي پيوند و ترميم سلول مي شوند و بالاخره شناخت فاکتورهايي که ميزان و نوع مواد شيميايي ساخته شده در يک سلول را تعيين مي کنند دستيابي به فرآيندهاي بهتر و جديد بيوتکنولوژي صنعتي را ممکن خواهد کرد. همه اين موفقيت ها و پيشرفت ها در سايه بهره مندي از علم نوين ژنوميکس صورت مي پذيرد و تکنيک هاي ملکولي مورد استفاده در ژنوميکس امکان مطالعه سيستم هاي بيولوژيک را با دقت و حساسيت بسيار بالا که پيش از اين قابل دستيابي نبود، فراهم مي کنند.
+ نوشته شده در  چهارشنبه چهارم شهریور 1388ساعت 5:25  توسط محسن شباهنگ  | 

خاک شناسی عمومی

خاک شناسي عمومي
 

  خواص بيولوژيکي       
در جوار ترکيبات معدني اوليه و ثانوي، خاک ها به مقدار کم و بيش حاوي مواد آلي خام و پوسيده با منشأ گياهي و جانوري اند. بقايا آلي با ترکيبات شيميايي مختلفي که دارند مواد غذايي حياتي موجودات زنده ذره بيني و غيره ذره بيني خاک را تشکيل مي دهند. معمولاً براي مجموعه ارگانيسم هاي زنده گياهي و جانوري خاک اصطلاح ادافون (Edaphon) به کار مي رود. از آنها گروههايي که منشأ گياهي دارند تحت عنوان فلورا (flora) و گروه هاي ديگر با منشأ جانوري تحت نام فاوانا (fauna) خوانده مي شود. ارگانيسم هاي مختلف زمين با فعاليت هاي حياتي خود معروف به فعاليت هاي بيولوژيکي دائم در محيط خود تغييراتي ايجاد مي کنند که نه تنها به تشکيل و تکامل خاک کمک مي نمايند،بلکه روي حاصلخيزي خاک نيز اثرات با ارزشي بر جاي مي گذارند.       

  عوامل مؤثر در فعاليت ميکروارگانيسم ها:       
الف) عمق خاک و تهويه : فعاليت بيولوژيکي خاک توسط تک سلول هاي هوازي صورت مي گيرد. فقط مقدار کمي از اين اعمال را، ميکرو ارگانيسم هاي غيرهوازي که اغلب در اعماق و لايه هاي زيرين سکونت دارند، انجام مي دهند. ميکروبهاي هوازي در لايه هاي فوقاني خاک ، جايي که هوموس و مواد آلي متجمع اند و نيز مقدار اکسيژن بيشتر از اعمال زيرين است، حداکثر نشانه هاي فعاليت را از خود بروز مي دهند

ب)اپيتيم رطوبت خاک براي فعاليت بيولوژيکي حدود 5 الي 70 درصد ظرفيت نگهداري آب مي باشد. اين مقدار تا حدودي نيز با توقعات گياهان عالي مطابقت داشته و در وهله اول براي رقيق نمودن و تعديل غلظت املاح خاک مورد استفاده قرار مي گيرد. در نواحي خشک و نيمه خشک به علت کمبود آب، غلظت فاز مايع خاکها بيش از محدود طبيعي بوده و در مناطق مرطوب کمتر کمتر که از ان حدود است. در محيط مرطوب ميکروارگانيسم ها براي حفظ تعادل جذب آب از خاک، فشار اسمزي طبيعي سلولي را کاهش مي دهند در صورتي بعضي از باکتريهاي ساکن خاک هاي شور و قليا که به نام باکتريهاي نمک دوست معروفند قادر به افزايش فشار اسمري درون سلولي بوده و بدين وسيله که از آب موجود به راحتي استفاده مي نمايند.

ج) بافت خاک
معمولاً شرايط زندگي براي ميکروارگانيسم ها، با افزايش مقدار ذرات رس در خاک هاي لومي شني و شني لومي، بهتر مي شود. خاک هاي شني به علت فقر مواد غذايي آلي و معدني و تخريب سريع مواد آلي و آبشويي دائم و خاکهاي رسي و لومي سنگين به سبب تهويه ناکافي، فعاليت هاي بيولوژيکي کمتري نشان مي دهند. از اجزاي سه گانه بافت خاک درس، سيلت و شن مخصوصاً ذرات رس تعيين کننده سرنوشت فيزيکي ، شيميايي و بيولوژيکي خاک ها بوده و از اين نظر بر روي کميت و کيفيت زندي در خاک نيز اثر مستقيم و غير مستقيم دارند. ميکروارگانيسم ها براي رسيدن به حداکثر فعاليت خود نه تنها به بافت مناسب و مقدار رس متعادل محتاجند، بلکه به وضع قرارگيري مساعد ذرات نسبت به هم (ساختمان خاکدانه ها) نيز نياز دارند.        

  PH و مقدار کربنات :       
گروه هاي مختلف ميکروارگانيسمي با وجود تأثير مستقيمي که خود روي واکنش خاک دارند، محتاج به محيط هاي واکنشي متفاوت نيز مي باشند. مثلاً در حالي که باکتري ها به اسيدتيه خاک تا حدي حساسيت نشان مي دهند قارچ ها اکثراً آن را به خوبي تحمل مي کنند. به طور کلي محدوده نقطه خنثي 2/7 – 8/6 مساعدترين شرايط واکنشي براي زندگي ميکروارگانيسم ها را دارد ولي عملاً براي زندگي تک تک آنها امروزه اپتيم درجه PH مشخص گشته است. چنانچه براي باکتريها بين PH 6 الي 8 ، براي آکتينوميست ها 5/6 تا 5/7 براي قارچها کمتر از هر دو يعني 4 تا 6 مي باشد. از اين نظر جمعيت ميکروبي خاک هاي اسيدي را اکثراً قارچ ها و خاک هاي خنثي تا قليايي ضعيف را باکتري ها و آکتينوميست ها تشکيل مي دهند. باکتريها مواد نيترات، دوستدارنده محيط خنثي هستند و در خاک هاي اسيدي فعاليتي نداشته يا فعاليت جزئي دارند.

هـ) مواد آلي و هوموس :
مواد آلي خاک منبع غذايي ميکروب بوده و کم و کيف آنها از عواملي است که بيش از همه در تشديد فعاليت هاي زندگي موجودات ذره بيني مؤثر است معمولاً هر نوع زندگي ميکرو ماکرو ارگانيسمي ، به وجود کربن آلي قابل تجزيه بستگي دارد. در خاک هاي آزمايش شده ايران مصرف انواع کودهاي آلي در کشاورزي علاوه بر حفظ تعادل هوموس و مواد غذايي، فعاليت ميکروارگانيزمي را افزوده و اثر اصلاحي روي خواص فيزيکي و شيميايي خاک مي گذارد. پس از هر دفعه دادن کود آلي به زمين تعداد باکتري ها چندين برابر افزايش يافته و ماکروارگانيزم نيز به مقدار قابل ملاحظه اي زياد مي شوند.        

  انواع ميکروارگانيسم هاي موجود در خاک :       
جدول زير تعداد ميکروارگانيزمها در لايه هاي سطحي خاک يعني قسمتي از محيط زندگي که به مقادير کافي مواد غذايي، هوا، آب و حرارت در اختيار آنها قرار مي دهد، به مراتب بيشتر از قسمت هاي زيرين يک پروفيل است. در PH پايين از 7/5 فعاليت عادي خود را ميکروارگانيزمها از دست مي دهند.
آهک با انواع مختلف ويژه انواع طبيعي کربناته آن به علت داشتن يون هاي فعال کلسيم ، براي خاک، گياهان عالي و ميکروارگانيزمها ضروري است بدون وجود کلسيم و منيزيم و ساير املاح ضروري، زندگي ميکروب هاي خاک منتقل شده و تشکيل هوموس با ارزش غيرممکن مي گردد.
براي ايجاد ساختمان مناسب در خاک هاي زراعي نيز، آهک در جوار مواد آلي و هوموس رل مهمي بازي مي کند. خاک هاي اسيدي فعاليت بيولوژيکي نسبتاً ضعيفي دارند و براي گسترش فعاليت هاي حياتي خاک ها، افزودن آهک، غيرقابل اجتناب بوده و در آن شرايط به عنوان يکي از عمليات هاي اساسي اصلاح اراضي متداول است.        
تعداد ميکرو و ماکرو ارگانيسم ها تا عمق 15
سانتيمتر يک خاک زراعي داراي کيفيت متوسط

نوع
تعداد در هر گرم خاک
وزن برحسب کيلوگرم در هکتار

باکتريها
600000000
10000

قارچها
400000
10000

آلگ ها
100000
140

جانوران ذره بيني
تعداد در هر هزار سانتي
متر مکعب
370

پروتوزوئرها
1500000000
50

ماکرو ارگانيسم ها
تعداد در هر هزار سانتي
متر مکعب
6

نماتدها
50000
4

آبدزدک ها
200
50

کنه ها
150
17

هزارپا ها
14
40

حشرات مانند
سوسک ها ، عنکبوت ها وغيره
6
4000

حلزون ها
5
 

کرم هاي خاکي
2
 

       

  سنجش وضع موجودات خاک مي تواند بررسي کلي فعاليت هاي حياتي آنها باشد. امروزه با 3 روش مختلف مي توان فعاليت بيولوژيکي خاک را به راحتي ارزيابي نمود.       
الف) روش شمارش ارگانيسم ها در وزن مشخصي از خاک در زير ميکروسکوپ هاي قوي
ب) روش اندازه گيري فعاليت هاي تنفسي موجودات زنده درون خاک از روي مقدار تصاعد co2 از سطح معيني از خاک مورد نظر
ج) اندازه گيري فعاليت بيولوژيکي بر اساس تعيين مقدار و قدرت کاتاليزوري آنزيم هاي متشرحه موجودات زنده که در آزمايشگاه روي مواد آلي و معدني تجزيه پذير با دخالت و وساطت و يا زستازهايي با منشأ ارگانيسمي به ويژه ميکروارگانيزم ها انجام مي گيرد.        

  الف) باکتريها :       
باکتريهاي خاک، موجودات تک سلولي با منشأ گياهي اند که داراي ابعاد خيلي ريز ميکروسکوپي بوده (1-10 ميکرون) و از اين نظر با ذرات رسي قابل مقايسه اند.
در مجاورت ريشه گياهان عالي و نيز روي مواد آلي تازه، تعداد آنها بيشترو فعاليت حياتيشان شديدتر است. بسته به نوع خاک تعداد آنها در هر گرم تا 2 ميليارد نيز مي رسد. معمولاً محدوده تعداد و فعاليت آنها به PH محيط بستگي دارد. چنانچه بهترين محيط واکنشي براي باکتريها، حدود خنثي است. به همين جهت در خاک هاي آهکي و خاک هايي که کاتيون بازي به مقدار کافي موجود است. باکتريها زندگي مناسبي پيدا کرده و سريعاً تکثير مي يابند. باکتريها از روي وضع تغذيه و کسب انرژي به گروه هاي هتروتروف (Heterorophe) و اتوتروف (Autotorophe) و از روي نياز به اکسيژن به گروه هاي هوازي و غيرهوازي تقسيم مي شوند.        

  هوازي ها :       
مهمترين باکتري هاي خاک اکثراً هوازي اند که براي تنفس خود شديداً به اکسيژن آزاد محتاج بوده و بدون اکسيژن زندگي آنها غيرممکن است. لايه هاي فوقاني خاک هاي زراعي که در حالت طبيعي داراي تهويه بهتر از لايه هاي زيرين اند، براي زندگي اين گروه مناسب تر است.
غير هوازي : زندگي باکتريهاي غيرهوازي معمولاً به افق هاي زيرين خاک، گاهي نيز افق هاي سطحي خاک هاي خيس دائم و با آب مسدود، محدود بوده و در خود اکسيژن آزاد را تحمل نمي نمايند.        

  ب) آکتينوميست ها :       
اين گروه از جانوران را مي توان از نظر ساختمان و وضع زندگي، حد واسط باکتريها و قارچها دانست. توقعات آنها نسبت به شرايط محيط زندگي با ساير موجودات ذره بيني تا حدودي تفاوت دارد، به طوري که PH مناسب براي آنها حدود 5/7 بوده و به همين دليل فعاليت آنها در خاک هاي آهکي رطوبتي شديدتر است. آکتينوميست ها اکثراً هوازي اند و در تشکيل هوموس خاک نيز وظايفي به عهده مي گيرند. پس از بارندگي کوتاه مدت و هواي مرطوب گرم و در برخي از خاک هاي زراعي مي توان از بوي مخصوصي (بوي تازگي ) که از خاک ها متصاعد مي گردد، به وجود آکتينو ميست ها پي برد. از ويژگيهاي موجودات مزبور داشتن استعداد آنتي بيوتيک سازي است.        

  ت) قارچها :       
قارچ هاي ذره بيني خاک، از نوع هتروتروفند که فعاليت زندگي خود را به وسيله ميسل ها نمايان مي سازد. تکثير آنها به وسيله توليد اسپور (spore) است و با افزايش مواد آلي مخصوصاً ازت در محيط سريعاً بر تعداد آنها افزوده مي شود تعداد قارچها در خاک هاي زراعي حاصلخيز معمولاً از باکتريها و آکتينوميست ها کمتر و بسته به فصول مختلف سال واکنش محيط متفاوت است. معمولاً ماکزيمم تعداد آنها در بهار و پاييزمشاهده مي گردد. اکثر قارچها به خشکي مقاوم بوده و همچنين مي توانند فعاليت هاي خود را در شرايط اسيدي نيز به طور کامل انجام دهند. تعداد آنها در مجموع در خاک هاي مناطق مرطوب به مراتب بيش از خاک هاي نواحي خشک و نيمه خشک است. از قارچها مخصوصاً بازيدوميست ها به ليگنين اعضاي گياهي بقايا حمله کرده و پس از متلاشي کردن ديواره هاي سلولي مقاوم، امکان تجزيه سلولز و امثال آنرا، براي ساير ميکروارگانيسم ها فراهم مي سازد.
از قارچ هاي ذره بيني خاک، برخي به صورت پارازيت و مولد امراض وانواع زيادي به صورت ساپروفيت بر روي بقاياي مواد آلي زندگي مي کنند. بعضي از قارچ هاي عالي و جنگلي به صورت همزيستي با درختان جنگلي زندگي کرده و به خصوص روي تغذيه ريشه اي جنگل هاي مرطوب تأثير مساعد دارند.        

  ج) آلگها يا جلبک ها :       
آلگها با داشتن سبزينه (کلروفيل) قادر به فتوسنتز بوده و از گروه اتوتروف مي باشند . تعداد آنها در زمين با باکتريها و قارچها ناچيز بوده و از نظر وظايف نيز کم اهميت ترند. در زراعت برنج و در خاک هاي نواحي گرم و مرطوب، بعضي از انواع آلگها قادر به تثبيت ازت هوا مي باشند (زندگي آلگها در محيط مرطوب ، فراهم تر است) داشتن استعداد جذب ازت درخاک هاي کويري به آنها نسبت داده شده است.       
+ نوشته شده در  چهارشنبه چهارم شهریور 1388ساعت 5:23  توسط محسن شباهنگ  |